Alkohol (etanol) szkodzi niezależnie od rodzaju napoju, a WHO podaje, że nie ma ilości, która nie wpływałaby na zdrowie. Rodzaj alkoholu ma drugorzędne znaczenie. Ważniejsze są ilość wypitego alkoholu, tempo picia, cukier i kalorie, sen oraz trening następnego dnia. „Zdrowszy” napój nie istnieje, można tylko wybierać mniejsze zło.
Umiarkowane dowody: kilka badań randomizowanych albo niejednoznaczne metaanalizy. Jak oceniamy badania
WHO (2023): alkohol jest czynnikiem rakotwórczym i nie ma ilości, która nie wpływałaby na zdrowie. Znaczna część nowotworów związanych z alkoholem w Europie występuje u osób pijących lekko i umiarkowanie. To oświadczenie oparte na przeglądzie dowodów, a nie nowa zbiorcza analiza badań.
Zbiorcza analiza 107 badań (Zhao, 2023; 4,84 mln uczestników): po poprawieniu błędów w metodach nie wykazano ochronnego działania niskiego picia. Ryzyko zgonu było o 4% niższe przy piciu okazjonalnym i o 7% niższe przy niskim (ale to mogło być dziełem przypadku). Przy 25–44 g alkoholu na dobę było o 5% wyższe, przy 45–64 g o 19% wyższe, a przy 65 g i więcej o 35% wyższe. Małej korzyści nie da się wykluczyć, a krytycy podkreślają, że wynik zależał od decyzji o poprawkach.
Światowe badanie obciążenia chorobami (GBD 2020): u osób w wieku 15–39 lat najniższe ryzyko jest przy 0–0,6 porcji dziennie, zależnie od regionu. Po 40. roku życia ryzyko najpierw maleje, a potem rośnie (krzywa w kształcie litery J), a najniższe jest przy 0,1–1,9 porcji dziennie, co wynika z chorób serca i cukrzycy. To obliczenia modelowe, nie badania, w których ktoś podawał ludziom alkohol, a analiza Zhao z 2023 r. takiej krzywej nie potwierdza.
Kanadyjskie wytyczne z 2023 r.: ryzyko jest niskie przy 2 porcjach tygodniowo lub mniej. Przy 3–6 porcjach rośnie ryzyko kilku nowotworów (m.in. piersi i jelita grubego), a przy 7 lub więcej znacząco rośnie ryzyko chorób serca i udaru. Ponad 2 porcje na jedną okazję zwiększają ryzyko urazów i przemocy.
Nowotwory (zbiorcze analizy badań obserwacyjnych): rak płaskonabłonkowy przełyku występuje o ok. jedną czwartą częściej przy lekkim piciu, ponad dwa razy częściej przy umiarkowanym i prawie pięć razy częściej przy ciężkim. Rak piersi jest o ok. 4% częstszy przy lekkim piciu i o ok. 23% przy umiarkowanym. Rak jelita grubego jest o ok. 4% częstszy przy lekkim piciu i o ok. 9% przy lekkim do umiarkowanego. Krytycy zwracają uwagę, że analizy łączyły różne typy badań obserwacyjnych. Dla piersi efekt lekkiego picia jest mały, ale widoczny w obu analizach.
Dna moczanowa (badanie 47 150 mężczyzn przez 12 lat, 730 przypadków): na każdą porcję dziennie ryzyko dny rosło o ok. połowę przy piwie, o ok. 15% przy wódce i mocnych alkoholach i o ok. 4% przy winie (bez istotnego związku). To wyniki z obserwacji i nie dowodzą przyczyny.
Ryzyko dla pojedynczej osoby przy lekkim piciu jest niewielkie (np. rak piersi: ok. 0,4 przypadku więcej na 100 kobiet przy założonym ryzyku wyjściowym; to przykładowe przeliczenie, nie dane z badań), ale w skali całego społeczeństwa sumuje się do tysięcy przypadków.
Porcja standardowa w Polsce to 10 g czystego alkoholu (ok. 12,5 ml): piwo 5% – ok. 250 ml, wino 12% – ok. 100 ml, wódka 40% – ok. 30 ml. Wzór: ml × % (jako ułamek) × 0,8 / 10; np. 500 ml piwa 5% = 2,0 porcji.
Resweratrol z wina: czerwone wina mają zwykle ok. 0,36–2 mg/l, więc kieliszek to ułamek miligrama. Dawek leczniczych (ok. 1 g na dobę) nie da się osiągnąć winem, a korzyści pochodzą głównie z badań przedklinicznych (laboratoryjnych i na zwierzętach). Nie ma badań z losowym przydziałem, które pokazałyby, że wino jest zdrowsze od innych napojów.
Według WHO nie ma ilości alkoholu, która nie wpływałaby na zdrowie, a alkohol jest czynnikiem rakotwórczym. Ryzyko rośnie jednak z dawką, więc 1 piwo to nie to samo co 10. Przy małych ilościach ryzyko dla jednej osoby jest niewielkie. Dowody pochodzą z badań obserwacyjnych i modeli, a nie z badań, w których losowo przydzielano ludzi do picia lub niepicia.
Nie. Zbiorcza analiza 107 badań (Zhao, 2023), po poprawieniu błędów w metodach, nie wykazała ochronnego działania niskiego picia. Przy 1,3–24 g alkoholu na dobę ryzyko zgonu było o ok. 7% niższe niż u niepijących, ale ta różnica mogła być przypadkowa. Małej korzyści nie da się wykluczyć, ale nie ma dowodu na ochronę. Wyniki są częściowo sprzeczne z innymi analizami.
Żaden napój nie jest realnie zdrowy. Ryzyko zależy od ilości alkoholu, nie od rodzaju napoju. Ważniejsze od wyboru napoju są ilość alkoholu, tempo picia, cukier i kalorie, sen oraz trening następnego dnia. Można tylko wybierać mniejsze zło, np. małą porcję albo wersję 0,0% zamiast piwa.
Nie, alkohol to ten sam czynnik rakotwórczy niezależnie od napoju. W dużym badaniu mężczyzn wódka też zwiększała ryzyko dny moczanowej (o ok. 15% na porcję dziennie), choć mniej niż piwo (o ok. połowę). Kalorie zależą głównie od alkoholu i cukru.
Piwo ma najsilniejszy związek z dną. W badaniu 47 150 mężczyzn obserwowanych przez 12 lat ryzyko dny rosło na każdą porcję dziennie o ok. połowę przy piwie, o ok. 15% przy wódce i o ok. 4% przy winie (bez istotnego związku). To dane z obserwacji i nie dowodzą przyczyny.
Kanadyjskie wytyczne uznają ryzyko za niskie przy 2 porcjach tygodniowo lub mniej. Przy 3–6 porcjach rośnie ryzyko kilku nowotworów, w tym piersi i jelita grubego, a przy 7 i więcej znacząco rośnie ryzyko chorób serca i udaru. To zalecenia dla całej populacji, a nie bezwzględny limit. Zasada ogólna: im mniej, tym lepiej.
