Raport: cytrulina (po weryfikacji)

W tej weryfikacji wyszukiwarka i narzędzie do otwierania stron działały tylko częściowo. W pełni sprawdziłem tylko Vårvik [2] (abstrakt i tabele) oraz Chappell [7] (abstrakt). Tożsamość pozostałych prac sprawdziłem po tytułach. Liczby z pozostałych prac, w tym z Deng 2026 [1], pochodzą z poprzedniej wersji raportu i nie zostały tu zweryfikowane. W sekcji „Weryfikacja” oznaczyłem je jako „nie do sprawdzenia”.

Wniosek

Jabłczan cytruliny (CitMal) w dawce 6–8 g, przyjęty 40–60 min przed treningiem, daje u trenujących mały i niepewny wzrost liczby powtórzeń do upadku. Średnio to ok. +3 powtórzenia, czyli ok. 6% [2]. W metaanalizie Deng 2026 [1] pewność dowodów oceniono według GRADE jako niską lub bardzo niską. Metaanaliza Vårvik [2] nie używała GRADE, tylko narzędzia TESTEX. Nie znalazłem dowodów, że L-cytrulina jest lepsza od jabłczanu ani odwrotnie. Dowody na „pompę” i przewagę nad argininą w sporcie są słabe i w dużej mierze pośrednie.

Poziom dowodów

B. Istnieją metaanalizy RCT, ale efekty są małe (g ≈ 0,16–0,20) i niejednorodne [1][2]. Pojedyncze badania są sprzeczne: od wyraźnego efektu [6] po brak efektu [7][8][10]. Wpływ na regenerację, wytrzymałość tlenową i „pompę” oceniam na C. Przewagę cytruliny nad argininą w wynikach sportowych oceniam na C–D, bo nie znalazłem bezpośrednich RCT sportowych porównujących je 1:1.

Uwaga metodologiczna: w pełni zweryfikowałem tylko część prac (patrz uwaga na początku i sekcja „Weryfikacja”). Nie zweryfikowałem ISSN, EFSA, NIH ODS ani polskich wytycznych.

Co mówią badania

Liczba powtórzeń (trening siłowy)

• Metaanaliza Vårvik 2021 objęła 8 badań z podwójnie ślepą próbą i placebo, razem 137 osób: 101 trenujących mężczyzn, 26 trenujących kobiet i 9 nietrenujących mężczyzn [2].
  • Po 6–8 g CitMal 40–60 min przed treningiem liczba powtórzeń wzrosła o 3 ± 5 (6,4 ± 7,9%) wobec placebo; p = 0,022, SMD = 0,196 [2].
  • Dolne partie ciała: +8,1 ± 8,4%, SMD 0,27, p = 0,051 (tylko trend) [2].
  • Górne partie: +5,7 ± 8,4%, SMD 0,16, p = 0,131 (nieistotne) [2].
• Nowsza metaanaliza trójpoziomowa (Deng 2026) objęła 30 RCT, 138 wielkości efektu i 644 uczestników [1].
  • Ogólny efekt CitMal na wyniki wysiłkowe: g = 0,16, p = 0,01 [1].
  • Przedziały predykcji są szerokie, a moc statystyczna niska. Pojedyncza dawka: g = 0,16 (95% CI 0,02–0,30), k = 114, I² = 52%, moc 9%, GRADE niski [1].
  • Pewność dowodów według GRADE: od niskiej do bardzo niskiej [1].
• Starsza metaanaliza Trexler i wsp. 2019 (siła i moc, krótkie wysiłki o wysokiej intensywności) dała podobnie mały, dodatni efekt [20].
• Pojedyncze badania są rozbieżne.
  • Pérez-Guisado i Jakeman (n = 41 mężczyzn, 8 g CitMal 60 min przed, 8 serii wyciskania sztangi przy 80% 1RM, cross-over): więcej powtórzeń do upadku (68,4 vs 60,1 w sumie) [6][2].
  • Chappell i wsp. (protokół German Volume Training, 8 g CitMal): 94,0 ± 7,9 powtórzeń przy placebo vs 90,9 ± 13,9 przy CitMal, p = 0,33 [7].
  • Haugen i wsp. (RCT cross-over, pomiar po CitMal): sam CitMal nie dał efektu ergogenicznego w żadnym teście. Kofeina działała, a dodanie CitMal nie wzmacniało jej efektu [10].
  • Efekt 8 g jest więc niespójny: część badań (głównie starsze, z dużymi efektami) go pokazuje, część nie [1][2][6][7][10].

Zmęczenie i regeneracja (DOMS)

• Metaanaliza Rhim 2020 (RCT na zdrowych) wykazała, że cytrulina istotnie obniżyła RPE (n = 7 badań, p = 0,03) oraz ból mięśni po 24 i 48 h [5]. Szczegółowych wielkości efektu nie miałem w pobranym tekście.
• Pérez-Guisado: ból mięśni niższy o ok. 40% po 24 i 48 h [6]. To duży efekt z jednego badania, więc wymaga ostrożności.
• Efektów nie potwierdzono w kilku późniejszych badaniach:
  • 9 nietrenujących mężczyzn, 6 g CitMal, cross-over: brak poprawy regeneracji po treningu siłowym (powtórzenia, CK, ból, RPE) [8].
  • 12 osób, 8 g CitMal: brak efektu na szczytowy moment siły, moc, tempo zmęczenia i mleczan [9].
  • GVT [7]: brak różnic w sile szczytowej (izometrycznej, koncentrycznej i ekscentrycznej) po wysiłku. Ból mięśni w ciągu 72 h był w grupie CitMal istotnie większy niż po placebo (p = 0,01) [7].
  • CrossFit, 2024: brak różnicy w czasie regeneracji tętna po treningu „Cindy” [16].
• Deng 2026: łączny efekt na RPE nie był istotny statystycznie [1].

Wytrzymałość tlenowa

• Metaanaliza Viribay 2022: cytrulina nie miała istotnego efektu na wydolność aerobową ≤ VO₂max (p = 0,12) [4].
• Harnden 2023 (metaanaliza, zdrowi dorośli): pojedyncza dawka L-cytruliny nie poprawiała czasu do wyczerpania ani próby na czas. Pozytywne wyniki dotyczyły głównie protokołów 7-dniowych [3]. Przykłady: 6 g/dobę przez 7 dni poprawiło wynik w teście na czas do wyczerpania [3]. Suzuki 2016 pokazało skrócenie czasu próby kolarskiej po L-cytrulinie [12].
• Autorzy Suzuki 2016 i 2019 są powiązani z producentem cytruliny (Kyowa Hakko Bio), a próby były małe [12][13].
• Deng 2026: możliwe korzyści w wytrzymałości tlenowej i krótkich zadaniach beztlenowych, ale niestabilne w analizach wrażliwości [1].
• Dla osoby trenującej siłowo ta część ma niewielkie znaczenie praktyczne.

„Pompa” i przepływ krwi

• Nie znalazłem metaanaliz ani dużych RCT, które wiarygodnie wykazałyby, że cytrulina zwiększa „pompę” mięśniową.
• Dane o przepływie krwi i utlenowaniu mięśni po cytrulinie w badaniach ostrych są niespójne. Nie zdołałem potwierdzić w tej weryfikacji, co dokładnie wykazało badanie [19], dlatego nie opieram na nim wniosków.
• Badanie u osób starszych (n = 25, 6 g/dobę przez 14 dni, cross-over): umiarkowanie lepszy przepływ krwi podczas wysiłku tylko u mężczyzn (521 ± 134 vs 584 ± 166 mL/min, p = 0,04). Po korekcie na rozkurczowe ciśnienie wyjściowe różnica zniknęła (p = 0,10). U kobiet efektu nie było [18].
• Single-blind badanie 3DPump to produkt komercyjny z 3 g L-cytruliny. Obwód uda po treningu wzrósł podobnie jak po 8 g L-cytruliny [17]. Nie ma tam grupy placebo ani czystego pomiaru wpływu cytruliny, więc nic nie mówi o realnej przewadze nad treningiem samym.
• Subiektywne odczucie „pompy” jest słabo mierzone i podatne na efekt placebo.

L-cytrulina vs jabłczan cytruliny

• Jedyne bezpośrednie badanie, jakie znalazłem: Jurado-Fasoli i wsp. (Granada, rejestr NCT05183893) [11]. Opisuje je Deng 2026 [1].
  • Cross-over u trenujących dorosłych: czysta L-cytrulina 5,3 g vs CitMal (5,3 g cytruliny + 2,7 g jabłczanu).
  • Żaden preparat nie poprawił maksymalnej siły, siły balistycznej ani wytrzymałości siłowej względem placebo (wszystkie p > 0,061) [1].
• Deng 2026 nie znalazł istotnych różnic podgrup według dawki ani czasu przyjęcia [1].
• Preprint farmakokinetyczny (medRxiv 2025, n = 17, nierecenzowany) porównał 6 g L-cytruliny, 6 g chlorowodorku cytruliny i 2 g chlorowodorku cytruliny. Szczyt cytruliny w osoczu był najwyższy po L-cytrulinie. Konwersja do argininy była lepsza po formie HCl [15]. Dotyczy to innych form niż CitMal i jest to badanie przedrecenzyjne.
• Nie ma dowodów, że jabłczan (malan) dodaje własny efekt ergogeniczny. To pozostaje hipotezą mechanistyczną.

Arginina vs cytrulina

• Uzasadnienie mechanistyczne: cytrulina jest prekursorem argininy. Opis badania w rejestrze przedstawia ją jako skuteczniejszą drogę zwiększania stężenia argininy w osoczu [11]. Jest to mechanizm i hipoteza, nie wynik sportowy.
• Dane o stężeniach w osoczu: w RCT na 45 mężczyznach 2 g cytruliny + 2 g argininy podniosły argininę w osoczu bardziej niż same składniki [14]. W podgrupie po 1 h wzrost argininy wyniósł ok. 66 μM po cytrulinie i ok. 72 μM po argininie vs 5 μM po placebo [14]. Te dane pokazują, że przy tych dawkach arginina nie ustępowała cytrulinie pod względem wzrostu stężenia argininy.
• Dane sportowe: kombinacja cytruliny i argininy (po 1,2 g, 7 dni + dawka przed testem, 24 piłkarzy) dała 242 ± 24 vs 231 ± 21 W w 10-minutowym teście kolarskim (p < 0,05) [13]. Badanie małe i z powiązaniem z producentem [13]. Nie rozstrzyga, która substancja działa lepiej osobno.
• Wniosek: nie ma dobrych bezpośrednich RCT sportowych arginina vs cytrulina (D dla twierdzenia „cytrulina jest lepsza w sporcie”). Argument o lepszej biodostępności to hipoteza uzasadniona farmakokinetyką, ale niepotwierdzona wynikami sportowymi.

Jakość badań

• Typowa próba jest mała (w metaanalizie Vårvik n = 9–41) i ma układ cross-over [2][6][8][9]. Moc statystyczna metaanalizy dla głównego efektu: ok. 9% [1].
• Protokoły są bardzo zróżnicowane. Vårvik opisuje 14 różnych ćwiczeń, ok. 5 ± 3 serii przy ok. 70% 1RM [2]. Deng 2026 postuluje „zweryfikowany skład suplementu” i standaryzację badań [1].
• Metaanaliza Vårvik użyła narzędzia TESTEX do oceny jakości metodologicznej [2]. Nie sprawdziłem wyników tej oceny, więc nie oceniam, na ile ryzyko błędu systematycznego jest problemem. Wyraźnymi problemami są mała próba i heterogeniczność protokołów.
• Dla „pompy” brakuje przekonujących pomiarów obiektywnych i RCT z placebo.
• Wiele pozytywnych prac z przepływem lub wydolnością pochodzi od autorów powiązanych z producentami [12][13] albo dotyczy produktów komercyjnych [17].

Zalecenia praktyczne (suplementy)

• Dawka stosowana w badaniach (CitMal): 6–8 g jednorazowo, 40–60 min przed treningiem [2]. Deng 2026 podaje, że zakres 6–12 g CitMal lub 3–6 g L-cytruliny jest typowy [1][16].
• Dawka cytruliny w preparacie: w CitMal 2:1 8 g zawiera ok. 5,3 g cytruliny [1]. W preparatach o innym stosunku (np. 1:1) cytruliny w 8 g jest mniej (ok. 4–4,5 g, zależnie od stosunku). Sprawdź na etykiecie stosunek cytruliny do jabłczanu.
• L-cytrulina: w badaniach wytrzymałościowych 6 g/dobę przez 7 dni [3] lub 8 g jednorazowo; bez dowodów, że jest lepsza w sile.
• Realistyczne oczekiwania: w najlepszym razie ok. 3 dodatkowe powtórzenia w serii do upadku, bez pewności efektu u konkretnej osoby [2]. Nie znalazłem danych, że przekłada się to na większy przyrost mięśni lub siły w dłuższym okresie.
• Co jest ważniejsze: objętość treningu, białko, kalorie i sen. Kofeina ma lepsze dowody w badaniu, w którym obie substancje porównano [10].
• Kombinacje z kofeiną: dodanie CitMal nie wzmocniło efektu kofeiny [10].
• Kiedy ma sens próba: jeśli chcesz sprawdzić na sobie, zrób 2–3 identyczne treningi z suplementem i bez niego. Efekt jest mały i indywidualny.

Formy i porównania

W jedynym bezpośrednim porównaniu ani czysta L-cytrulina, ani CitMal nie poprawiły wyników względem placebo [1][11].

Bezpieczeństwo, skutki uboczne i interakcje

• W pobranych źródłach nie znalazłem systematycznej oceny bezpieczeństwa ani stanowiska EFSA lub NIH ODS. Nie podaję więc limitu górnej dawki ani listy działań niepożądanych.
• Cytrulina działa przez szlak tlenku azotu. Wpływ na przepływ krwi u osób starszych badano w [18]. Teoretycznie możliwe są interakcje z lekami obniżającymi ciśnienie i z lekami na zaburzenia erekcji. Nie znalazłem w źródłach badań tego typu interakcji, więc to hipoteza. Przy lekach na nadciśnienie lub chorobach serca skonsultuj się z lekarzem.
• Jakość suplementów bywa niepewna. Deng 2026 wskazuje potrzebę badań z weryfikowanym składem [1].

Mity

• „Cytrulina daje wielką pompę.” Nie ma mocnych dowodów. Efekt na przepływ krwi jest niespójny, a w badaniu u osób starszych dotyczył tylko mężczyzn i zniknął po korekcie na ciśnienie [18].
• „Jabłczan jest lepszy niż L-cytrulina” (lub odwrotnie). Jedyne bezpośrednie porównanie nie wykazało poprawy po żadnej z form względem placebo [1][11]. Strony sklepowe i blogi nie są dowodem.
• „8 g CitMal daje wyraźnie więcej powtórzeń.” Średnio ok. 6% przy niskiej pewności [1][2]. Część badań nie zobaczyła efektu [7][8][9][10].
• „Cytrulina zmniejsza DOMS o 40%.” To wynik jednego badania [6]. Metaanaliza pokazuje istotne zmniejszenie bólu po 24 i 48 h [5], ale późniejsze RCT go nie potwierdziły [7][8]. W badaniu GVT ból był nawet większy po CitMal [7].
• „Cytrulina poprawia wytrzymałość tlenową.” Wyniki są mieszane, a pojedyncza dawka zwykle nie działa [3][4]. Pozytywne badania kolarskie były powiązane z producentem [12][13].
• „Cytrulina bije argininę w sporcie.” Brak bezpośrednich badań sportowych. Argument opiera się na mechanizmie i farmakokinetyce [11][14].

Źródła

1. Deng H. i wsp. Effects of Citrulline Malate Supplementation on Exercise Performance: A Systematic Review and Three-Level Meta-Analysis. Nutrients 2026;18(12):1881. Przegląd systematyczny i metaanaliza (30 RCT, 644 osoby). https://www.mdpi.com/2072-6643/18/12/1881 (doi: 10.3390/nu18121881; PMC: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13304508/)
2. Vårvik F.T., Bjørnsen T., Gonzalez A.M. Acute Effect of Citrulline Malate on Repetition Performance During Strength Training: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Sport Nutr Exerc Metab 2021;31(4):350–358. Metaanaliza (8 badań, 137 osób). https://journals.humankinetics.com/view/journals/ijsnem/31/4/article-p350.xml (doi: 10.1123/ijsnem.2020-0295)
3. Harnden C.S. i wsp. Effects of citrulline on endurance performance in young healthy adults: a systematic review and meta-analysis. J Int Soc Sports Nutr 2023. Przegląd systematyczny i metaanaliza. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10167868/
4. Viribay A. i wsp. Effects of Citrulline Supplementation on Different Aerobic Exercise Performance Outcomes: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients 2022;14(17):3479. Przegląd systematyczny i metaanaliza. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36079738/
5. Rhim H.C. i wsp. Effect of citrulline on post-exercise rating of perceived exertion, muscle soreness, and blood lactate levels: A systematic review and meta-analysis. J Sport Health Sci 2020. Przegląd systematyczny i metaanaliza. https://www.researchgate.net/publication/339132973
6. Pérez-Guisado J., Jakeman P.M. Citrulline malate enhances athletic anaerobic performance and relieves muscle soreness. J Strength Cond Res 2010;24(5):1215–22. RCT cross-over, n = 41. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20386132/
7. Chappell A.J., Allwood D.M., Johns R., Brown S., Sultana K., Anand A., Simper T. Citrulline malate supplementation does not improve German Volume Training performance or reduce muscle soreness in moderately trained males and females. J Int Soc Sports Nutr 2018;15:42. RCT cross-over. https://link.springer.com/article/10.1186/s12970-018-0245-8 (doi: 10.1186/s12970-018-0245-8)
8. da Silva D.K. i wsp. Citrulline Malate Does Not Improve Muscle Recovery after Resistance Exercise in Untrained Young Adult Men. Nutrients 2017;9(10):1132. RCT cross-over, n = 9. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5691748/
9. The Effect of Citrulline Malate Supplementation on Muscle Fatigue Among Healthy Participants. J Strength Cond Res 2019;33(9):2464–2470. RCT, n = 12 (autorzy: zob. PubMed). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29176388/
10. Effect of isolated and combined ingestion of caffeine and citrulline malate on resistance exercise and jumping performance. RCT cross-over (autorzy i czasopismo: zob. PMC; według [1] — Haugen i wsp. 2023). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10468939/
11. Jurado-Fasoli L. (Universidad de Granada). Effects of L-Citrulline or Citrulline-malate on Neuromuscular Performance in Resistance-trained Adults. Rejestr badania NCT05183893 (wyniki opisane w [1]). https://clinicaltrials.gov/study/NCT05183893
12. Suzuki T., Morita M., Kobayashi Y., Kamimura A. Oral L-citrulline supplementation enhances cycling time trial performance in healthy trained men. J Int Soc Sports Nutr 2016. RCT cross-over; autorzy powiązani z producentem (Kyowa Hakko Bio). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4759860/
13. Suzuki I. i wsp. A combination of oral L-citrulline and L-arginine improved 10-min full-power cycling test performance in male collegiate soccer players. Eur J Appl Physiol 2019. RCT cross-over, n = 24; powiązanie z producentem (Kyowa Hakko Bio). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6469824/
14. The effects on plasma L-arginine levels of combined oral L-citrulline and L-arginine supplementation in healthy males. Biosci Biotechnol Biochem 2017;81(2):372. RCT, n = 45. https://academic.oup.com/bbb/article/81/2/372/5955995
15. Single Dose Pharmacokinetic Comparison of Citrulline Dietary Supplements. medRxiv 2025. Preprint farmakokinetyczny, n = 17, nierecenzowany. https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2025.09.19.25332543v1.full
16. Effects of Acute Citrulline Malate Supplementation on CrossFit® Exercise Performance: A Randomized, Double-Blind… Nutrients 2024;16(19):3235. RCT. https://www.mdpi.com/2072-6643/16/19/3235
17. A Randomized, Single-Blind, Crossover Study to Evaluate the Efficacy of a Novel Dietary Supplement Blend with L-Citrulline on Biomarkers of Hydration, Muscle Size, Affect, Inflammation, and Muscular Endurance. J Exerc Nutr 2023;6(1):9. Badanie single-blind z produktem komercyjnym. https://www.journalofexerciseandnutrition.com/index.php/JEN/article/view/144
18. Does L-citrulline supplementation improve exercise blood flow in older adults? RCT cross-over, n = 25 (autorzy i czasopismo: zob. PMC). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5999519/
19. Acute Effect of L-Citrulline Supplementation on Resistance Exercise Performance and Muscle Oxygenation in Recreationally Resistance Trained Men and Women. 2023. RCT cross-over (wyniki niezweryfikowane). https://www.researchgate.net/publication/371829424
20. Trexler E.T., Persky A.M., Ryan E.D., Schwartz T.A., Stoner L., Smith-Ryan A.E. Acute Effects of Citrulline Supplementation on High-Intensity Strength and Power Performance: A Systematic Review and Meta-Analysis. Sports Med 2019;49(5):707–718. Metaanaliza. Istnienie i ogólny wynik potwierdza omówienie: https://www.strongerbyscience.com/research-spotlight-citrulline-malate/

Weryfikacja

• zgodne – Vårvik [2]: 8 badań, 137 osób (101 trenujących mężczyzn, 26 kobiet, 9 nietrenujących), 6–8 g CitMal 40–60 min przed, +3 ± 5 powtórzeń (6,4 ± 7,9%), p = 0,022, SMD 0,196 [2].
• zgodne – Vårvik, podanalizy: dolne partie +8,1%, SMD 0,27, p = 0,051; górne +5,7%, SMD 0,16, p = 0,131 [2].
• zgodne – Vårvik: 14 ćwiczeń, ok. 5 ± 3 serii przy ok. 70% 1RM, ocena jakości narzędziem TESTEX [2].
• zgodne – Chappell, GVT: 94,0 ± 7,9 vs 90,9 ± 13,9 powtórzeń, p = 0,33; brak różnic w sile szczytowej [7].
• zgodne – Pérez-Guisado: n = 41, 8 g CitMal, 60 min przed, 80% 1RM, więcej powtórzeń (68,4 vs 60,1) [6][2]; Deng 2026 istnieje, a jego opis Vårvik (g = 0,196) się zgadza [1].
• poprawione – Chappell [7]: było „autorzy deklarują brak redukcji bólu mięśni”, jest: ból w ciągu 72 h istotnie większy po CitMal (p = 0,01). Usunięto też niesprawdzony stosunek „1,1:1”.
• poprawione – Pérez-Guisado [6]: było „16 serii wyciskania”, jest 8 serii (80% 1RM). Dokładne wartości spadku bólu „39,7% i 41,8%” zastąpiono ogólnym „ok. 40%”, bo nie dały się potwierdzić (nie do sprawdzenia [6]).
• poprawione – [8]: było „Martínez-Sánchez i wsp.”, jest da Silva i wsp. (n = 9 nietrenujących mężczyzn, 6 g CitMal, Nutrients 2017;9(10):1132; dane zgodne z tabelą w [2]).
• poprawione – Trexler 2019: było „SMD ≈ 0,2 (95% CI 0,01–0,39)” przypisane do [3] (Harnden, praca o wytrzymałości), jest osobne źródło [20] i opis „podobny mały efekt” bez przedziału ufności, którego nie dało się potwierdzić.
• poprawione – Wniosek: było „metaanalizy [1][2] oceniają pewność dowodów jako niską lub bardzo niską”, jest: GRADE dotyczy tylko [1]. Vårvik [2] użył TESTEX. Usunięto też niepotwierdzone zdanie, że ryzyko błędu systematycznego nie jest problemem.
• poprawione – dawka cytruliny w 8 g preparatu o stosunku 1,1:1: było „ok. 4,7 g”, jest „ok. 4–4,5 g, zależnie od stosunku” (błąd rachunkowy; 8 g × 1,1/2,1 ≈ 4,2 g).
• poprawione – [19] (Trexler, przepływ w tętnicy udowej): było przytaczane jako wynik badania [19], jest ogólne stwierdzenie o niespójności danych. Wyników [19] nie potwierdzono.
• poprawione – Jurado-Fasoli [11]: było „ten sam wynik w bezpośrednim porównaniu”, jest „brak poprawy względem placebo po obu formach”.
• poprawione – [18]: uzupełniono opis, bez zmiany liczb.
• nie do sprawdzenia – Deng 2026 [1]: 30 RCT, 138 efektów, 644 osoby, g = 0,16, CI 0,02–0,30, k = 114, I² = 52%, moc 9%, GRADE, RPE, dawki 6–12 g i 3–6 g. Potwierdziłem tylko istnienie pracy i zgodność z Vårvik.
• nie do sprawdzenia – Jurado-Fasoli [11]: dawki 5,3 g + 2,7 g i p > 0,061 (rejestr NCT05183893 nieotwarty).
• nie do sprawdzenia – Rhim [5] (RPE n = 7, p = 0,03; ból po 24 i 48 h), Harnden [3], Viribay [4] (p = 0,12). Liczby zachowano z poprzedniej wersji.
• nie do sprawdzenia – [8]–[10], [12]–[18]: wartości liczbowe (n, p, W, μM, mL/min), autorzy i powiązania z producentem. Nie zostały ponownie sprawdzone w tej weryfikacji. Zachowano je bez zmian.