Dieta low FODMAP (ograniczenie fermentujących węglowodanów) może złagodzić objawy zespołu jelita drażliwego (IBS), ale to krótka, kilkuetapowa próba, a nie dieta na stałe. Gluten i nabiał nie szkodzą z zasady osobom bez celiakii, a testy IgG na nietolerancje nie mają uznanej wartości diagnostycznej.
Umiarkowane dowody: kilka badań randomizowanych albo niejednoznaczne metaanalizy. Jak oceniamy badania
W części badań low FODMAP zmniejsza nasilenie objawów IBS w umiarkowanym stopniu, a jakość życia poprawia się niewiele.
Najnowsza zbiorcza analiza z 2025 r. pokazała słabszy wynik: poprawa objawów ogólnych nie była istotna, więc efekt nie jest pewny.
W badaniu szwedzkim po 4 tygodniach wyraźną poprawę miało 50% osób na low FODMAP i 46% na zwykłych zaleceniach, bez istotnej różnicy.
W amerykańskim badaniu u osób z IBS z biegunkami low FODMAP dał większą poprawę bólu i wzdęć niż zmodyfikowane zalecenia NICE.
Wytyczne ACG zalecają ograniczoną próbę low FODMAP, jeśli objawy się utrzymują, z dowodami o bardzo niskiej jakości.
Test oddechowy z laktozą mierzy wodór w wydychanym powietrzu; przy wysokim poziomie wodoru na starcie test jest niezalecany.
W zaślepionych próbach swoistą reakcję na gluten miało ok. 16% osób z podejrzeniem nieceliakalnej wrażliwości na gluten, a ok. 40% reagowało też na placebo.
Nietolerancję laktozy częściej zgłaszały osoby z IBS z biegunkami (63% vs 22% u zdrowych), ale samoocena nie zawsze pokrywa się z testem.
Nie ma walidowanego testu na nietolerancję histaminy; dowody z diety niskohistaminowej są słabe, a badania małe.
Jedno badanie z zastrzeżonym panelem IgG u osób z IBS: 59,6% vs 42,1% z poprawą bólu brzucha. Wynik wymaga potwierdzenia.
W metaanalizie 9 badań low FODMAP nie wykazał wyraźnego wpływu na różnorodność mikrobiomu, a przegląd wskazuje na spadek bifidobakterii przy długiej restrykcji.
Częściowo tak. W części badań i zbiorczych analiz zmniejsza nasilenie objawów, a poprawa jest umiarkowana. Najnowsza zbiorcza analiza z 2025 r. dała słabszy, nieistotny wynik, więc efekt nie jest pewny.
Faza eliminacji trwa 4–6 tygodni, maksymalnie 8. Jeśli objawy nie ustępują, nie przedłużaj jej na własną rękę: wróć do zwykłej diety i skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem.
Nie. Dieta ma trzy fazy: eliminację, wprowadzanie grup FODMAP po jednej, żeby znaleźć własne wyzwalacze, i dietę spersonalizowaną. Celem jest jak najszersza dieta, ograniczona tylko do tego, co szkodzi.
Zacznij od zwykłych zaleceń: regularne posiłki, mniejsze porcje, mniej tłuszczu, mniej kofeiny i produktów gazotwórczych oraz więcej błonnika rozpuszczalnego (np. psyllium). W badaniu szwedzkim taka dieta dała podobną poprawę jak low FODMAP.
Podstawowym testem jest test oddechowy z laktozą: po wypiciu laktozy mierzy się wodór w wydychanym powietrzu przez 2–4 godziny. Wzrost powyżej 20 ppm (jednostka stężenia wodoru) uznaje się za dodatni. Przy wysokim poziomie wodoru na starcie test jest niezalecany.
Od razu, gdy występuje krew w stolcu, niezamierzona utrata masy ciała, niedokrwistość, biegunka budząca w nocy, gorączka, wyczuwalny guz w brzuchu lub nowy początek objawów po 50. roku życia (niektóre wytyczne mówią o 45.). Przed dietą eliminacyjną warto wykluczyć celiakię.
