W zespole cieśni nadgarstka nocna szyna i zastrzyk sterydowy dają niepewną lub krótką korzyść, ćwiczenia ślizgowe nerwu mają bardzo słabe dowody, a operacja częściej poprawia stan po ponad 3 miesiącach niż szyna. W zapaleniu pochewki de Quervaina krótkoterminowo najlepiej wypada zastrzyk, łączony z szyną. Dla bólu nadgarstka przy treningu siłowym (owijki, paski, chwyt) nie ma badań kontrolowanych. Zanik mięśni kłębu kciuka, ból po upadku i stałe drętwienie wymagają oceny lekarza.
Słabe dowody: małe badania, wyniki mieszane. Jak oceniamy badania
Wytyczne amerykańskich ortopedów z 2024 r. (9 zaleceń): rozpoznanie zespołu cieśni można oprzeć na skali objawów i badania (CTS-6) zamiast rutynowego USG lub badania przewodnictwa nerwów; rezonans nie jest do tego potrzebny. Zastrzyk sterydowy nie daje poprawy długotrwałej (3 badania z obserwacją od 6 miesięcy do 5 lat), PRP też nie. Ćwiczenia, laser, fala uderzeniowa, masaż i doustne leki nie poprawiały wyników w obserwacji długoterminowej, a metody nieoperacyjne nie różniły się między sobą.
Zastrzyk sterydowy vs placebo (14 badań, 994 osoby): objawy lepsze do 3 miesięcy i nadal do 6 miesięcy, mniejsza potrzeba operacji po roku; po zastrzyku ból miejscowy trwający poniżej 2 tygodni miało 65% osób, po placebo 16%. W porównaniu z operacją dowody są zbyt niepewne, by wyciągać wnioski.
Operacja a leczenie nieoperacyjne (14 badań, 1231 osób): po ponad 3 miesiącach operacja prawdopodobnie częściej dawała poprawę niż szyna, ale różnica w skali objawów była nieduża i nieistotna klinicznie; 44% osób z grupy szyny (41 z 93) trafiło do operacji. Zdarzenia niepożądane zgłosiło 61% operowanych i 41% z szyną, przy bardzo niskiej pewności. Brytyjska ścieżka chirurgów: kontrola po 6 tygodniach, operacja pilna w ciągu 6 tygodni lub rutynowa w ciągu 18.
Ganglion nadgarstka (35 badań, 2239 ganglionów): nawroty po aspiracji 59%, po wycięciu otwartym 21%, po artroskopowym 6%; powikłania odpowiednio 3%, 14% i 4%. Wycięcie zmniejszało ryzyko nawrotu o 76% w porównaniu z aspiracją w badaniach z losowym przydziałem; aspiracja nie zmniejszała nawrotów w porównaniu z samym uspokojeniem.
Szyna (Cochrane, 29 badań, 1937 osób): wobec braku leczenia daje prawdopodobnie małą korzyść w objawach, która może nie mieć znaczenia klinicznego (niska pewność). Nocna szyna częściej dawała ogólną poprawę (w jednym badaniu 80 osób), a przemijające działania niepożądane zgłosiło 7 z 40 osób wobec 0 z 40. Noszenie 12 tygodni może nie być lepsze od 6; nie wiadomo, czy lepsza jest szyna całodobowa czy nocna.
Praca przy komputerze a zespół cieśni. Zbiorcza analiza 6 badań nie wykazała istotnego związku (komputer, klawiatura, mysz); inna analiza 12 badań uznała, że intensywne używanie myszy może być niewielkim czynnikiem ryzyka u pracowników biurowych. Wytyczne ortopedów: brak związku dużej ilości pisania z zespołem (opinia, bardzo niska jakość). Ergonomiczne klawiatury nie mają dowodów leczenia (2 badania, 105 osób).
Zapalenie pochewki de Quervaina. W badaniu z placebo (21 nadgarstków) 1 lub 2 zastrzyki po 1 ml triamcynolonu o stężeniu 10 mg/ml dały po tygodniu odpowiedź u 78% osób vs 25% po soli fizjologicznej. Sieciowa metaanaliza 2026 (21 badań, 1178 osób) umieściła najwyżej szynę całodobową z zastrzykiem, potem sam zastrzyk; pewność niska do bardzo niskiej. Opisowa zbiorcza ocena dała wyleczenie 83% po zastrzyku, 61% po zastrzyku z szyną, 14% po samej szynie.
Szyna w de Quervainie: w badaniu 83 osób noszenie całodobowe nie było lepsze od noszenia w miarę potrzeby po 8 tygodniach (niesprawność, siła chwytu, ból, zadowolenie bez różnic); autorzy nazwali szynę środkiem co najwyżej doraźnym. Przy cukrzycy (84 + 84 osoby) wyniki zastrzyku były gorsze, a szyna nie dawała dodatkowej korzyści.
Uszkodzenie TFCC (chrząstki trójkątnej, ból od strony łokciowej): przegląd 8 badań (425 osób) wykazał wyniki leczenia zachowawczego porównywalne z operacją; w typie IB stosowano krótkie unieruchomienie powyżej łokcia. W małym programie z szyną i ćwiczeniami (32 osoby, 5 faz, kontrola co 3 tygodnie) ból spadł z 5,3 do 0,5 w skali 0–10, a siła chwytu wzrosła o 59,5%, ale bez grupy kontrolnej; liczba tygodni szyny i dawki ćwiczeń nie zostały podane.
Ból po upadku: w badaniu 922 osób po urazie nadgarstka tkliwość w tabakierce anatomicznej była najczulszym pojedynczym testem na złamanie kości łódeczkowatej (90%), a połączenie 5 badań klinicznych miało 80% trafności w wykluczaniu złamań, które nie widać na pierwszym zdjęciu.
Ćwiczenia ślizgowe nerwu i mobilizacje (Cochrane, 16 badań, 741 osób): wyniki nie dały się połączyć, wyniki są bardzo niskiej jakości; w jednym małym porównaniu (14 osób) poprawę zgłosiły wszystkie osoby po mobilizacji vs żadna bez leczenia, a nerve gliding z szyną nie różnił się od samej szyny (26 osób). Źródła nie podają serii ani powtórzeń. NHS pisze o niewielkiej ilości dowodów na ćwiczenia ręki.
Ból nadgarstka przy treningu siłowym. W ankiecie 868 kobiet z kategorii Masters ból stawów ręki i nadgarstka zgłaszało 28,8%, a cięższe podnoszenie wiązało się z bólem. Owijki nie zmieniły siły, mocy ani wytrzymałości w wyciskaniu leżąc u trenujących (znany jest tylko tytuł pracy). Nie znaleziono badań kontrolowanych oceniających ból przy owijkach, paskach, ustawieniu nadgarstka ani wzmacnianiu przedramienia.
Typowe objawy to ból, drętwienie lub mrowienie palców i dłoni, osłabienie chwytu, zwykle gorsze w nocy. Wytyczne amerykańskich ortopedów z 2024 r. mówią, że rozpoznanie można oprzeć na skali objawów i badaniu (CTS-6) zamiast rutynowego USG lub badania przewodnictwa nerwów. Rezonans i testy neurodynamiczne nie są do tego potrzebne.
Daje poprawę na miesiące, ale niekoniecznie na lata. Przegląd Cochrane 14 badań (994 osoby) wykazał lepsze objawy do 3 i do 6 miesięcy oraz nieco mniejszą potrzebę operacji po roku. Wytyczne ortopedów z 2024 r. oceniają jednak, że zastrzyk nie daje poprawy długotrwałej; po zastrzyku ból miejscowy trwający poniżej 2 tygodni miało 65% osób, po placebo 16%.
Po ponad 3 miesiącach operacja prawdopodobnie częściej dawała poprawę niż szyna, ale różnica w skali objawów była nieduża. W grupie szyny 44% osób (41 z 93) trafiło do operacji. Osoby z ciężkimi objawami i silną preferencją poprawy mogą wybrać operację, a osoby z tolerowalnymi objawami mogą zacząć od leczenia nieoperacyjnego.
Wytyczne ortopedów z 2024 r.: doustne leki przeciwzapalne i przeciwdrgawkowe, terapia ultradźwiękowa oraz iniekcje PRP nie były lepsze od placebo lub nie dawały poprawy długotrwałej; w obserwacji długoterminowej nie poprawiały wyników również doustny steryd, laser, fala uderzeniowa, ćwiczenia, masaż i terapia manualna. Brytyjska służba zdrowia dodaje, że leki przeciwbólowe mogą krótko złagodzić ból, ale nie leczą przyczyny.
Niekoniecznie. Aspiracja nie zmniejszała nawrotów w porównaniu z samym uspokojeniem (nawroty 59%), a wycięcie otwarte nawracało u 21%, artroskopowe u 6% (35 badań, 2239 ganglionów). Wycięcie zmniejszało ryzyko nawrotu o 76% w porównaniu z aspiracją w badaniach z losowym przydziałem, kosztem większych powikłań (14% po otwartym).
Czasem tak. Brytyjska służba zdrowia pisze, że zespół cieśni czasem mija sam w ciągu kilku miesięcy, zwłaszcza gdy wiąże się z ciążą. Jeśli objawy narastają lub nie mijają, trzeba się zgłosić do lekarza. Przy osłabieniu kciuka lub zaniku mięśni kłębu nie czekaj.
