Te leki łagodzą ból i obniżają temperaturę, ale w przeglądach badań na przeziębienie nie ma dowodu, że skracają chorobę: leki z grupy ibuprofenu łagodziły ból, lecz nie skracały przeziębienia, a dla paracetamolu jest za mało dowodów, by go zalecać. Gorączka sama jest reakcją obronną organizmu, a każdy z tych leków ma własne ryzyka, więc stosuj go według ulotki konkretnego produktu.
Umiarkowane dowody: kilka badań randomizowanych albo niejednoznaczne metaanalizy. Jak oceniamy badania
Przegląd Cochrane z 2015 roku (zbiorcza analiza 9 badań, 1069 osób) o lekach z grupy ibuprofenu (niesteroidowych lekach przeciwzapalnych): nie skracały przeziębienia i nie poprawiały kaszlu, ale poprawiały kichanie i ból (głowy, ucha, mięśni i stawów). Autorzy: trochę łagodzą dyskomfort, brak jasnych dowodów na ulgę w objawach z dróg oddechowych, trzeba ważyć korzyści i szkody. Dane o skutkach ubocznych były zbyt skąpe, by ocenić, jak często występują.
Przegląd Cochrane z 2013 roku o paracetamolu u dorosłych z przeziębieniem objął 4 badania (758 osób); trzy z czterech trwały tylko 4–6 godzin. Zatkany nos poprawił się w 2 z 4 badań, ból gardła i złe samopoczucie nie poprawiły się w 2 badaniach, a żadne badanie nie podało, czy przeziębienie trwa krócej. Autorzy uznali, że dowodów jest za mało, by kierować praktyką.
Badanie na oddziałach intensywnej terapii (700 chorych z gorączką i podejrzeniem zakażenia): paracetamol dożylny nie zmienił liczby dni poza intensywną terapią (mediana 23 wobec 22) ani śmiertelności po 90 dniach (15,9% wobec 16,6%). To inna grupa niż osoba z przeziębieniem; wniosek tylko tyle, że obniżanie temperatury nie poprawiało tam rokowania.
Na ostry ból (dane głównie z bólu po usunięciu zęba mądrości, nie z przeziębienia) najlepszą ulgę dawało połączenie ibuprofenu z paracetamolem: dobrą ulgę miało prawie 70% osób, a przy paracetamolu i aspirynie od 11% do 43%. Gotowa tabletka z obiema substancjami działała w badaniach po zabiegach około 2,6 raza częściej niż placebo; autorzy piszą, że wnioski o bezpieczeństwie pozostają niepotwierdzone.
Ibuprofen i naproksen a żołądek: ryzyko krwawienia, owrzodzenia i perforacji, które może wystąpić bez objawów ostrzegawczych. W zbiorczej analizie dużych badań (280 badań z placebo, 124 513 osób) ryzyko powikłań górnego odcinka przewodu pokarmowego było po ibuprofenie i po naproksenie około 4 razy wyższe niż bez leku; badania miały różny czas trwania i dawki, a krótkich kuracji na przeziębienie nie sprawdzono osobno.
Ibuprofen a serce: w tej samej zbiorczej analizie (dotyczącej dużych dawek) ibuprofen ponad dwa razy zwiększał liczbę poważnych zdarzeń wieńcowych (ryzyko względne 2,22), ale nie wykazano istotnie wzrostu wszystkich poważnych zdarzeń naczyniowych łącznie. Nie sprawdzono, czy dotyczy to krótkich kuracji na przeziębienie. Naproksen nie zwiększał istotnie poważnych zdarzeń naczyniowych, a wszystkie leki z tej grupy około dwa razy zwiększały ryzyko niewydolności serca. Ulotka ibuprofenu: badania nie wskazują zwiększenia ryzyka przy małych dawkach.
Dzieci (krótko): Polskie Towarzystwo Pediatryczne (zalecenia 2024, według streszczenia) zaleca tylko paracetamol lub ibuprofen, nie zaleca naprzemiennego podawania obu ani kąpieli obniżających temperaturę. NHS: nie podawać leków na przemian, chyba że poleci to lekarz lub pielęgniarka; NICE: nie podawać obu jednocześnie i nie stosować leków tylko po to, by obniżyć temperaturę. Przegląd Cochrane: obniżanie temperatury było nieco lepsze przy łączeniu, ale dowody na lepsze samopoczucie dziecka były niejednoznaczne.
Dla aspiryny i naproksenu nie sprawdzono osobnych przeglądów na przeziębienie ani na grypę, więc wniosek o braku skrócenia choroby dotyczy tylko paracetamolu i leków z grupy ibuprofenu. Dla grypy u dorosłych osobnych przeglądów też nie sprawdzono.
Gorączka sama jest reakcją obronną organizmu. Według NHS wysoka temperatura (od 38°C) to zwykle objaw infekcji i często poprawia się sama, a paracetamol lub ibuprofen to sposób na dyskomfort, nie konieczność. Amerykańskie i polskie towarzystwa pediatryczne (według streszczeń zaleceń) piszą, że celem jest komfort dziecka, a nie normalizacja temperatury. Nie znaleziono dobrych badań, które pokazałyby, że obniżanie gorączki u zdrowych dorosłych z infekcją zmienia przebieg choroby.
Paracetamol: przedawkowanie uszkadza wątrobę, często bez objawów w pierwszej dobie; nudności, wymioty i ból brzucha mogą ustąpić następnego dnia, mimo że uszkodzenie się rozwija. Ryzyko jest większe przy niewydolności wątroby, nadużywaniu alkoholu i niedożywieniu. Polskie ulotki mówią, by w czasie stosowania paracetamolu nie pić alkoholu; NHS jest łagodniejszy, ale ostrzega przy chorobie wątroby i uzależnieniu od alkoholu.
Paracetamol a ciśnienie tętnicze: sprawa nierozstrzygnięta. Przegląd z 2013 roku: 3 małe badania (104 osoby) dały podwyższenie ciśnienia górnego o ok. 4 mmHg, 2 badania (27 osób) bez zmiany. Przegląd z 2025 roku opisuje w 4 badaniach z losowym przydziałem małe podwyższenie o 0,2–4 mmHg. Jakość tych prac jest niska (małe grupy, różne wyniki).
Ibuprofen a COVID-19: Europejska Agencja Leków (marzec 2020) napisała, że nie ma dowodów naukowych na związek ibuprofenu z pogorszeniem COVID-19 i że można nadal stosować leki z tej grupy według zatwierdzonej ulotki, w najmniejszej skutecznej dawce, możliwie krótko.
Nie, w przeglądach badań na to nie ma dowodu. Leki z grupy ibuprofenu poprawiały wyniki dotyczące bólu, ale nie skracały przeziębienia. Dla paracetamolu u dorosłych autorzy przeglądu uznali, że dowodów jest za mało, by kierować praktyką, a żadne badanie nie podało, czy choroba trwa krócej. Te leki łagodzą dyskomfort, ale nie leczą choroby.
Trochę łagodzą dyskomfort: w przeglądzie 9 badań (1069 osób) poprawiały ból głowy, ucha, mięśni i stawów oraz kichanie. Nie poprawiały kaszlu i nie skracały choroby, a autorzy nie znaleźli jasnych dowodów na ulgę w objawach z dróg oddechowych. Trzeba ważyć korzyści i możliwe szkody.
Dowody są słabe. Przegląd Cochrane objął 4 badania (758 osób), z czego trzy trwały tylko 4–6 godzin. Zatkany nos poprawił się w 2 z 4 badań, ból gardła i złe samopoczucie nie poprawiły się w 2 badaniach, a skrócenia choroby nikt nie sprawdził. Autorzy uznali, że danych jest za mało, by zalecać paracetamol.
W dużym badaniu na oddziałach intensywnej terapii (700 chorych z gorączką i podejrzeniem zakażenia) paracetamol dożylny nie zmienił liczby dni poza intensywną terapią (mediana 23 wobec 22) ani śmiertelności po 90 dniach (15,9% wobec 16,6%). To inna grupa niż osoba z przeziębieniem; wniosek tylko tyle, że obniżanie temperatury nie poprawiało tam rokowania.
Dane na ostry ból pochodzą głównie z bólu po usunięciu zęba mądrości, nie z przeziębienia. Najlepszą ulgę dawało połączenie ibuprofenu z paracetamolem (dobra ulga prawie u 70% osób); paracetamol i aspiryna dawały dobrą ulgę u 11–43% osób. Przy przeziębieniu dowody są skromniejsze: ibuprofen łagodził ból, a dla paracetamolu było ich za mało. Wybór zależy od chorób, ryzyk i ulotki konkretnego produktu.
Według NHS dorośli mogą przyjmować oba leki razem, ale warto najpierw wypróbować każdy osobno, użyć najmniejszej skutecznej dawki i przestać, gdy ból minie. W badaniach po zabiegach gotowa tabletka z obiema substancjami działała około 2,6 raza częściej niż placebo, ale autorzy piszą, że wnioski o bezpieczeństwie pozostają niepotwierdzone. Dawkowanie ustala ulotka konkretnego produktu.
