Nie ma metody, która na pewno zapobiegnie luźnej skórze po dużym schudnięciu. Największe znaczenie mają: jak długo i jak bardzo skóra była rozciągnięta, wiek, palenie, geny i słońce. Rozsądny plan to umiarkowane tempo chudnięcia, trening siłowy z dużą ilością białka (chroni mięśnie, nie skórę), niepalenie i cierpliwość, bo skóra może się obkurczać nawet 12–18 miesięcy. Kolagen, witamina C i picie wody nie mają potwierdzonej skuteczności w tej sytuacji. Operacja to rozwiązanie, gdy waga jest stabilna, a nadmiar skóry zostaje albo powoduje problemy zdrowotne.
Słabe dowody: małe badania, wyniki mieszane. Jak oceniamy badania
Białko i trening siłowy (dowody dotyczą mięśni, nie skóry): w badaniu z losowym przydziałem 40 młodych mężczyzn przez 4 tygodnie jadło o ok. 40% mniej kalorii, niż potrzebowało. Dieta z ok. 2,4 g białka na kg masy ciała dziennie dała większy przyrost masy ciała bez tłuszczu niż dieta z ok. 1,2 g (ok. +1,2 kg wobec ok. +0,1 kg; liczby przybliżone, badanie krótkie i małe). Zbiorcza analiza badań wskazuje, że białko w suplemencie wzmacnia efekty treningu z oporem, ale korzyść zanika powyżej ok. 1,6 g na kg dziennie. Wytyczne dla osób po operacji odchudzającej zalecają minimum ok. 60 g białka dziennie i do ok. 1,5 g na kg należnej masy ciała.
Skala problemu (badania obserwacyjne, głównie po operacjach odchudzających): większość osób po bardzo dużym schudnięciu zgłasza nadmiar skóry, zwłaszcza na brzuchu, ramionach i udach. Operację plastyczną wykonuje tylko część z nich, a zakres zależy od kraju, kosztów i dostępu. Nasilenie opisuje się m.in. skalą Pittsburgh Rating Scale.
Czynniki ryzyka słabego obkurczania się skóry (obserwacje i opinie ekspertów, nie badania z losowym przydziałem): duża utrata masy, długo trwająca otyłość, starszy wiek, palenie, uszkodzenie przez słońce i predyspozycje genetyczne. Gdy skóra jest długo rozciągnięta, jej włókna sprężyste i kolagenowe się przebudowują, więc trudniej jej wrócić do dawnego stanu.
Tempo odchudzania: nie znaleziono badań z losowym przydziałem, które porównywałyby tempo odchudzania pod kątem ilości luźnej skóry. Wolniejsze tempo daje skórze więcej czasu na dostosowanie się, ale to przypuszczenie, a nie wykazany efekt. Przy utracie dużej masy nadmiaru skóry nie unikniesz, nawet gdy chudniesz wolno. Szybka utrata wagi przy zbyt małej ilości białka zwiększa natomiast utratę masy ciała bez tłuszczu (głównie mięśni), co jest dobrze udokumentowane.
Mięśnie wypełniają objętość pod skórą, więc poprawa wyglądu po treningu siłowym jest prawdopodobna, ale żadne badanie nie mierzyło tego bezpośrednio. To przypuszczenie. Trening buduje mięśnie i poprawia kontur, lecz nie usuwa dużego nadmiaru skóry.
Czas obkurczania skóry: brak precyzyjnych danych. W praktyce klinicznej przyjmuje się, że skóra obkurcza się ok. 12–18 miesięcy po osiągnięciu docelowej wagi, a chirurdzy zwykle oczekują stabilnej wagi przez ok. 3–6 miesięcy, zwykle po 12–18 miesiącach od zabiegu odchudzającego lub końca odchudzania. To opinia ekspertów, a nie wynik badań z pomiarem.
Kolagen doustny: zbiorcze analizy badań (kilkanaście–kilkadziesiąt badań, od ok. 1000 do ok. 1700 uczestników, głównie kobiety w średnim wieku) wykazują poprawę nawilżenia i sprężystości skóry oraz mniej zmarszczek po ok. 8–12 tygodniach. Wiele badań było finansowanych przez producentów lub mogło być obarczone błędami, efekty są niewielkie, a żadne badanie nie dotyczyło skóry po masywnym schudnięciu. Kolagen nie zastępuje tkanki, która została nadmiernie rozciągnięta, więc jego wpływ na nadmiar skóry nie jest udowodniony.
Witamina C i nawodnienie: witamina C jest niezbędna do wytwarzania kolagenu w organizmie (jej niedobór powoduje szkorbut), ale u osób dobrze odżywionych nie ma dowodów, że wyższe dawki poprawiają jędrność skóry po schudnięciu. To, że coś działa w organizmie, nie dowodzi, że pomoże w tej sytuacji. Niewielkie badania sugerują lekką poprawę nawilżenia skóry u osób pijących mało, a u dobrze nawodnionych efekt jest niewielki lub nie występuje. Nawodnienie nie zmienia struktury skóry.
Podczas odchudzania zaleca się ok. 1,6–2,4 g białka na kg masy ciała dziennie, rozłożone na 3–4 posiłki. Zbiorcza analiza badań wskazuje, że korzyść z białka w suplemencie dla efektów treningu z oporem zanika powyżej ok. 1,6 g na kg dziennie. Przy otyłości licz od masy docelowej lub należnej, a przy chorobach nerek ustal ilość z lekarzem.
Tak, w krótkim badaniu. W badaniu z losowym przydziałem 40 młodych mężczyzn przez 4 tygodnie jadło o ok. 40% mniej kalorii, niż potrzebowało. Dieta z ok. 2,4 g białka na kg masy ciała dziennie dała większy przyrost masy ciała bez tłuszczu niż dieta z ok. 1,2 g (ok. +1,2 kg wobec ok. +0,1 kg; liczby przybliżone). Badanie było krótkie i małe.
Białko w suplemencie wzmacnia efekty treningu z oporem, ale według zbiorczej analizy badań korzyść zanika powyżej ok. 1,6 g na kg dziennie, więc więcej nie znaczy lepiej. Te dowody dotyczą mięśni, a nie wyglądu skóry.
Wytyczne dla osób po operacji odchudzającej (bariatrycznej) zalecają minimum ok. 60 g białka dziennie i do ok. 1,5 g na kg należnej masy ciała.
W starzeniu się skóry tak, ale niewiele. Zbiorcze analizy badań (od ok. 1000 do ok. 1700 uczestników, głównie kobiety w średnim wieku) wykazały poprawę nawilżenia i sprężystości skóry oraz mniej zmarszczek po ok. 8–12 tygodniach. Efekty są niewielkie, a wiele badań mogło być obarczone błędami.
Nie ma metody, która z pewnością temu zapobiegnie. Większość osób po bardzo dużym schudnięciu zgłasza nadmiar skóry, zwłaszcza na brzuchu, ramionach i udach. Największe znaczenie mają czynniki, na które masz ograniczony wpływ: jak długo i jak bardzo skóra była rozciągnięta, wiek, palenie, genetyka i ekspozycja na słońce.
