NAC (N-acetylocysteina): pełny raport

Wniosek

NAC ma najlepsze dowody w trzech sytuacjach. Pierwsza to antidotum po przedawkowaniu paracetamolu, czyli ratownictwo medyczne, a nie suplementacja. Druga to zmniejszanie liczby zaostrzeń przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) i przewlekłego zapalenia oskrzeli. Trzecia to wspomaganie leczenia niektórych zaburzeń psychicznych, ale tu efekt jest niepewny. Dla zdrowego, trenującego siłowo mężczyzny nie ma wiarygodnych dowodów na poprawę wyników treningowych. Są natomiast sygnały, że NAC może osłabiać część sygnałów adaptacyjnych w mięśniach. Płodność, słuch, GlyNAC i uzupełnianie glutationu to dziś głównie dowody wstępne.

Poziom dowodów

B. To ocena zbiorcza, a poziom różni się zależnie od zastosowania:

• POChP i przewlekłe zapalenie oskrzeli: A–B. Są metaanalizy badań randomizowanych (RCT), ale efekt jest umiarkowany, a część badań pochodzi z jednej populacji (Chiny).
• Paracetamol: standard leczenia. Opiera się głównie na badaniach obserwacyjnych, a RCT jest mało [8].
• OCD i choroby psychiczne, płodność męska: B–C. Badania są małe i niejednorodne.
• Słuch, GlyNAC: C.
• Trening: D dla wydolności (brak efektu na wyniki).
• Nowotwory, interakcje, miedź i cynk: w tej sesji nie udało się sprawdzić źródeł; dane podane ogólnie, do weryfikacji w ChPL lub u lekarza (patrz sekcja bezpieczeństwa).

Co mówią badania

Wątroba i paracetamol (antidotum, nie „ochrona wątroby”)

• Cochrane [8] (2018) ocenia dowody na leczenie zatrucia paracetamolem jako słabe. Acetylcysteina jest stosowana w zatruciu, ale nie wykazano, który schemat (długość, droga podania) jest najlepszy. Autorzy wskazują na potrzebę dalszych badań.
• Porównanie drogi doustnej i dożylnej pochodzi głównie z badań obserwacyjnych [9, 10]. Liczb z metaanaliz nie zweryfikowano w tej sesji.
• Seria przypadków [11] opisuje reakcje niepożądane na dożylny NAC; liczby nie zweryfikowano.
• Doustny NAC ma nieprzyjemny smak i zapach, a wymioty są częste [12].
• Brak wiarygodnych badań, które uzasadniałyby przyjmowanie NAC „na wątrobę” po alkoholu lub razem z paracetamolem u zdrowej osoby. Takich dowodów w wyszukanych źródłach nie znaleziono.

Kaszel, śluz, POChP

• Cochrane [1]: 38 badań, 10 377 osób z POChP lub przewlekłym zapaleniem oskrzeli. Mukolityki (w tym NAC) zwiększały szansę na brak zaostrzeń w okresie badania (Peto OR 1,73; 95% CI 1,56–1,91; umiarkowana pewność dowodów). Badania trwały od 2 miesięcy do 3 lat.
• Metaanaliza [2]: 13 badań, 4155 pacjentów. NAC dał RR zaostrzeń 0,75 (95% CI 0,66–0,84), a efekt był wyraźniejszy u osób bez obturacji. Działanie niepożądane nie zależały od dawki.
• Metaanaliza z 2024 r. [3], rozdzielająca POChP i przewlekłe zapalenie oskrzeli bez rozpoznanej POChP: IRR zaostrzeń 0,76 (0,59–0,99) w POChP i 0,81 (0,69–0,95) w zapaleniu oskrzeli. Konsensus ekspertów z 2026 r. [6] mówi o redukcji zaostrzeń rzędu 24–25%.
• PANTHEON [4]: RCT, Chiny, 1 rok, 600 mg 2×/dobę, 1006 pacjentów z POChP. Zaostrzeń było 1,16 vs 1,49 na pacjenta-rok (RR 0,78; 0,67–0,90). To o ok. 33 zaostrzenia mniej na 100 pacjento-lat.
• Wytyczne australijskie COPD-X [5] zalecają rozważenie wysokiej dawki (≥1200 mg/dobę) w POChP.
• Brak dobrych danych o NAC na kaszel u zdrowych osób lub w ostrym przeziębieniu w znalezionych źródłach. Nie ekstrapoluj wyników z POChP.

Płodność

• Mężczyźni (idiopatyczna niepłodność):
  • Zbiorcza analiza 3 badań z losowym przydziałem, 431 mężczyzn [13], wskazuje na poprawę parametrów nasienia przy doustnym NAC. Liczb efektu nie zweryfikowano w tej sesji.
  • Zbiorcza analiza 7 badań (716 mężczyzn) z L-karnityną lub NAC [14] wskazuje na poprawę jakości nasienia. Źródło wtórne; pierwotnej pracy nie sprawdzono.
  • Badanie z losowym przydziałem [15] (468 mężczyzn, cztery grupy: selen, NAC, oba, placebo) wykazało poprawę parametrów nasienia przy NAC i selenie, a przy połączeniu efekt był większy. Dawki NAC w tym badaniu nie udało się potwierdzić.
  • Badanie przed–po [16] (bez grupy kontrolnej) wykazało poprawę parametrów nasienia, ale jest słabym dowodem.
  • Są to wskaźniki zastępcze (parametry nasienia), nie żywe urodzenia. W źródłach, które sprawdzono, nie znaleziono danych o wpływie na ciążę lub żywe urodzenia.
• Kobiety, PCOS: wyszukiwanie nie powiodło się. Nie podaję liczb. Nie zakładaj skuteczności.

Zaburzenia kompulsywne (OCD) i psychiczne

• OCD:
  • Metaanaliza 2024 [17]: 6 badań z losowym przydziałem, 195 pacjentów, NAC jako dodatek do SSRI. Według streszczenia korzystny wynik dotyczył leczenia trwającego 5–8 tygodni (p = 0,05); przy krótszym lub dłuższym leczeniu nie stwierdzono istotnej różnicy. Streszczenie nie podaje wielkości efektu.
  • Starsza metaanaliza z 2019 r. [18] (podwójnie ślepe badania): liczb nie sprawdzono w tej sesji. Wyniki badań były niejednorodne, a tolerancja dobra, głównie z objawami żołądkowo-jelitowymi.
  • Małego badania z 2026 r. nie udało się odnaleźć; nie opieram na nim zaleceń.
• Choroba afektywna dwubiegunowa, depresja, schizofrenia: metaanaliza badań z losowym przydziałem [19] oceniała NAC jako terapię dodaną do leczenia. Nie odczytano liczb efektu. Przegląd [20] wskazuje na mieszane wyniki i małe próby.
• Uzależnienia: dostępne źródła są niskiej jakości, nie podaję wniosków.
• To leczenie wspomagające pod kontrolą psychiatry, nie suplementacja „na stres”.

Trening

• Rhodes i Braakhuis [21]: 7 badań w metaanalizie wydolności. Typowa dawka to 5,8 g/dobę (zakres 1,2–20 g). Średnia poprawa wydolności wyniosła +0,29% (95% CI −0,67 do 1,25), czyli brak wyraźnego efektu. Ryzyko działań niepożądanych łącznie OR 1,11 (0,88–1,39). Autorzy sugerują wzrost działań niepożądanych wraz z dawką, ale wymaga to dalszych badań.
• Metaanaliza 2024 [22]: 20 badań. NAC obniżał ból mięśniowy (MD −0,43), mleczan (MD −0,56 mmol/L), IL-6 (SMD −1,71) i TBARS (SMD −1,03), a podnosił glutation (GSH). Nie wpłynął na CK, TNF-α ani GSSG. To są głównie wskaźniki biochemiczne, nie siła ani masa mięśni.
• Mały RCT [23]: 1200 mg/dobę przez 7 dni u 36 niewytrenowanych mężczyzn poprawił indeks zmęczenia i VO₂max.
• Wpływ na adaptację do treningu: w małym badaniu [24] NAC osłabiał część sygnalizacji Akt/mTOR/p70S6K po wysiłku ekscentrycznym, chociaż zmniejszał też markery zapalne. Doniesienia o infuzji NAC osłabiającej wczesne adaptacje mięśni opisuje m.in. Examine [26]. Brak długoterminowych RCT na przyroście siły i masy, więc nie ma dowodów ani na szkodę, ani na korzyść dla hipertrofii.
• Korzyść bywa większa u osób z niskim glutationem [25].

Słuch

• Hałas: metaanaliza 5 RCT, 1115 osób, dawki 900–2700 mg/dobę, mało działań niepożądanych [29]. Liczb efektu nie odczytano. Przegląd systematyczny [30] opisuje wyniki „w większości pozytywne”, głównie żołądkowo-jelitowe działania niepożądane.
• Cisplatyna: NAC podawany do ucha środkowego wykazał poprawę słuchu przy 8 kHz [27], ale wynik opiera się głównie na jednym badaniu. NAC ogólnoustrojowo nie dał istotnych różnic przy 0,5–8 kHz [28].
• Na utratę słuchu NAC nie jest rekomendowaną profilaktyką dla zdrowej osoby.

GlyNAC (glicyna + NAC)

• Dostępne źródło [31] to przegląd narracyjny z 2026 r. W modelach mysich GlyNAC przywracał glutation i funkcję mitochondriów. U ludzi są małe badania jednej grupy badawczej; liczb nie zweryfikowano. Dowody C. Efekty na „starzenie” to wyniki zastępcze.

Zalecenia praktyczne (suplementy)

• Dawki z badań, nie „zalecane”:
  • POChP: 600 mg 2×/dobę, tj. 1200 mg/dobę, przez rok [4]. Wytyczne COPD-X mówią o ≥1200 mg [5].
  • Płodność męska: dawka z badania z selenem [15] nie została potwierdzona w tej sesji; nie podaję liczby.
  • Słuch: 900–2700 mg/dobę [29].
  • OCD (dodatek do SSRI): od 2000 do 3000 mg/dobę, pod kontrolą lekarza. Dawki nie zweryfikowano w tej sesji.
  • Wydolność: 1200 mg przez 7 dni [23], nic nie wskazuje na korzyść [21].
• Dla zdrowego trenującego: nie ma wskazań do codziennej suplementacji. Jeśli ktoś mimo to stosuje, rozsądniej unikać jej w okresach nastawionych na przyrost mięśni, o ile nie ma wskazań medycznych (to ostrożność z mechanizmu, nie z RCT).
• Dostępność w Polsce (nie zweryfikowano w sesji): acetylcysteina występuje jako lek bez recepty w formie saszetek lub tabletek musujących, forma dożylna jest lekiem szpitalnym. NAC jest też w suplementach diety. Sprawdź aktualny status w Rejestrze Produktów Leczniczych i na ulotce.
• Przy paracetamolu: przedawkowanie to stan nagły. Nie leczy się go samodzielnie suplementem.

Formy i porównania

• NAC doustny vs dożylny w zatruciu paracetamolem: podobne wyniki według przeglądów, brak bezpośrednich RCT [9, 10].
• Inne mukolityki (karbocysteina, erdosteina) mają podobne wyniki w Cochrane [1].
• NAC do ucha środkowego vs systemowy: lokalny wygląda lepiej, ale na pojedynczych badaniach [27, 28].

Bezpieczeństwo, skutki uboczne i interakcje

• Częstość: w PANTHEON działania niepożądane wystąpiły u 29% vs 26% (placebo) [4]. Przegląd 41 badań z dawkami 600–3000 mg/dobę ocenia NAC jako w większości dobrze tolerowany; przy dużych dawkach profil bezpieczeństwa jest zbliżony do standardowych, a dolegliwości żołądkowe doustnego NAC nie były częstsze niż w grupach kontrolnych [7].
• Ostrożność: przy idiopatycznym włóknieniu płuc zalecana jest ostrożność; w jednym badaniu połączenie z prednizonem i azatiopryną wiązało się z większą liczbą zgonów i zaburzeń sercowych, a przyczyna jest niejasna [7].
• Typowe objawy: nudności, wymioty, biegunka, nieprzyjemny zapach i smak „siarki” [12]. Ryzyko może rosnąć z dawką [21]. Dawki rzędu kilku gramów dziennie dają więcej objawów żołądkowo-jelitowych.
• Nitrogliceryna: nasilenie rozszerzenia naczyń, spadku ciśnienia i bólu głowy (z wiedzy ogólnej, nie zweryfikowane w tej sesji). Osoby przyjmujące azotany powinny skonsultować NAC z lekarzem.
• Leki rozrzedzające krew i płytki: możliwy niewielki wpływ na agregację płytek (głównie dane in vitro; nie zweryfikowane). Przy warfarynie, NOAC, aspirynie, klopidogrelu: konsultacja i kontrola INR. Nie znaleziono wiarygodnych badań pokazujących klinicznie istotne krwawienia.
• Miedź i cynk: NAC ma grupę tiolową wiążącą metale. Dowodów, że doustny NAC powoduje niedobór miedzi lub cynku u ludzi, nie znaleziono. Ryzyko jest teoretyczne (nie zweryfikowane). Przy długiej suplementacji wysokimi dawkami rozważ badanie Cu/Zn, a NAC przyjmuj w innej porze niż cynk.
• Nowotwory: w badaniach na myszach niektóre antyoksydanty, w tym NAC, przyspieszały progresję nowotworów (z wiedzy ogólnej, nie zweryfikowane). Dowodów u ludzi na szkodliwość doustnego NAC brak, ale nie ma też dowodów na korzyść. Przy aktywnym nowotworze, w trakcie chemio- lub radioterapii oraz u palaczy z wysokim ryzykiem raka płuca: nie stosuj NAC bez zgody onkologa.
• Inne: astma (nasilenie skurczu oskrzeli przy inhalacji), ciąża i karmienie piersią, a także jednoczesne stosowanie leków hamujących kaszel. Sprawdź ulotkę.
• Uwaga o ograniczeniach: w trakcie przygotowania raportu wyczerpał się limit narzędzi wyszukiwania. Pominięto szczegóły dla PCOS, zaburzeń psychicznych, GlyNAC, miedzi, cynku, nowotworów i interakcji. Oznaczone tak miejsca wymagają weryfikacji w ChPL, NIH ODS lub Examine.
• Czerwone flagi, kiedy iść do lekarza:
  • przedawkowanie paracetamolu lub podejrzenie takie (pilnie, SOR);
  • wysypka, obrzęk twarzy, duszność, świszczący oddech po NAC;
  • uporczywe wymioty lub biegunka;
  • krwawienia, siniaki, smoliste stolce przy lekach przeciwzakrzepowych;
  • zawroty głowy i omdlenia przy lekach z azotanami;
  • aktywna choroba nowotworowa;
  • krwioplucie lub kaszel trwający >3 tygodnie.

Mity

• „NAC chroni wątrobę przed alkoholem lub paracetamolem w dawkach terapeutycznych”: brak dowodów w znalezionych źródłach. NAC jest antidotum po przedawkowaniu, podawanym w szpitalu [8].
• „NAC poprawia wyniki sportowe”: metaanaliza pokazuje +0,29% z przedziałem obejmującym zero [21].
• „Antyoksydanty zawsze pomagają treningowi”: sygnały mechanistyczne wskazują, że mogą osłabiać część adaptacji [24, 26].
• „Im więcej NAC, tym lepiej”: sugerowany jest wzrost działań niepożądanych z dawką [21].
• „GlyNAC cofa starzenie”: opiera się głównie na modelach zwierzęcych i małych badaniach [31].
• „NAC leczy niepłodność”: poprawia parametry nasienia w małych badaniach [13, 15], ale brak danych o ciążach.

Źródła

1. Poole P, Sathananthan K, Fortescue R. Mucolytic agents versus placebo for chronic bronchitis or COPD. Cochrane Database Syst Rev, 2019. Przegląd systematyczny RCT. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31107966/
2. Cazzola M, Calzetta L, Page C i wsp. Influence of N-acetylcysteine on chronic bronchitis or COPD exacerbations: a meta-analysis. Eur Respir Rev, 2015. Metaanaliza. https://publications.ersnet.org/content/errev/24/137/451
3. N-acetylcysteine Treatment in COPD and Chronic Bronchitis/Pre-COPD: Distinct Meta-analyses. Arch Bronconeumol, 2024. Metaanaliza. https://www.archbronconeumol.org/es-n-acetylcysteine-treatment-in-chronic-obstructive-articulo-S0300289624000693
4. Zheng JP, Wen FQ, Bai CX i wsp. Twice daily N-acetylcysteine 600 mg for exacerbations of COPD (PANTHEON). Lancet Respir Med, 2014. RCT. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24621680/
5. COPD-X Plan, P7 Mucolytic agents. Wytyczne australijskie. https://copdx.org.au/copd-x-plan/p-prevent-deterioration/p7-mucolytic-agents/
6. Konsensus ekspertów o NAC w POChP. Front Med, 2026. Konsensus. https://www.frontiersin.org/journals/medicine/articles/10.3389/fmed.2026.1810363/full
7. Calverley P, Rogliani P, Papi A. Safety of N-Acetylcysteine at High Doses in Chronic Respiratory Diseases: A Review. Drug Saf, 2021 (online 2020). Przegląd 41 badań. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7892733/
8. Chiew AL, Gluud C, Brok J, Buckley NA. Interventions for paracetamol (acetaminophen) overdose. Cochrane Database Syst Rev, 2018. Przegląd systematyczny. https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD003328.pub3/full
9. Oral and Intravenous Acetylcysteine for Treatment of Acetaminophen Toxicity: A Systematic Review and Meta-analysis. West J Emerg Med. Metaanaliza (głównie badań obserwacyjnych). https://westjem.com/original-research/oral-and-intravenous-acetylcysteine-for-treatment-of-acetaminophen-toxicity-a-systematic-review-and-meta-analysis.html
10. Cattermole GN. Oral N-acetylcysteine for acute paracetamol poisoning. Emerg Med J. Przegląd. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2658376/
11. Buckley NA i wsp. Oral or intravenous N-acetylcysteine: which is the treatment of choice for acetaminophen poisoning? Clin Toxicol, 1999. Seria przypadków + metaanaliza. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10584588/
12. Acetylcysteine for Acetaminophen Poisoning. BMJ Clinical Evidence. Przegląd. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2637612/
13. Zhou Z, Cui Y, Zhang X, Zhang Y. The role of NAC orally daily on sperm parameters and serum hormones in idiopathic infertile men. Andrologia, 2021; DOI 10.1111/and.13953. Przegląd systematyczny i metaanaliza 3 badań z losowym przydziałem (431 mężczyzn). https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/and.13953
14. L-carnitine and NAC may improve sperm quality and hormone levels in men with infertility (streszczenie Examine; metaanaliza 7 badań, 716 mężczyzn). https://examine.com/research-feed/study/1wvrAd/
15. Safarinejad MR, Safarinejad S. Efficacy of selenium and/or NAC for improving semen parameters in infertile men. J Urol, 2009. RCT (468 mężczyzn). https://www.auajournals.org/doi/abs/10.1016/j.juro.2008.10.015
16. Effects of NAC Supplementation on Semen Analysis, Hormonal Profile and Spontaneous Pregnancy Rate in Idiopathic Infertile Men. Siriraj Med J. Badanie przed–po. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/sirirajmedj/article/view/266477
17. Eghdami S, Eissazade N, Heidari Mokarar M, Boroon M, Orsolini L, Shalbafan M. The safety and efficacy of NAC as an augmentation in the treatment of OCD in adults: SR and MA of RCTs. Front Psychiatry, 2024. Metaanaliza (6 RCT, 195 pacjentów). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11456833/
18. Augmentation therapy of NAC for OCD: a meta-analysis of double-blind RCTs. 2019. Metaanaliza. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2211364919300983
19. Zheng W i wsp. NAC for major mental disorders: SR and MA of RCTs. Acta Psychiatr Scand, 2018. Metaanaliza RCT. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/acps.12862
20. Ooi SL i wsp. NAC for the Treatment of Psychiatric Disorders: A Review of Current Evidence. Biomed Res Int, 2018. Przegląd. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6217900/
21. Rhodes K, Braakhuis A. Performance and Side Effects of Supplementation with NAC: SR and MA. Sports Med, 2017. Metaanaliza. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28102488/
22. The impact of NAC on lactate, biomarkers of oxidative stress, immune response, and muscle damage: SR and MA. J Cell Mol Med, 2024. Metaanaliza. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jcmm.70198
23. NAC Supplementation Controls Total Antioxidant Capacity, Creatine Kinase, Lactate, and TNF-α… (Chiang Mai). RCT (małe). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3163015/
24. Michailidis Y i wsp. Thiol-based antioxidant supplementation alters human skeletal muscle signaling and attenuates its inflammatory response and recovery after intense eccentric exercise. Am J Clin Nutr, 2013. RCT (małe). https://ajcn.nutrition.org/article/S0002-9165(23)05152-3/pdf
25. Paschalis V i wsp. NAC supplementation increases exercise performance and reduces oxidative stress only in individuals with low levels of glutathione. Free Radic Biol Med, 2018. RCT. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0891584917312388
26. Does N-acetylcysteine improve exercise performance? Examine FAQ. Opracowanie. https://examine.com/faq/does-n-acetylcysteine-affect-exercise-performance/
27. Intratympanic NAC in the prevention of cisplatin-induced ototoxicity: SR and MA of RCTs. BMC Pharmacol Toxicol, 2024. Metaanaliza. https://link.springer.com/article/10.1186/s40360-024-00829-4
28. NAC for the Prevention of Cisplatin-Induced Hearing Loss: SR and MA. Przegląd systematyczny. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13095053/
29. Chang P-H, Liu C-W, Hung S-H. Effect of NAC in prevention of noise-induced hearing loss: SR and MA of RCTs. Arch Med Sci, ok. 2021 (rok do weryfikacji). Metaanaliza RCT. https://www.archivesofmedicalscience.com/Effect-of-N-acetyl-cysteine-in-Prevention-of-Noise-Induced-Hearing-Loss-A-Systematic,109126,0,2.html
30. The effects of NAC on noise induced hearing loss: a systematic review. Przegląd systematyczny. https://pdfs.semanticscholar.org/64fe/5dd07a099749efcbb07e5ab7f12f902ecb10.pdf
31. Przegląd o GlyNAC (Front Nutr, 2026). Przegląd narracyjny. https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2026.1775264/full

Weryfikacja

• zgodne – Cochrane Poole 2019 [1]: 38 badań, 10 377 uczestników, Peto OR 1,73 (1,56–1,91), pewność umiarkowana, badania 2 miesiące–3 lata.
• zgodne – PANTHEON 2014 [4]: 600 mg 2×/dobę, rok, 1,16 vs 1,49 zaostrzeń na pacjenta-rok, RR 0,78 (0,67–0,90); działania niepożądane 29% vs 26%.
• poprawione – PANTHEON [4]: było „umiarkowana lub ciężka POChP” i „efekt największy w umiarkowanej chorobie”, jest „1006 pacjentów z POChP” (podgrupy nie sprawdzono); było „ciężkie 48 vs 46”, usunięto (nie potwierdzone).
• zgodne – Rhodes i Braakhuis 2017 [21]: 7 badań, +0,29% (−0,67 do 1,25), typowa dawka 5,8 g (1,2–20 g), OR działań niepożądanych 1,11 (0,88–1,39).
• poprawione – Rhodes [21]: było „ryzyko rosło wraz z dawką”, jest „autorzy sugerują wzrost z dawką, wymaga dalszych badań” (autorzy piszą, że ryzyko pozostaje niejasne).
• poprawione – Cochrane Chiew 2018 [8]: było „dożylna lub doustna acetylocysteina jest standardem leczenia”, jest „dowody słabe; nie wykazano, który schemat jest najlepszy”.
• zgodne – Eghdami 2024 [17]: 6 badań z losowym przydziałem, 195 pacjentów; poprawione – dodano, że korzystny wynik dotyczył 5–8 tygodni (p = 0,05), bez podanej wielkości efektu.
• nie do sprawdzenia – Askari 2026 (RCT, 35 osób, sertralina + NAC): nie znaleziono pracy w wyszukiwarce; usunięto z raportu i listy źródeł.
• nie do sprawdzenia – Starsza metaanaliza OCD 2019 [18]: różnica Y-BOCS 3,35 pkt (CI −0,21 do 6,91) i d = 0,42 u dzieci (ten sam numer źródła w obu zdaniach): liczby usunięto; źródło zachowano bez liczb.
• poprawione – Zhou 2021 [13]: było bez liczb i „nie zmieniał hormonów”, jest „3 badania, 431 mężczyzn”; wartości MD (3,80; 0,69; 4,69) i wpływ na hormony nie zweryfikowano, więc usunięto.
• nie do sprawdzenia – Safarinejad 2009 [15]: w raporcie była dawka „~600 mg/dobę”; w pracy NAC i selen są w różnych ramionach, dawki nie potwierdzono, więc usunięto liczbę.
• zgodne – Calverley i wsp. 2021 (przegląd bezpieczeństwa) [7]: 41 badań, dawki 600–3000 mg/dobę, profil zbliżony do standardowych; dolegliwości żołądkowe nie częstsze niż w kontroli; poprawione – dodano autorów, rok i ostrzeżenie przy IPF (było bez autorów).
• nie do sprawdzenia – Metaanalizy 5,3% i 5,9% wymiotów/hepatotoksyczności [9], seria 981 zatruć i 6% reakcji [11], schematy 20 h i 72 h [10], metaanalizy słuchu i GlyNAC (liczby): usunięto liczby, źródła zostały bez cytowania liczb.
• nie do sprawdzenia – Badanie przed–po [16] (92 mężczyzn), metaanaliza 7 badań z Examine [14], PCOS, uzależnienia, interakcje, miedź i cynk, nowotwory, dostępność NAC w Polsce.
• poprawione – usunięto źródło 24 („nie użyto”) i zrenumerowano źródła 25–33 na 23–31 w całym tekście i karcie.