HMB: pełny raport

Wniosek

U zdrowych, trenujących osób HMB nie daje wiarygodnie wykazanej, praktycznie istotnej poprawy siły ani masy mięśniowej ponad sam trening i odpowiednią podaż białka. Metaanalizy u młodych dorosłych, sportowców wytrenowanych i osób 50+ ćwiczących siłowo nie wykazują istotnego efektu [3,4,10,11]. Jedyny obszar z sygnałem korzyści to osoby starsze z sarkopenią lub osłabione. Efekt jest tam mały, a w nowszej metaanalizie [8] dolna granica przedziału ufności wynosi 0,00 dla masy mięśniowej [7,8]. Pojedyncze badanie z bardzo dużymi efektami u wytrenowanych [5] nie znajduje potwierdzenia w zbiorczych danych [3,4].

Poziom dowodów

D (dla zdrowego, trenującego siłowo odbiorcy). W kilku metaanalizach RCT nie ma efektu na siłę ani masę mięśniową u młodych, wytrenowanych i starszych zdrowych osób [3,4,10,11,12]. Wyjątkiem jest sarkopenia, gdzie dowody są na poziomie B/C: małe i niejednoznaczne efekty [7,8,9]. Dla porównania HMB-FA z HMB-Ca dowody są na poziomie C. Są dane farmakokinetyczne, ale nie ma bezpośrednich długich badań porównujących efekty treningowe [16–19].

Ograniczenie tego przeglądu: w czasie pracy wyczerpał się limit narzędzi wyszukiwania. Liczby pochodzą z abstraktów i fragmentów stron, a nie z pełnych tekstów. Część stron (PubMed, PMC) była niedostępna przy weryfikacji. Liczby, których nie udało się potwierdzić, oznaczono jako „niezweryfikowane” albo usunięto. Przy kilku pracach nie udało się odczytać pełnych wyników, co zaznaczam poniżej.

Co mówią badania

Młodzi dorośli (początkujący i mieszane populacje)

• Metaanaliza RCT u młodych dorosłych (średni wiek ok. 24 lat, średnia dawka 3 g/dobę) wykazała, że HMB nie poprawia zmian składu ciała ani siły wywołanych treningiem oporowym [3]. Według wcześniejszej wersji raportu efekt był istotny tylko dla masy ciała, a brak istotnych efektów dotyczył masy beztłuszczowej, tkanki tłuszczowej i siły (1RM ogółem, wyciskanie, dolne partie ciała). Dokładne liczby badań i uczestników (14 badań, po analizie lejkowej 11; 302 osoby dla składu ciała, 248 dla siły) są niezweryfikowane. Przegląd parasolowy podaje dla masy ciała w tej metaanalizie 9 RCT [3].
• Autorzy tej pracy mieli zwrócić uwagę, że metaanalizy dają rozbieżne odpowiedzi i że w badaniach łączących HMB z kreatyną nie da się oddzielić efektu HMB od efektu kreatyny (niezweryfikowane) [3].
• Nie udało mi się znaleźć metaanalizy dającej osobne liczby tylko dla początkujących. Dla tej grupy mam więc wyniki mieszane (młodzi, w tym nietrenowani) [3] oraz teoretyczne uzasadnienie. Według autorów badań HMB działa głównie przez łagodzenie uszkodzeń mięśni, a te są największe w pierwszych tygodniach treningu osób nietrenowanych [5]. Wyniki metaanalizy [3] tego nie potwierdzają.
• Stanowisko ISSN z 2013 r. twierdziło, że 38 mg/kg/dobę zwiększa hipertrofię, siłę i moc u osób nietrenowanych i trenujących [2]. Późniejsze metaanalizy tego nie potwierdziły [3,4].

Zaawansowani (wytrenowani, sportowcy)

• Metaanaliza RCT u wytrenowanych i wyczynowych sportowców [4] stwierdziła brak efektu HMB na siłę i skład ciała. Obejmowała niewiele badań (według przeglądu parasolowego 6 RCT w analizie masy ciała). Podane w poprzedniej wersji wielkości efektu (fixed-effect, I² = 0%; wyciskanie 0,00, wyciskanie nogami 0,09, masa ciała −0,01, masa beztłuszczowa 0,16, tkanka tłuszczowa −0,20, wszystkie p > 0,05) są niezweryfikowane. Późniejsza metaanaliza u sportowców (J Strength Cond Res 2020) także nie wykazała istotnego efektu na masę ciała ani tkankę tłuszczową.
• Badanie Wilsona i wsp. (12 tygodni, HMB-FA, osoby wytrenowane) zgłosiło wzrost łącznej siły (wyciskanie + przysiad + martwy ciąg) o 77,1 ± 18,4 kg w grupie HMB-FA wobec 25,3 ± 22,0 kg w placebo (p < 0,001). Zgłosiło też większy wzrost mocy skoku i lepszą odporność na przetrenowanie [5]. Te liczby są niezweryfikowane. To było małe badanie. Nie odczytałem liczby uczestników.

Starsi

• Zdrowi starsi z treningiem oporowym:
  • Sieciowa metaanaliza porównująca białko, kreatynę i HMB z treningiem oporowym (zdrowi dorośli ≥60 lat): HMB nie poprawił istotnie siły (SMD −0,22; 95% CI −0,57 do 0,12) ani masy mięśniowej (MD 0,05; −0,33 do 0,44). Białko istotnie poprawiło siłę (SMD 0,45) i masę (MD 0,37). Kreatyna najsilniej poprawiła masę (MD 2,18; SUCRA 99,9%), a siłę nie istotnie [11].
  • Metaanaliza dla osób ≥50 lat (RoB 2.0, robust variance estimation): według poprzedniej wersji raportu nie wykazała istotnych efektów na masę mięśniową, tkankę tłuszczową ani siłę, a autorzy nie zalecają HMB jako rutynowego dodatku do treningu. Podane wcześniej wartości SMD są niezweryfikowane [10].
  • Kolejna metaanaliza osób starszych z treningiem oporowym: brak istotnego efektu na beztłuszczową masę kończyn. Wspomniano o możliwym małym wzroście siły chwytu, ale tylko „zbliżającym się” do progu istotności klinicznej (liczby niezweryfikowane) [12].
• Sarkopenia i osoby osłabione (bez wymogu treningu):
  • Starsza metaanaliza 7 RCT (147 vs 140 osób, osoby starsze, nie wyłącznie z rozpoznaną sarkopenią): przyrost masy mięśniowej SMD 0,352 (95% CI 0,11–0,594; p = 0,004) (niezweryfikowane) [7]. Autorzy podkreślali, że dane o sile i sprawności są niewystarczające [7].
  • Nowsza metaanaliza (tylko RCT z formalnie rozpoznaną sarkopenią): wskaźnik masy mięśni szkieletowych SMD 0,32 (0,00–0,64; p = 0,048), a siła chwytu SMD 0,65 (liczby niezweryfikowane; dolna granica CI dla siły nieodczytana) [8]. Dolna granica CI dla masy równa 0,00 oznacza efekt na granicy istotności.
  • Metaanaliza z 2022 r. wskazuje na poprawę siły u osób starszych [9]. Nie odczytałem jej liczb.
  • Metaanaliza osób 50+ (Frontiers 2025) badała zależność dawka–czas trwania [14]. Nie odczytałem wyników liczbowych.
• Wniosek dla starszych zdrowych, którzy trenują: brak dowodu na korzyść [10,11,12]. Możliwy jest mały efekt u osób z sarkopenią [7,8,9], ale to inna populacja niż aktywny użytkownik aplikacji.

Kontrowersja wokół badań z dużymi efektami

• Rozbieżność jest wyraźna. Pojedyncze badanie z HMB-FA u wytrenowanych dało około trzykrotnie większy przyrost siły niż placebo [5], a metaanalizy u wytrenowanych dały efekty bliskie zeru [4]. Efekt ten jest nieprawdopodobnie duży jak na suplement z grupy metabolitów aminokwasów u osób z doświadczeniem treningowym. Wyniki zbiorcze go nie potwierdzają [3,4].
• Rozbieżność metaanaliz [3] z pojedynczymi badaniami może wynikać z niejednorodności i możliwych wartości odstających. Nie ustaliłem, które badania były wykluczane po analizie lejkowej.
• Konflikt interesów (z mojej wiedzy, nie zweryfikowany w tej sesji): współautorzy badań HMB-FA [5,6], m.in. Rathmacher i Fuller, są powiązani z firmą Metabolic Technologies Inc., właścicielem patentów na HMB. Rathmacher jest też pierwszym autorem stanowiska ISSN z 2025 r. [1]. Ten sam zespół opracował formę free acid i badał ją u ludzi [6,16,17].
• Samo stanowisko ISSN 2025 jest ostrożniejsze niż wersja z 2013 r. Przyznaje, że przewaga HMB-FA w osoczu jest „mieszana” (niezweryfikowane w tej sesji) [1].

Zalecenia praktyczne (suplementy)

• Czy warto: dla zdrowego, trenującego siłowo odbiorcy rozsądniej wydać pieniądze na pewniejsze elementy: dostateczną ilość białka w diecie, progresję obciążeń, sen i ewentualnie kreatynę. W sieciowej metaanalizie u starszych HMB wypadł słabiej niż kreatyna dla masy mięśniowej (MD 0,05 vs 2,18; kreatyna SUCRA 99,9%), a dla siły słabiej niż białko (SMD −0,22 vs 0,45) [11].
• Dawka 3 g/dobę:
  • Takiej dawki użyto w badaniach nad łagodzeniem uszkodzeń mięśni po treningu (3 g/dobę HMB-FA vs placebo) [6].
  • Stanowisko ISSN z 2013 r. proponuje 38 mg/kg/dobę [2]. Dla osoby 80 kg to około 3 g.
  • Podawano ją w kilku porcjach, a ISSN 2013 sugerował przyjmowanie HMB w pobliżu treningu i ewentualnie 2 tygodnie przed zwiększonym wysiłkiem [2].
  • Dane o relacji dawka–efekt dla siły nie zostały przeze mnie odczytane [14]. Nie ma dowodu, że dawki powyżej 3 g dają więcej.
  • W badaniach u osób starszych często stosowano 3 g/dobę w dwóch porcjach. Nie zweryfikowałem źródła tej informacji, więc traktuj ją jako orientacyjną.
• Jeśli ktoś mimo wszystko stosuje HMB, powinien traktować to jako eksperyment na 8–12 tygodni z mierzeniem własnych wyników (siła, obwody, DXA), a nie jako suplement o udokumentowanym działaniu.

Formy i porównania

HMB-FA (wolny kwas) vs HMB-Ca (sól wapniowa)

• Za HMB-FA:
  • Dwa badania farmakokinetyczne u ludzi, oba z udziałem tej samej grupy badawczej, wykazały szybszy wzrost HMB w osoczu, wyższe stężenie szczytowe i większe AUC po HMB-FA niż po HMB-Ca [16,17]. W badaniu z 2015 r. AUC miało być o 15% większe, a klirens i wykorzystanie około 25% większe, przy podobnym wydalaniu z moczem (niezweryfikowane) [17].
  • Czas do osiągnięcia szczytu wynosi około 30–40 min dla HMB-FA wobec około 1–2 godzin dla HMB-Ca (niezweryfikowane) [16,17].
• Przeciw:
  • Badanie krzyżowe u ludzi z innego zespołu (Ribeiro i wsp. 2024) wykazało niższe stężenia po HMB-FA niż po HMB-Ca w kapsułkach i w wodzie (p < 0,001 w obu porównaniach). Autorzy uznali, że wyniki podważają dotychczasowy pogląd o wyższości HMB-FA (szczegóły niezweryfikowane) [18].
  • W badaniu na szczurach względna biodostępność HMB-Ca była większa niż HMB-FA (według tytułu pracy; szczegółów nie odczytano) [19].
  • Stanowisko ISSN 2025 piszę ostrożnie: HMB-FA „wydaje się” dawać wyższe stężenia, ale wyniki ostatnich badań są mieszane (niezweryfikowane) [1].
• Wniosek: nie ma twardych dowodów klinicznych (siła, masa mięśniowa), że HMB-FA działa lepiej niż HMB-Ca. Badanie z dużym efektem u wytrenowanych [5] dotyczyło HMB-FA, a metaanalizy zbiorcze nie wykazują efektu [3,4]. Rozbieżność może mieć wiele przyczyn (małe próby, finansowanie, populacja) i nie dowodzi przewagi HMB-FA. Nie znalazłem bezpośredniego, długiego RCT HMB-FA vs HMB-Ca z oceną siły lub masy mięśniowej. Cena HMB-FA bywa wyższa, a przewaga nie jest udowodniona.

Bezpieczeństwo, skutki uboczne i interakcje

• Według stanowiska ISSN z 2025 r. dawki do 3 g/dobę są bezpieczne przy stosowaniu doustnym u ludzi co najmniej przez rok. Ani HMB-Ca, ani HMB-FA nie wpływają negatywnie na tolerancję glukozy i wrażliwość na insulinę (niezweryfikowane w tej sesji) [1].
• Stanowisko ISSN jest dokumentem towarzystwa, którego autorzy mają powiązania z branżą (patrz wyżej) [1]. Dane o bezpieczeństwie są jednak spójne i nie budzą poważnych zastrzeżeń.
• W przeszukanych materiałach nie znalazłem istotnych interakcji z lekami. U osób z chorobami nerek, kobiet w ciąży i karmiących brak danych, więc należy skonsultować się z lekarzem.
• Przy HMB-Ca dodatkowo dostarcza się wapń, co jest drobnym szczegółem przy typowych dawkach.

Mity

• „HMB działa jak steryd anaboliczny” – nie. Efekty w metaanalizach są zerowe lub małe [3,4,10]. Proponowany mechanizm (pobudzenie syntezy białek mięśniowych i hamowanie rozpadu) pochodzi głównie z badań mechanistycznych [1].
• „Początkujący na pewno zyskają najwięcej” – to hipoteza [5], której metaanaliza u młodych dorosłych nie potwierdza [3].
• „Zaawansowani potrzebują HMB do przełamania plateau” – metaanaliza u wytrenowanych wskazuje na brak efektu [4]. Pojedyncze badanie z dużym efektem [5] nie wystarcza.
• „Starsi na pewno zyskają” – dotyczy to najwyżej osób z sarkopenią [7,8], a nie zdrowych starszych trenujących oporowo [10,11,12].
• „HMB-FA jest wyraźnie lepsze od HMB-Ca” – dane farmakokinetyczne są sprzeczne [16–19], a dowodów klinicznych brak.
• „HMB podnosi testosteron” – nie opieram tego twierdzenia na pewnych danych w tym przeglądzie. Metaanaliza hormonalna wyszła poza zakres tego przeglądu i jej wyniki są niejednoznaczne.

Źródła

1. Rathmacher JA, Pitchford LM, Stout JR i wsp. International Society of Sports Nutrition position stand: β-hydroxy-β-methylbutyrate (HMB). J Int Soc Sports Nutr. 2025;22(1):2434734. Stanowisko towarzystwa (przegląd narracyjny). https://doi.org/10.1080/15502783.2024.2434734 (PMC11740297)
2. Wilson JM, Fitschen PJ, Campbell B i wsp. International Society of Sports Nutrition position stand: beta-hydroxy-beta-methylbutyrate (HMB). J Int Soc Sports Nutr. 2013;10:6. Stanowisko towarzystwa. https://doi.org/10.1186/1550-2783-10-6 (PMC3568064)
3. Jakubowski JS i wsp. Supplementation with the leucine metabolite β-hydroxy-β-methylbutyrate (HMB) does not improve resistance exercise-induced changes in body composition or strength in young subjects: a systematic review and meta-analysis. 2020. Przegląd systematyczny i metaanaliza RCT. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7285233/
4. Sanchez-Martinez J, Santos-Lozano A, Garcia-Hermoso A, Sadarangani KP, Cristi-Montero C. Effects of beta-hydroxy-beta-methylbutyrate supplementation on strength and body composition in trained and competitive athletes: a meta-analysis of randomized controlled trials. J Sci Med Sport. 2018;21(7):727–735. Metaanaliza RCT. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29249685/
5. Wilson JM, Lowery RP, Joy JM i wsp. The effects of 12 weeks of beta-hydroxy-beta-methylbutyrate free acid supplementation on muscle mass, strength, and power in resistance-trained individuals: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. Eur J Appl Physiol. 2014;114:1217–1227. RCT (małe; zespół powiązany z producentem HMB wg mojej wiedzy). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4019830/
6. Wilson JM, Lowery RP, Joy JM i wsp. β-Hydroxy-β-methylbutyrate free acid reduces markers of exercise-induced muscle damage and improves recovery in resistance-trained men. Br J Nutr. 2013. RCT (3 g/d vs placebo, krótkoterminowe). https://www.cambridge.org/core/journals/british-journal-of-nutrition/article/hydroxymethylbutyrate-free-acid-reduces-markers-of-exerciseinduced-muscle-damage-and-improves-recovery-in-resistancetrained-men/65C5A7619B0F0E857960170011B1FFD2
7. Wu H i wsp. Effect of beta-hydroxy-beta-methylbutyrate supplementation on muscle loss in older adults: a systematic review and meta-analysis. 2015. Przegląd systematyczny i metaanaliza RCT. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26169182/
8. Gu WT, Zhang LW, Wu FH, Wang S. The effects of β-hydroxy-β-methylbutyrate supplementation in patients with sarcopenia: a systematic review and meta-analysis. Maturitas. 2025;195:108219. Przegląd systematyczny i metaanaliza RCT. https://doi.org/10.1016/j.maturitas.2025.108219
9. Lin Z, Zhao A, He J. Effect of β-hydroxy-β-methylbutyrate (HMB) on the muscle strength in the elderly population: a meta-analysis. Front Nutr. 2022;9:914866. Metaanaliza. https://doi.org/10.3389/fnut.2022.914866
10. Wang G, Jawed I, Tufail M i wsp. Efficacy of HMB supplementation as an adjunct to resistance training in older adults: a comprehensive meta-analysis. Age Ageing. 2026;55(3):afag073. Metaanaliza RCT (nie udało się otworzyć strony; dane niezweryfikowane). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41934514/
11. Liu X i wsp. The impact of nutritional intervention and resistance training on muscle strength and mass in healthy older adults – a comparative analysis. Front Nutr. 2025;12:1640858. Sieciowa metaanaliza RCT. https://doi.org/10.3389/fnut.2025.1640858 (PMC12400859)
12. The role of HMB supplementation in enhancing the effects of resistance training in older adults: a systematic review and meta-analysis on muscle quality, body composition, and physical function. 2025. Przegląd systematyczny i metaanaliza (autorzy nieodczytani; dane niezweryfikowane). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12655442/
13. Effects of oral supplementation of β-hydroxy-β-methylbutyrate on muscle mass and strength in individuals over the age of 50: a meta-analysis. Front Nutr. 2025. Metaanaliza (wyniki liczbowe nieodczytane). https://doi.org/10.3389/fnut.2025.1522287
14. Fuller JC Jr, Sharp RL, Angus HF, Baier SM, Rathmacher JA. Free acid gel form of β-hydroxy-β-methylbutyrate (HMB) improves HMB clearance from plasma in human subjects compared with the calcium HMB salt. Br J Nutr. 2011;105(3):367–372. Badanie farmakokinetyczne u ludzi (zespół powiązany z producentem).
15. Fuller JC Jr, Sharp RL, Angus HF, Khoo PY, Rathmacher JA. Comparison of availability and plasma clearance rates of β-hydroxy-β-methylbutyrate delivery in the free acid and calcium salt forms. Br J Nutr. 2015;114(9). Badanie farmakokinetyczne u ludzi (zespół powiązany z producentem). https://doi.org/10.1017/S0007114515003050
16. Ribeiro HR, Jardim FG, Roldán MS i wsp. Superior bioavailability of the calcium salt form of β-hydroxy-β-methylbutyrate compared with the free acid form. Amino Acids. 2024. Badanie farmakokinetyczne krzyżowe u ludzi. https://doi.org/10.1007/s00726-023-03369-z (PMC10987370)
17. Shreeram S i wsp. The relative bioavailability of the calcium salt of β-hydroxy-β-methylbutyrate is greater than that of the free fatty acid form in rats. 2014. Badanie na zwierzętach (adres URL nie został potwierdzony, więc go usunięto).

Weryfikacja

• zgodne – [4] wniosek „brak efektu HMB na siłę i skład ciała u wytrenowanych i wyczynowych sportowców”, J Sci Med Sport 2018;21(7):727–735, autorzy Sanchez-Martinez i wsp. (abstrakt PubMed).
• poprawione – [4] było „autorzy ocenili skuteczność jako wątpliwą”, jest „stwierdzili brak efektu” (zgodnie z abstraktem). Dodano, że metaanaliza objęła niewiele badań (6 RCT wg przeglądu parasolowego); autorzy w źródle uzupełniono.
• nie do sprawdzenia – [4] wartości ES (wyciskanie 0,00; wyciskanie nogami 0,09; masa ciała −0,01; FFM 0,16; FM −0,20) oraz „fixed-effect, I² = 0%” (abstrakt dostępny tylko w skrócie); zaznaczono jako niezweryfikowane.
• zgodne – [11] HMB: siła SMD −0,22 (−0,57 do 0,12), masa MD 0,05 (−0,33 do 0,44); kreatyna masa MD 2,18, SUCRA 99,9%.
• poprawione – [11] było „SUCRA HMB 8,7% dla siły” i „HMB trzecie dla masy”, jest porównanie wielkości efektów (HMB MD 0,05, białko 0,37, kreatyna 2,18), bo wartości SUCRA dla HMB nie udało się potwierdzić. Uzupełniono autorów (Liu X i wsp.), czasopismo i DOI.
• nie do sprawdzenia – [3] liczby „14 badań → 11; 302/248 uczestników” oraz istotny efekt na masę ciała (przegląd parasolowy podaje dla masy ciała 9 RCT, średni wiek ok. 24 lat, średnia dawka 3 g); liczby zaznaczono jako niezweryfikowane. Poprawiono tytuł na „young subjects”, zgodnie z przeglądem parasolowym.
• nie do sprawdzenia – [5] łączny przyrost siły 77,1 ± 18,4 vs 25,3 ± 22,0 kg (p < 0,001), liczba uczestników (strona PMC niedostępna).
• nie do sprawdzenia – [7] SMD 0,352 (0,11–0,594), p = 0,004, 7 RCT (147 vs 140); populacja to osoby starsze, niekoniecznie z rozpoznaną sarkopenią, więc złagodzono sformułowanie we Wniosku.
• poprawione – [7,8] we Wniosku było „granice przedziałów ufności ocierają się o zero [7,8]”, jest, że dotyczy to nowszej metaanalizy [8] (dolna granica 0,00); [7] podaje CI 0,11–0,594.
• nie do sprawdzenia – [8] SMI SMD 0,32 (0,00–0,64; p = 0,048) i siła chwytu SMD 0,65.
• nie do sprawdzenia – [10] SMD 0,24 (−0,01 do 0,49), 0,05 (−0,10 do 0,20) i 0,04 oraz zalecenia autorów; liczby usunięto, zostawiono kierunek wniosku.
• nie do sprawdzenia – [12] n = 232, SMD −0,08 (−0,34 do 0,18), SMD 0,24 dla siły chwytu; liczby usunięto, zostawiono ogólny wniosek.
• poprawione – [13] źródło z odwołaniami usunięte (brak autorów, roku i czasopisma, adres do niewiarygodnego wydawcy, nie dało się go zidentyfikować); wnioski o zdrowych starszych opierają się teraz na [10,11,12].
• poprawione – [15] (przegląd parasolowy, wyniki nieodczytane) usunięty z odwołań o mechanizmie działania i z listy źródeł; nie wspierał tego twierdzenia.
• poprawione – [16,17] sekcja „Za HMB-FA”: było „[16,17,18]”, jest „[16,17]” (źródło [18] pokazuje wynik przeciwny). Z [16] usunięto adres URL (pubmed 25143371 prowadził do pracy [19], nie do Fuller 2011).
• nie do sprawdzenia – [17] AUC +15%, klirens/wykorzystanie ok. 25%, czas szczytu 30–40 min vs 1–2 h [16,17].
• poprawione – [18] było „niezależne badanie”, jest „badanie z innego zespołu”; szczegóły (kapsułki i woda, p < 0,001) są niezweryfikowane. Tytuł zgodny z twierdzeniem o wyższej biodostępności HMB-Ca.
• poprawione – [19] było „HMB-Ca miało wyższe AUC i Cmax u szczurów”, jest „większa względna biodostępność HMB-Ca” (tylko to wynika z tytułu); adres URL usunięto jako niepotwierdzony.
• poprawione – sekcja „Formy”: było „większość badań z dużymi efektami dotyczyła HMB-FA” i „metaanalizy (z przewagą HMB-Ca)”, jest „badanie [5] dotyczyło HMB-FA” i bez niepotwierdzonego twierdzenia o przewadze HMB-Ca w metaanalizach; złagodzono też spekulację o finansowaniu.
• poprawione – [14,8] „co najmniej 1,5 g dwa razy dziennie” było przypisane do [8,14]; źródło niezweryfikowane, więc złagodzono i usunięto odwołania.
• zgodne – [2] 38 mg/kg/dobę; obliczenie dla 80 kg (38 × 80 = 3040 mg ≈ 3 g). Sama treść stanowiska nie była otwierana w tej sesji.
• nie do sprawdzenia – [1] bezpieczeństwo do 3 g/dobę przez co najmniej rok, brak wpływu na glukozę i insulinę, określenie wyników dla HMB-FA jako „mieszane”, pierwszy autor Rathmacher (strona niedostępna).
• nie do sprawdzenia – [14] wyniki dawka–czas (praca nieotwarta, zaznaczone w tekście).
• nie do sprawdzenia – konflikt interesów autorów (MTI) i powiązanie [5,6,16,17] z producentem (zaznaczone w raporcie jako wiedza własna).