Kurkumina: pełny raport

Wniosek

Kurkumina może nieco zmniejszać ból mięśni po wysiłku (DOMS) i objawy choroby zwyrodnieniowej kolana, ale dowody są niejednorodne i często niskiej jakości. Wyniki metaanaliz DOMS są niespójne: większość pokazuje niewielki efekt, jedna nie wykazała istotnego. Obniżenie CRP i TNF-α widać głównie u osób chorych, a nie u zdrowych trenujących. Piperyna prawdopodobnie nie poprawia biodostępności tak, jak się zakłada (niezależne badanie PK [16]). Rzadko opisywano uszkodzenie wątroby po suplementach, a przy warfarynie i podobnych lekach suplementu najlepiej unikać.

Poziom dowodów

B. Są liczne RCT i kilka metaanaliz, ale ich wyniki nie są spójne.

• Dwie metaanalizy DOMS wskazują korzyść [1][3], a jedna nie znalazła istotnych efektów [2].
• Heterogeniczność jest zróżnicowana, ale w wielu analizach wysoka. Dla bólu według czasu pomiaru I² = 83,6%. Dla CK I² wynosi od 79,7% do 91,9%. Dla bólu według czasu trwania interwencji I² = 26,2%, a według statusu wytrenowania i dawki 0% [1].
• W chorobie zwyrodnieniowej kolana metaanalizy są dodatnie, ale ich jakość jest zróżnicowana: według przeglądu parasolowego tylko 3 z 10 prac miały wysoką ocenę AMSTAR-2 [10].
• Dla form „o zwiększonej biodostępności” (liposomalnych) nie znalazłem badań, które pozwoliłyby je ocenić. Dla tej części poziom dowodów to C.
• Nie udało mi się otworzyć pełnych tekstów (PMC blokuje pobieranie). Liczby pochodzą z abstraktów i fragmentów stron zwróconych przez wyszukiwarkę. Nie zweryfikowałem też wielu szczegółów (dawki w poszczególnych RCT, finansowanie).
• Przy tej recenzji w pełni sprawdzono tylko prace [1] i [2]. Limit narzędzia przerwał dalsze sprawdzanie. Liczby z pozostałych źródeł [3]–[22] pozostają niezweryfikowane (szczegóły w sekcji „Weryfikacja”).

Co mówią badania

DOMS i regeneracja po wysiłku (ludzie, RCT i metaanalizy)

• Metaanaliza Liu 2024 objęła 14 RCT i 349 osób. Kurkumina zmniejszała ból mięśni (MD = −0,61), CK (MD = −137,32) i IL-6 (MD = −0,33), a także poprawiała zakres ruchu (MD = 4,10). Heterogeniczność była w wielu analizach wysoka (I² do ok. 92% dla CK) [1]. Najlepszy efekt dawało dłuższe stosowanie, zwłaszcza u osób nietrenujących lub mało przyzwyczajonych do wysiłku uszkadzającego mięśnie [1].
• Według tej samej pracy zażycie suplementu przed wysiłkiem w niskiej dawce było korzystne dla bólu i zakresu ruchu. Zażycie bezpośrednio po wysiłku było skuteczniejsze dla CK i IL-6 [1].
• Metaanaliza dawka–odpowiedź (Phytother Res) wykazała spadek CK o WMD −65,98 IU/L (95% CI −99,53 do −32,44) i bólu o WMD −0,56 (95% CI −0,84 do −0,27). Spadło też TNF-α [3]. (Liczby niezweryfikowane.)
• Wcześniejsza metaanaliza (Fang i Nasir 2021) również opisywała zmniejszenie CK i bólu [4][5]. Metaanaliza z Bull Natl Res Cent (2021) opisywała spadek bólu i CK po 1–4 dniach, a TNF i IL nie zmieniły się [5]. (Niezweryfikowane.)
• Przeciwny wynik: Oxley i Peart (16 prac) nie znaleźli istotnych statystycznie efektów dla markerów uszkodzenia mięśni (wszystkie p > 0,13), DOMS (p od 0,054 do 0,908) ani stanu zapalnego. Dla siły funkcjonalnej było za mało badań na metaanalizę [2].
• Przegląd systematyczny Fernández-Lázaro 2020 (bez metaanalizy) badał wpływ na EIMD, markery zapalne i oksydacyjne u osób aktywnych fizycznie [6].
• Praktyczny wniosek: efekt na DOMS jest raczej mały i niepewny. Przeglądane metaanalizy nie oceniały przyrostu siły ani masy mięśniowej, więc nie ma podstaw, by sądzić, że kurkumina je poprawia. Dane o sile funkcjonalnej są skąpe [2].

Stan zapalny (ogólnoustrojowy)

• Przegląd parasolowy 10 metaanaliz (5870 uczestników) wykazał spadek CRP (ES −0,74; 95% CI −1,11 do −0,37) i IL-6 (ES −1,07). Heterogeniczność CRP i IL-6 była wysoka, a wyniki dla TNF-α bardziej wiarygodne. Ocena pewności dla IL-6 to „umiarkowana” [13]. (Niezweryfikowane.)
• U osób z zespołem metabolicznym i chorobami pokrewnymi CRP spadło o −0,75 mg/dl, a IL-6 o −1,41 pg/ml [15]. (Niezweryfikowane.)
• U pacjentów z chorobą zwyrodnieniową kolana (21 RCT, 1705 osób) CRP spadło (SMD −0,91), a TNF-α tylko granicznie (SMD −0,92; p = 0,044). Nie zmieniły się ESR, IL-1β, IL-6 ani PGE2 [12]. (Niezweryfikowane.)
• U chorych na raka kurkumina nie zmieniła istotnie TNF-α, CRP ani IL-6. Obniżyła NF-κB i VEGF [14]. (Niezweryfikowane.)
• Te efekty dotyczą osób chorych, często starszych [13]. Nie wolno ich przenosić na zdrowego, trenującego człowieka.

Stawy (choroba zwyrodnieniowa kolana, ludzie)

• Feng 2022 (15 RCT, 1670 pacjentów, sama kurkumina) wykazał przewagę nad placebo: VAS WMD −1,77 (95% CI −2,44 do −1,09) i WOMAC całkowity WMD −7,06 (95% CI −12,27 do −1,84). Autorzy oceniali też klinicznie istotną różnicę (MCID) [7]. (Niezweryfikowane.)
• Hsiao (11 RCT, 1258 osób) podał, że kurkuminoidy działały lepiej niż komparatory dla bólu. W porównaniu z NSAID różnica w VAS także wypadła na korzyść kurkuminoidów. Dawki wysokie (≥1000 mg/dobę) i niskie (<1000 mg) nie różniły się skutecznością ani liczbą zdarzeń niepożądanych [8]. (Niezweryfikowane.)
• W metaanalizie 10 RCT (786 pacjentów) C. longa poprawiała ból w VAS względem placebo (MD 18,25 pkt; 95% CI 7,79–28,72; znak i skala wymagają sprawdzenia w źródle). Nie była gorsza od NSAID pod względem WOMAC (MD −11,99; przedział ufności bardzo szeroki: −39,21 do 15,23) [9]. (Niezweryfikowane.)
• Przegląd parasolowy (10 prac) wskazuje na efekt zbliżony do NSAID i lepszą tolerancję. Autorzy zaznaczają jednak dużą heterogeniczność, a wysoką jakość metodologiczną miały tylko 3 prace [10]. (Niezweryfikowane.)
• Sieciowa metaanaliza porównywała różne preparaty kurkumy w chorobie zwyrodnieniowej kolana (7 badań, N = 913 w porównaniu parami). Nie mam z niej liczbowych wyników [11].
• To dane u osób z chorobą zwyrodnieniową (zwykle starszych). Brak badań dowodzących korzyści dla zdrowych stawów u młodego trenującego. Małe RCT bywają finansowane przez producentów konkretnych preparatów (nie sprawdzałem tego dla poszczególnych prac).

Biodostępność

• Niezależne badanie crossover (9 zdrowych mężczyzn, ok. 570 mg i 2280 mg, trzy preparaty: AOV, Longvida, NovaSOL, z piperyną i bez) wykazało, że niezwiązana kurkumina w osoczu była w większości przypadków poniżej 2 nM. Dotyczyło to także dużej dawki z piperyną [16]. (Niezweryfikowane.)
• Dodatek piperyny nie dał korzyści [16]. Wcześniejsze doniesienie o wzroście biodostępności o 2000% po 20 mg piperyny do 2 g kurkuminy dotyczyło łącznej kurkuminy po hydrolizie koniugatów. Autorzy [16] twierdzą, że w ocenie biodostępności liczy się kurkumina niezwiązana, a nie koniugaty.
• Preparat micelarny NovaSOL osiągnął najwyższe stężenia (6,7–38 nM po 30 min), które szybko spadały i były ok. 100 razy niższe od stężeń działających in vitro. Koniugatów było o rząd wielkości więcej [16].
• Preparat lipidowy (750 mg) osiągnął Cmax ok. 183 ng/ml, Tmax ok. 0,6 h (12 zdrowych ochotników; badanie PK, nie badanie skuteczności) [17]. (Niezweryfikowane.)
• Formy liposomalne: nie znalazłem badań z ludźmi dających wiarygodne porównanie. Dlatego nie można stwierdzić, że są lepsze od innych form.
• Niska biodostępność kurkuminy nie wyklucza efektów klinicznych, ale mechanizm działania pozostaje niejasny. Stężenia aktywne in vitro nie są osiągane w osoczu [16], więc efekt może zależeć od działania jelitowego lub metabolitów (hipoteza, nie dowód).

Zalecenia praktyczne (suplementy)

• Dawkowanie: nie ma uzgodnionej, potwierdzonej dawki. W OA dawki ≥1000 mg/dobę nie były skuteczniejsze od <1000 mg [8].
• Z wiedzy ogólnej, bez weryfikacji w pobranych źródłach: w badaniach nad kolanem i DOMS stosowano zwykle ok. 150–1500 mg kurkuminoidów na dobę, często w formach o „zwiększonej biodostępności”. Sprawdź dawkę konkretnego preparatu (kurkuminoidy ≠ proszek kurkumy, który zawiera ok. 2–5% kurkuminoidów).
• Czas stosowania: w DOMS lepiej wypadało dłuższe stosowanie (dni–tygodnie), zwłaszcza u mniej wytrenowanych [1]. W OA badania trwały zwykle kilka tygodni do miesięcy. Przerwij po 8–12 tygodniach, jeśli nie widzisz efektu (zalecenie praktyczne, bez źródła).
• Piperyna: nie jest konieczna [16]. Wprowadza ryzyko interakcji lekowych (hamuje metabolizm leków, nie sprawdzałem tego w sesji). Przy wyborze preparatu bez piperyny unikasz jednego czynnika ryzyka.
• Dla trenującego: nie traktuj kurkuminy jako zamiennika snu, białka, odpowiedniej objętości treningu i deloadu. Efekt na DOMS jest co najwyżej niewielki [2][3].
• Doustnie z tłuszczem: nie sprawdzałem w sesji, ale zwykle zaleca się przyjmować z posiłkiem zawierającym tłuszcz. Nie jest to potwierdzone w pobranych źródłach.

Formy i porównania

Bezpieczeństwo, skutki uboczne i interakcje

Wątroba

• Przegląd bezpieczeństwa opisuje rzadkie przypadki uszkodzenia wątroby (głównie typ hepatocelularny) po suplementach z kurkumą lub kurkuminoidami. Zwykle poprawa następuje po odstawieniu, ale zdarzają się hospitalizacje i rzadko ostra niewydolność wątroby [18]. (Niezweryfikowane.)
• Wszystkie opisane w badaniach przypadki pojawiły się po >1 miesiącu stosowania. Nie stwierdzono jasnej zależności od dawki, co przypomina uszkodzenie idiosynkratyczne, a nie toksyczność zależną od dawki [18]. (Niezweryfikowane.)
• Opisy przypadków dotyczą też produktów z piperyną. Zasugerowano mechanizm immunologiczny (m.in. HLA-B*35:01) [19]. Opisano przypadek 35-letniego mężczyzny stosującego statynę (suplement z piperyną) [19] oraz dwa przypadki z 2019 r. [20]. Inny przypadek to 59-letnia kobieta z hiperferrytynemią, u której enzymy wątrobowe unormowały się w ciągu miesiąca od odstawienia [21]. (Niezweryfikowane.)
• Są to opisy przypadków, więc nie dają częstości zdarzeń. Ryzyko jest rzadkie, ale realne. Nie znalazłem w tej sesji metaanalizy wpływu na ALT/AST (wyszukiwanie przerwane przez limit narzędzia), więc nie podaję takich liczb.
• Praktycznie: unikaj, jeśli masz chorobę wątroby, bierzesz leki hepatotoksyczne lub dużo pijesz alkoholu. Przerwij przy żółtaczce, ciemnym moczu, świądzie lub silnym zmęczeniu i zbadaj ALT/AST.

Leki przeciwzakrzepowe

• Nowozelandzki ośrodek monitorowania działań niepożądanych (Medsafe/CARM) opisał pacjenta na warfarynie ze stabilnym INR, u którego po kilku tygodniach stosowania produktu z kurkumą INR wzrósł powyżej 10. Opisano też działanie przeciwpłytkowe kurkuminy [22]. (Niezweryfikowane.)
• Medsafe zaleca unikanie łączenia produktów z kurkumą/kurkuminą z lekami wpływającymi na krzepnięcie (przeciwpłytkowe, antykoagulanty, NSAID, SSRI) [22]. (Niezweryfikowane.)
• To pojedynczy opis przypadku i mechanizm, nie RCT. Mimo to najlepiej nie stosować suplementu z warfaryną ani innymi antykoagulantami bez zgody lekarza.

Inne interakcje

• Opisano zwiększone stężenie takrolimusu i ostrą niewydolność nerek u biorcy przeszczepu wątroby po bardzo dużych ilościach kurkumy (CYP3A); to pojedynczy opis przypadku [18]. Nie sprawdziłem w źródle podanej wcześniej dawki ani czasu. To dawka kulinarna, daleko poza typową suplementacją.

Mity

• „Piperyna zwiększa biodostępność 20-krotnie.” Zależy od metody. W niezależnym badaniu PK piperyna nie dała korzyści [16], a starsze liczby dotyczyły łącznej kurkuminy.
• „Liposomalna kurkumina jest najlepsza.” Nie znalazłem badań, które by to potwierdzały. Najlepsze stężenia w jednym badaniu osiągnął preparat micelarny [16].
• „Kurkumina zastępuje NSAID.” W OA wyniki są porównywalne z NSAID w niektórych metaanalizach [8][9][10], ale to dane o niskiej pewności i u pacjentów z OA. Nie dotyczą DOMS.
• „Kurkumina na pewno skraca regenerację po treningu.” Metaanalizy są niespójne [1][2][3].
• „Naturalne = bezpieczne.” Opisano rzadkie uszkodzenia wątroby [18][19][20][21] i interakcję z warfaryną [22].
• „Obniża stan zapalny, więc poprawia efekty treningu.” Spadki CRP/TNF obserwowano u chorych [12][13][15]. Nie znalazłem danych, że przekłada się to na przyrosty siły lub masy mięśniowej [2].
• „Wyższa dawka jest lepsza.” W OA dawki ≥1000 mg/dobę nie były lepsze od niższych [8].

Źródła

1. Liu X., Lin L., Hu G. Meta-analysis of the effect of curcumin supplementation on skeletal muscle damage status. PLoS One, 2024;19(7):e0299135. Metaanaliza 14 RCT (349 osób). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0299135
2. Oxley R.A., Peart D.J. The effect of curcumin supplementation on functional strength outcomes and markers of exercise-induced muscle damage: a systematic review and meta-analysis. Nutr Health, 2024;30:77–92 (publikacja online 2023). Przegląd systematyczny i metaanaliza (16 prac). https://doi.org/10.1177/02601060231186439
3. Autorzy nie zweryfikowani. The effect of curcumin supplementation on delayed-onset muscle soreness, inflammation, muscle strength, and joint flexibility: a systematic review and dose–response meta-analysis of RCTs. Phytother Res (rok nie zweryfikowany, prawdopodobnie 2023). Metaanaliza RCT. https://doi.org/10.1002/ptr.7477
4. Fang W., Nasir Y. The effect of curcumin supplementation on recovery following exercise-induced muscle damage and delayed-onset muscle soreness: a systematic review and meta-analysis of RCTs. Phytother Res, 2021;35(4):1768–1781. Metaanaliza RCT (znana tylko z opisów w [3][5]). https://doi.org/10.1002/ptr.6912
5. Autorzy nie podani w pobranym fragmencie. Effect of curcumin supplement or placebo in delayed onset muscle soreness: a systematic review and meta-analysis. Bull Natl Res Cent, 2021. Metaanaliza RCT. https://link.springer.com/article/10.1186/s42269-021-00664-1
6. Fernández-Lázaro D., Mielgo-Ayuso J., Calvo J.S. i wsp. Modulation of exercise-induced muscle damage, inflammation, and oxidative markers by curcumin supplementation in a physically active population: a systematic review. Nutrients, 2020;12(2):501. Przegląd systematyczny. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7071279/
7. Feng J., Li Z., Tian L. i wsp. Efficacy and safety of curcuminoids alone in alleviating pain and dysfunction for knee osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis of RCTs. BMC Complement Med Ther, 2022. Metaanaliza 15 RCT (1670 pacjentów). https://doi.org/10.1186/s12906-022-03740-9
8. Hsiao A.F. i wsp. (pierwszy autor wg cytowania w [12]). The efficacy of high- and low-dose curcumin in knee osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. Complement Ther Med, 2021. Metaanaliza 11 RCT (1258 pacjentów). https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0965229921001163
9. Autorzy i czasopismo nie zweryfikowani. Efficacy of Curcuma longa in relieving pain symptoms in knee osteoarthritis. Metaanaliza 10 RCT (786 pacjentów). https://synapse.koreamed.org/articles/1516089220
10. Autorzy i rok nie zweryfikowani. Efficacy and safety of different curcumin formulations in osteoarthritis: an umbrella review of systematic reviews. Przegląd parasolowy 10 prac. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13233388/
11. Autorzy nie zweryfikowani. Effect of turmeric products on knee osteoarthritis: a systematic review and network meta-analysis. BMC Complement Med Ther, 2025. Sieciowa metaanaliza RCT. https://doi.org/10.1186/s12906-025-05045-z
12. Hsueh H.-C., Ho G.-R., Tzeng S.-I. i wsp. Effects of curcumin on serum inflammatory biomarkers in patients with knee osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis of RCTs. BMC Complement Med Ther, 2025. Metaanaliza 21 RCT (1705 pacjentów). https://doi.org/10.1186/s12906-025-04951-6
13. Autorzy nie zweryfikowani. Profiling inflammatory biomarkers following curcumin supplementation: an umbrella meta-analysis of randomized clinical trials. Czasopismo i rok nie zweryfikowane. Przegląd parasolowy 10 metaanaliz (5870 uczestników). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9870680/
14. Autorzy nie zweryfikowani. Anti-inflammatory effects of curcumin in cancer patients: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Metaanaliza RCT. https://scholars.uthscsa.edu/en/publications/anti-inflammatory-effects-of-curcumin-in-cancer-patients-a-system/
15. Autorzy nie zweryfikowani. A systematic review and meta-analysis of the anti-inflammatory benefits of curcumin supplementation in individuals with metabolic syndrome and related diseases. 2024. Metaanaliza RCT. https://www.researchgate.net/publication/384771569
16. Kroon M.A.G.M., van Laarhoven H.W.M., Swart E.L., van Tellingen O. i wsp. A pharmacokinetic study and critical reappraisal of curcumin formulations enhancing bioavailability. iScience, 2025. Niezależne badanie PK crossover, 9 zdrowych mężczyzn. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12144411/
17. Pawar Y.B., Munjal B., Arora S. i wsp. Bioavailability of a lipidic formulation of curcumin in healthy human volunteers. Pharmaceutics, 2012;4(4):517. Badanie PK u ludzi. https://doi.org/10.3390/pharmaceutics4040517
18. Autorzy nie zweryfikowani. Rarely reported cases of hepatotoxicity associated with turmeric- and curcuminoid-containing dietary supplements: a comprehensive safety review. Przegląd bezpieczeństwa (narracyjny). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13312837/
19. Koo N., Kambhampati H., Herman M. Drug-induced liver injury secondary to turmeric supplement containing piperine: a case report. Cureus, 2025. Opis przypadku. https://doi.org/10.7759/cureus.95076
20. Luber R.P. i wsp. Turmeric induced liver injury: a report of two cases. Case Rep Hepatol, 2019. Opisy przypadków. https://doi.org/10.1155/2019/6741213
21. A case of turmeric-induced hepatotoxicity with hyperferritinemia. 2025. Opis przypadku. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40880678/
22. Medsafe (Nowa Zelandia), CARM. Beware turmeric/curcumin containing products can interact with warfarin. Prescriber Update, 2018. Komunikat o bezpieczeństwie na podstawie opisu przypadku. https://medsafe.govt.nz/safety/ews/2018/Turmeric.asp

Weryfikacja

Sprawdziłem w pełni tylko prace [1] i [2]. Potem narzędzie do pobierania stron przestało działać z powodu limitu zapytań, więc pozostałych twierdzeń nie dało się potwierdzić.

• zgodne – [1] metaanaliza 14 RCT, 349 osób, MD bólu = −0,61, opublikowana w PLoS One w lipcu 2024 (Liu, Lin, Hu).
• zgodne – [1] poprawa CK (MD −137,32), IL-6 (MD −0,33) i zakresu ruchu (MD 4,10). Najlepszy efekt dawało dłuższe stosowanie, zwłaszcza u osób nietrenujących. Niska dawka przed wysiłkiem była korzystna dla bólu i zakresu ruchu, a podanie po wysiłku dla CK i IL-6 [1].
• poprawione – [1] było „I² ok. 84–89%” (bardzo wysoka heterogeniczność), jest I² = 83,6% dla bólu według czasu pomiaru i 79,7–91,9% dla CK. Dla bólu według czasu trwania interwencji I² = 26,2%, a według statusu wytrenowania i dawki 0% [1].
• zgodne – [2] 16 prac, brak istotnych efektów dla EIMD (p = 0,644; 0,739; 0,893; 0,601; 0,134) i DOMS (p od 0,054 do 0,908), siła funkcjonalna wyłączona z metaanalizy z powodu małej liczby badań [2].
• poprawione – [2] było „Nutr Health, 2023”, jest „Nutr Health, 2024;30:77–92 (publikacja online 2023)” [2].
• poprawione – [5] było „Aktualizacja z 2021 r. potwierdziła…”, jest „metaanaliza z Bull Natl Res Cent (2021)”. Nie ma podstaw, by nazywać ją aktualizacją pracy [4], a treść pozostaje niezweryfikowana [5].
• poprawione – tabela „Z piperyną”: było „starsze doniesienie o +2000% [16][19]”, jest „[16]”. Praca [19] to opis przypadku uszkodzenia wątroby i nie jest źródłem danych o biodostępności.
• poprawione – „Praktyczny wniosek” (DOMS): było „Metaanalizy nie dają podstaw, by sądzić, że kurkumina poprawia przyrost siły lub masy”, jest „przeglądane metaanalizy nie oceniały przyrostu siły ani masy mięśniowej” [2].
• poprawione – „Inne interakcje” [18]: było „75 g kurkumy dziennie przez 10 dni”, jest „bardzo duże ilości kurkumy, pojedynczy opis przypadku”. Dawka i czas nie zostały potwierdzone w źródle.
• nie do sprawdzenia – [3] WMD CK −65,98 (95% CI −99,53 do −32,44), ból WMD −0,56, spadek TNF-α, rok publikacji i autorzy (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [4] Fang i Nasir 2021 (Phytother Res 35(4):1768–1781), spadek CK i bólu (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [5] spadek bólu i CK po 1–4 dniach, brak zmian TNF i IL (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [6] Fernández-Lázaro 2020, Nutrients 12(2):501 (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [7] Feng 2022: 15 RCT, 1670 pacjentów, VAS WMD −1,77, WOMAC WMD −7,06 (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [8] Hsiao: 11 RCT, 1258 pacjentów, brak różnicy między dawkami ≥1000 mg i <1000 mg. Rok i czasopismo (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [9] 10 RCT, 786 pacjentów, VAS MD 18,25 (95% CI 7,79–28,72), WOMAC MD −11,99 (−39,21 do 15,23). Znak i skala VAS niepewne (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [10] przegląd parasolowy, 10 prac, 3 z wysoką oceną AMSTAR-2 (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [11] sieciowa metaanaliza, 7 badań, N = 913 (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [12] 21 RCT, 1705 osób, CRP SMD −0,91, TNF-α SMD −0,92 (p = 0,044), brak zmian ESR, IL-1β, IL-6, PGE2 (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [13] przegląd parasolowy 10 metaanaliz, 5870 uczestników, CRP ES −0,74 (95% CI −1,11 do −0,37), IL-6 ES −1,07 (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [14] brak istotnej zmiany TNF-α, CRP i IL-6 u chorych na raka (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [15] CRP −0,75 mg/dl, IL-6 −1,41 pg/ml u osób z zespołem metabolicznym (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [16] badanie crossover na 9 mężczyznach, dawki 570 mg i 2280 mg, niezwiązana kurkumina <2 nM, NovaSOL 6,7–38 nM, brak korzyści z piperyny (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [17] Pawar 2012, Cmax ok. 183 ng/ml, Tmax ok. 0,6 h, 12 ochotników, dawka 750 mg (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [18] opisy rzadkiego uszkodzenia wątroby, początek po >1 miesiącu, brak zależności od dawki, przypadek takrolimusu (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [19] HLA-B*35:01, 35-letni mężczyzna stosujący statynę (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [20] dwa przypadki uszkodzenia wątroby w 2019 r. (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [21] 59-letnia kobieta z hiperferrytynemią, normalizacja enzymów w ciągu miesiąca (limit narzędzia).
• nie do sprawdzenia – [22] pacjent na warfarynie z INR >10 po kilku tygodniach stosowania kurkumy oraz zalecenie Medsafe z 2018 r. (limit narzędzia).