Astaksantyna (barwnik z alg) w dawkach 4–12 mg dziennie jest w badaniach dobrze tolerowana. Najlepiej, choć w małych i często finansowanych przez firmy badaniach, wypada w skórze (nawilżenie, sprężystość, odporność na oparzenie słoneczne); u trenujących raczej zmniejsza oznaki uszkodzenia mięśni niż poprawia wydolność, a na tłuszcze we krwi, ciśnienie i masę ciała u zdrowych nie działa lub działa niejednoznacznie. Na „anti-aging” nie ma dowodu poza kondycją skóry.
Słabe dowody: małe badania, wyniki mieszane. Jak oceniamy badania
Zbiorcza analiza 11 badań (9 z losowym przydziałem, astaksantyna doustna): względem placebo poprawiła nawilżenie i sprężystość skóry, ale nie zmniejszyła istotnie głębokości zmarszczek. Wyniki poszczególnych badań były dość niespójne.
U osób z cukrzycą typu 2 lub stanem przedcukrzycowym zbiorcza analiza 9 badań (403 osoby) wykazała niższy cukier na czczo (o ok. 16 mg/dl), niższy cholesterol całkowity i LDL oraz wyższy HDL, bez wpływu na masę ciała. To inna grupa niż zdrowi trenujący i dotyczy chorych.
Przegląd 11 badań (6 z losowym przydziałem): w wielu badaniach poprawa tekstury, zmarszczek i nawilżenia oraz ochrona przed uszkodzeniem skóry przez promienie UV, bez poważnych działań niepożądanych. Badania były jednak małe, głównie na zdrowych kobietach z Japonii, wiele finansowały firmy, a wpływu konfliktu interesów nie dało się uwzględnić. Dawki w tych badaniach: 3–6 mg dziennie.
Dwa pojedyncze badania: u 23 zdrowych osób 4 mg dziennie przez 10 tygodni zwiększyło odporność skóry na oparzenie słoneczne i zmniejszyło utratę wilgoci w naświetlanym miejscu; u 36 zdrowych mężczyzn 6 mg dziennie przez 6 tygodni poprawiło zmarszczki „kurze łapki”, sprężystość i utratę wody przez skórę. Drugie badanie opisane w tej samej pracy (30 kobiet, 8 tygodni, bez grupy kontrolnej, z kremem) niczego nie dowodzi.
Regeneracja: zbiorcza analiza 24 badań z losowym przydziałem (zdrowi i sportowcy) wykazała niższe wartości enzymów uwalnianych z uszkodzonych mięśni (kinaza kreatynowa, dehydrogenaza mleczanowa; ten drugi wynik bardzo niejednolity), ale bez wpływu na część innych markerów (m.in. interleukinę 6). Autorzy: korzystniejsza dla regeneracji niż dla wydolności.
Stres oksydacyjny (nadmiar reaktywnych form tlenu): zbiorcza analiza 7 badań (188 osób, 4–28 mg dziennie, od 4 dni do 12 tygodni) wykazała niższe produkty utlenienia białek, ale bez zmian w większości innych markerów; druga analiza 12 badań (380 osób) wykazała łagodnie niższy marker uszkodzenia tłuszczów (MDA). Szersze korzyści fizjologiczne lub wydolnościowe pozostają niepotwierdzone.
Wydolność: zbiorcza analiza 24 badań nie wykazała poprawy maksymalnego zużycia tlenu, czasu na dystansie ani maksymalnej mocy. Inna analiza 11 badań (346 zdrowych osób) wskazała poprawę wydolności w połączeniu z treningiem, zwłaszcza tlenowej, przy dawce od 20 mg i suplementacji dłuższej niż 12 tygodni; wyniki zależą więc od doboru badań.
Małe badania z losowym przydziałem na sportowcach: 4 mg dziennie przez 28 dni (kolarze, po 7 osób w grupie) skróciło 20 km o 121 s wobec 19 s przy placebo; 12 mg dziennie przez 7 dni skróciło 40 km o 51 s (efekt mały); 28 mg dziennie przez 4 dni wydłużyło czas jazdy do wyczerpania z 72 do 85 min (10 mężczyzn); u zawodników taekwondo 12 mg dziennie przez 4 tygodnie nie zmieniło masy mięśni ani tłuszczu, ale poprawiło wyniki kopnięć.
Oczy: u 64 dzieci w wieku 10–14 lat 4 mg dziennie przez 84 dni zmniejszyło zmęczenie oczu od ekranu (poprawa o 4 punkty wobec 1,7 przy placebo), bez różnic w ostrości wzroku i teście łzawienia. U 60 dorosłych 9 mg dziennie przez 6 tygodni poprawiło ostrość wzroku po pracy przy ekranie tylko w grupie od 40. roku życia.
Zmęczenie: badanie na 24 zdrowych osobach pokazało lepszy powrót po zmęczeniu umysłowym, ale astaksantynę podawano razem z sezaminem, więc efektu nie można przypisać jej samej. W zbiorczej analizie tylko 2 badania dotyczyły odczuwanego zmęczenia i wskazały trend poprawy; efekt na sprawność umysłową był graniczny lub zerowy.
Tłuszcze we krwi i ciśnienie u zdrowych lub z ryzykiem: starsze zbiorcze analizy nie wykazały efektu poza drobnym wzrostem „dobrego” cholesterolu HDL o ok. 1,5 mg/dl; cholesterol, cukier i ciśnienie bez zmian. CRP (marker stanu zapalnego) spadało tylko przy suplementacji od 12 tygodni lub przy dawce powyżej 12 mg dziennie. Nowsze analizy wskazują na drobne zmiany HDL i triglicerydów oraz spadek cholesterolu LDL u osób z ryzykiem zespołu metabolicznego.
Masa ciała: zbiorcza analiza 9 badań nie wykazała wpływu na masę ciała ani BMI, niezależnie od dawki.
Prawdopodobnie tak, ale niewielki i niepewny efekt. Zbiorcza analiza 11 badań wykazała, że względem placebo poprawia nawilżenie i sprężystość skóry. Badania były jednak małe, głównie na zdrowych kobietach z Japonii, a wyniki między badaniami dość niespójne. Brak dużych, niezależnych badań.
Może pomagać chorym, ale to inna grupa niż zdrowi trenujący i nie zastępuje leczenia. Zbiorcza analiza 9 badań (403 osoby z cukrzycą typu 2 lub stanem przedcukrzycowym) wykazała niższy cukier na czczo (o ok. 16 mg/dl), niższy cholesterol całkowity i LDL oraz wyższy HDL. U zdrowych osób wpływu na cukier nie stwierdzono.
W badaniach tak, w dawkach do ok. 12 mg dziennie. Przegląd 87 badań na ludziach z naturalną astaksantyną nie wykazał problemów z bezpieczeństwem, w tym 35 badań z dawkami od 12 mg dziennie. W badaniu z placebo (35 dorosłych, 6 mg dziennie przez 8 tygodni) nie było istotnych klinicznie zmian we krwi i ciśnieniu. Wyjątki to dzieci, osoby na lekach przeciwzakrzepowych i brak danych w ciąży.
Dopuszczalne dzienne spożycie wynosi 0,2 mg na kg masy ciała, czyli ok. 12 mg dziennie dla osoby ważącej 60 kg. EFSA uznała 8 mg dziennie z suplementów łącznie z dietą za bezpieczne dla dorosłych. Wcześniej przyjmowano niższą wartość, 0,034 mg na kg masy ciała.
Raczej tylko dla części osób. Najlepiej, choć w małych i często finansowanych przez firmy badaniach, wypada skóra (nawilżenie, sprężystość). U trenujących zbiorcze analizy wskazują na niższe oznaki uszkodzenia mięśni, a nie na lepszą wydolność; na cholesterol, ciśnienie i masę ciała u zdrowych wpływu nie ma lub jest drobny. Dowody są ogółem słabe.
Nie ma na to pewnych dowodów. W zbiorczej analizie astaksantyna nie zmniejszyła istotnie głębokości zmarszczek. Część małych badań, także otwartych i bez grupy kontrolnej, pokazała poprawę zmarszczek „kurzych łapek” i tekstury skóry, ale to słabszy rodzaj dowodu.
W zbiorczej analizie 11 badań (9 z losowym przydziałem) astaksantyna przyjmowana doustnie poprawiała nawilżenie i sprężystość skóry, ale nie zmniejszała istotnie głębokości zmarszczek. Badań było niewiele, a ich wyniki się różniły. Ta analiza nie dotyczyła zmęczenia ani innych obietnic z reklam, więc ich nie potwierdza.
