Dieta paleo ma kilka małych, krótkich badań, które pokazują w krótkim czasie nieco lepsze wyniki niż diety kontrolne, ale w dwuletnim badaniu wykazano ryzyko niedoboru jodu. Dla Whole30 nie znaleziono badań, a dieta carnivore (tylko produkty zwierzęce) nie ma badań z losowym przydziałem, za to przeglądy wskazują wzrost cholesterolu LDL i ryzyko niedoborów. Wykluczanie zbóż, strączków i nabiału nie ma poparcia w badaniach.
Słabe dowody: małe badania, wyniki mieszane. Jak oceniamy badania
Zbiorcza analiza 4 badań (159 osób z cechami zespołu metabolicznego): dieta paleo dała w krótkim czasie (do 6 miesięcy) obwód talii mniejszy o 2,4 cm i trójglicerydy niższe o 0,40 mmol/l niż diety kontrolne; ciśnienie, dobry cholesterol HDL i glukoza nie różniły się istotnie. Nowsze analizy (10 prac oraz 19 badań i 12 badań obserwacyjnych) wskazują na spadek masy ciała, LDL i ciśnienia, ale badania są małe, a diety kontrolne różne. Jedna starsza analiza ma zastrzeżenie redakcji i erratę, więc nie opieramy się na jej liczbach.
W dwuletnim badaniu 70 otyłych kobiet po menopauzie paleo dało spadek masy o 10% wobec 6% na diecie skandynawskiej. Jednocześnie po 6 miesiącach stężenie jodu w moczu spadło z 71,0 do 36,0 µg/l, bo wykluczono sól i nabiał; w krótszym badaniu paleo dało też niższe spożycie wapnia (o 292 mg dziennie).
W bezpośrednim porównaniu z dietą śródziemnomorską (29 osób z chorobą serca, 12 tygodni) paleo poprawiło tolerancję glukozy bardziej (spadek o 26% wobec 7%). W badaniu 250 osób z wyborem diety po roku trzymało się jej 35% osób na paleo, 54% na poście przerywanym i 57% na diecie śródziemnomorskiej; średni spadek masy na paleo wyniósł 1,8 kg.
Carnivore: w ankiecie internetowej 2029 osób, które trzymały dietę co najmniej 6 miesięcy, 95% zgłosiło poprawę zdrowia, ale LDL w podgrupie wynosił 172 mg/dl, a dane są samodzielnie zgłaszane i bez grupy kontrolnej. W małej próbie 24 osób mediana LDL wzrosła z 157 do 256 mg/dl. Przegląd 9 badań stwierdził bardzo ograniczoną jakość dowodów i że długiego stosowania nie można zalecić.
Modelowe jadłospisy carnivore miały za mało tiaminy, magnezu, wapnia i witaminy C, w części także żelaza, folianów, jodu i potasu, a błonnik był znacznie poniżej zaleceń. Przegląd krytyczny łączy diety o dużej ilości tłuszczu nasyconego i cholesterolu, bez węglowodanów i błonnika, z ciężką hipercholesterolemią. Badań o kamicy nerkowej i dnie na carnivore nie znaleziono.
Wykluczanie zbóż, strączków i nabiału nie ma poparcia w badaniach obserwacyjnych: na każde 90 g pełnego ziarna dziennie ryzyko choroby wieńcowej było mniejsze o ok. jedną piątą, a śmiertelność ogółem o ok. 17%; każde 50 g strączków dziennie wiązało się z 6% niższym ryzykiem śmierci; nabiał (zwłaszcza jogurt) wiązał się z nieco niższym ryzykiem chorób serca i wyższą gęstością kości. To nie dowodzi przyczyny.
Mięso przetworzone Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) i IARC uznają za rakotwórcze dla jelita grubego (grupa 1), a czerwone za prawdopodobnie rakotwórcze (grupa 2A); klasyfikacja mówi o sile dowodów, nie o wielkości ryzyka. Zbiorcze analizy badań obserwacyjnych pokazują bardzo małe różnice w ryzyku przy zmniejszeniu spożycia o 3 porcje tygodniowo, z niską pewnością; w badaniach z losowym przydziałem prawie nie było efektu.
Whole30 to 30 dni eliminacji (cukier, alkohol, zboża, strączki, nabiał), potem co najmniej 10 dni ponownego wprowadzania grup po kolei. W bazie PubMed nie ma żadnej pracy z nazwą programu w tytule lub streszczeniu, więc nic nie wiadomo o jego skutkach zdrowotnych.
W krótkim czasie daje nieco lepsze wyniki niż diety kontrolne, ale badania są małe i krótkie. W zbiorczej analizie 4 badań (159 osób) obwód talii był mniejszy o 2,4 cm, a trójglicerydy niższe o 0,40 mmol/l niż na dietach zgodnych z zaleceniami. Ciśnienie, dobry cholesterol HDL i glukoza nie różniły się istotnie.
Większość trwała do 6 miesięcy. Jest jedno badanie dwuletnie na 70 otyłych kobietach po menopauzie, w którym paleo dało spadek masy o 10% po 2 latach wobec 6% na diecie skandynawskiej. Reszta danych jest krótka i z małych grup.
Tak, to realne ryzyko. W dwuletnim badaniu kobiet stężenie jodu w moczu na paleo spadło z 71,0 do 36,0 µg/l po 6 miesiącach, bo dieta wyklucza sól kuchenną i nabiał, które są głównymi źródłami jodu. Autorzy proponują rozważyć suplementację. Dla wapnia w krótszym badaniu spożycie było niższe o 292 mg dziennie.
Mięso przetworzone IARC zaliczyła do grupy 1 (rakotwórcze dla ludzi, wywołuje raka jelita grubego), a czerwone do grupy 2A (prawdopodobnie rakotwórcze). Klasyfikacja mówi o sile dowodów, nie o wielkości ryzyka. Ryzyko rośnie z ilością, a dane nie pozwoliły ustalić, czy istnieje bezpieczny poziom.
Dieta paleo opiera się na chudym mięsie, rybach, warzywach, owocach, orzechach i jajkach. Wyklucza zboża, nabiał, strączki, żywność przetworzoną, dodany cukier i sól. Polscy autorzy przeglądu z 2012 r. uzasadniają ją tym, że większość energii w diecie zachodniej pochodzi z produktów, których łowcy-zbieracze jedli rzadko lub wcale.
Nie ma dowodu, że jest lepsza. W jedynym bezpośrednim badaniu (29 osób z chorobą serca, 12 tygodni) paleo poprawiło tolerancję glukozy bardziej (spadek o 26% wobec 7%). W badaniu 250 osób po roku trzymało się diety 35% osób na paleo i 57% na śródziemnomorskiej, a średni spadek masy na paleo wyniósł 1,8 kg wobec 2,8 kg.
