Omega-3 (EPA i DHA): pełny raport

Wniosek

Omega-3 (EPA+DHA) obniżają trójglicerydy o ok. 15% i mogą nieznacznie zmniejszać ryzyko zawału. Dla ogólnych zdarzeń sercowo-naczyniowych i śmiertelności wyniki są jednak bliskie zera [5–7]. Dla masy mięśniowej u zdrowych osób nie ma wiarygodnych dowodów korzyści [12–15]. Ryzyko migotania przedsionków (AF) rośnie z dawką w badaniach u osób ≥50 lat, głównie z grup ryzyka sercowo-naczyniowego. W metaanalizie [1] było ono podwyższone także w badaniach z dawką ≤1 g/d (HR 1,12), a wyraźniej przy >1 g/d (HR 1,49). Nowsza metaanaliza [2] wykazała istotny wzrost tylko u osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym przy >1,5 g/d. Rozsądny, ostrożny zakres dla osoby trenującej to ok. 250–1000 mg EPA+DHA dziennie, z ryb i/lub suplementu. Dla młodych, zdrowych osób nie ma danych o ryzyku AF, więc „bezpieczny” nie jest tu potwierdzony.

Ograniczenie tej wersji raportu: w sesji autorskiej wyczerpał się limit narzędzi, więc nie pobrano źródeł dla regeneracji i DOMS, stanu zapalnego u sportowców, utlenienia olejów, ryb vs suplement oraz stanowisk ISSN/EFSA. W tych miejscach oznaczono „niezweryfikowane” i nie podano liczb. Limit wyczerpał się też podczas recenzji. W pełni sprawdzono ze źródłem tylko prace [1] i [2]. Liczby z pozostałych prac nie zostały w recenzji potwierdzone (patrz „Weryfikacja”).

Poziom dowodów

B.

• Choroby serca: są duże metaanalizy RCT, ale o niejednoznacznych wynikach. Cochrane (wysoka pewność) wskazuje brak istotnego wpływu na śmiertelność ogólną [7]. Metaanalizy z regresją dawki pokazują niewielką, zależną od dawki redukcję zawału [5,6].
• AF: efekt zależny od dawki jest spójny w kilku metaanalizach. Spór dotyczy progu dawki i grup, których dotyczy [1–4]. Metaanaliza [2] łagodząca wnioski o niższych dawkach powstała z finansowaniem organizacji branżowej (GOED).
• Masa mięśniowa: poziom C–D. Efekt jest znikomy lub zerowy, a badania dotyczą głównie osób starszych [12–15].
• Regeneracja i DOMS: poziom nieoceniony, bo nie pobrano źródeł.

Co mówią badania

Serce i lipidy

• Cochrane, 86 RCT i 162 796 uczestników (≥12 miesięcy): EPA/DHA daje prawdopodobnie niewielką lub zerową zmianę śmiertelności ogólnej (RR 0,97; 95% CI 0,93–1,01; 143 693 osób, 45 RCT; wysoka pewność). Zmniejsza trójglicerydy o ok. 15%, zależnie od dawki (wysoka pewność). Niewielkie zmniejszenie zgonów z powodu choroby wieńcowej i zdarzeń wieńcowych ma niską pewność. W kategorii „zaburzenia rytmu” podsumowanie dla laików mówi o braku różnicy (średnia pewność), a tabela GRADE o niskiej pewności [7]. (Liczby niezweryfikowane w recenzji.)
• Hu 2019, 13 RCT, 127 477 osób, średnio 5 lat: omega-3 obniżało ryzyko zawału, zgonu wieńcowego, zdarzeń wieńcowych i sercowo-naczyniowych. Po wyłączeniu REDUCE-IT (ikozapent etylu w wysokiej dawce) zawał miał RR 0,92 (0,86–0,99) [5]. Redukcja ryzyka rosła liniowo z dawką [5]. (Niezweryfikowane w recenzji.)
• Metaregresja dawki (Bernasconi 2021, 40 badań, ok. 135 tys. osób): zawał RR 0,87, zdarzenia wieńcowe 0,90, zgon z powodu zawału 0,65, śmiertelność wieńcowa 0,91. Dla zdarzeń sercowo-naczyniowych RR wyniósł 0,95 (0,90–1,00), czyli granicę istotności. Wg autorów korzyść wzrasta z dawką [6]. (Liczby z fragmentu pracy, nie z pełnego tekstu; niezweryfikowane w recenzji.)
• Zastrzeżenie: część efektu w [5,6] pochodzi z badań z wysoką dawką czystego EPA (REDUCE-IT). Nie można go przenosić na typowy suplement EPA+DHA. Wszystkie te dane dotyczą osób z chorobami lub z grup ryzyka. Nie znaleziono badań dających wnioski dla zdrowych młodych osób trenujących.

Migotanie przedsionków

• Gencer 2021 (Circulation 144:1981–1990), 7 RCT, 81 210 pacjentów (średnia wieku 65 lat), 2905 przypadków AF, średnio 4,9 roku obserwacji: HR 1,25 (1,07–1,46). Przy dawce >1 g/d HR wynosił 1,49 (1,04–2,15), a przy ≤1 g/d 1,12 (1,03–1,22). Wzrost dawki o każdy 1 g/d zwiększał HR o 11% (HR 1,11; 1,06–1,15) [1]. Ryzyko było więc istotnie podwyższone także w badaniach z niższą dawką, choć mniej.
• Kow 2021, metaanaliza RCT ≥500 osób: współczynnik zapadalności 1,31 [3]. (Niezweryfikowane w recenzji.)
• Abuknesha i wsp. 2026, aktualizacja metaanalizy, 35 RCT (37 zbiorów danych), 114 592 osób (uczestnicy ≥50 lat, leczenie ≥12 miesięcy, ≥500 mg/d): istotny wzrost ryzyka AF tylko u osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym przy dawce >1500 mg/d. OR wyniósł 1,43 (1,14–1,79), a różnica bezwzględna ok. 0,8 pp (0,4–1,1). Pozostałe trzy grupy nie miały istotnego wzrostu (OR 1,07 – wysokie ryzyko, mała dawka; 1,06 – niskie ryzyko, mała dawka; 1,03 – niskie ryzyko, duża dawka) [2]. Wcześniejszy preprint medRxiv (34 RCT, 114 326 osób) podawał dla głównej grupy OR 1,48 (1,21–1,81). Preprint sfinansowała organizacja branżowa GOED, a autorzy ujawnili powiązania z firmami omega-3 (finansowania wersji opublikowanej nie sprawdzono). Wniosek o braku wzrostu ryzyka przy niższych dawkach jest korzystniejszy niż w [1], więc warto go oceniać ostrożnie.
• OMEMI (analiza wtórna, 1,8 g/d): AF 7,2% vs 4,0%, p=0,056. Łącznie AF i „mikro-AF” miało OR 1,96. Ryzyko korelowało ze wzrostem EPA w surowicy, ale nie DHA [4]. (Niezweryfikowane w recenzji.)
• Dane dotyczą osób ≥50 lat, głównie z chorobami serca lub ryzykiem. Nie ma danych o ryzyku AF u młodych zdrowych osób trenujących. Bezwzględne ryzyko w tej grupie jest zapewne bardzo małe, ale tego nie zmierzono.

Masa i siła mięśni

• SR/MA, 14 badań, 1443 zdrowych dorosłych (młodych i starszych): bardzo mały, ale istotny wzrost siły, bez wpływu na masę mięśniową i funkcję [13,15]. (Niezweryfikowane w recenzji.)
• Metaanaliza u osób starszych, 10 RCT: masa mięśniowa +0,33 kg (0,05–0,62) i test „wstań i idź” −0,30 s (−0,43 do −0,17) [12]. Efekt jest mały, jakość badań niejednolita. (Niezweryfikowane w recenzji.)
• Trening oporowy + omega-3 u osób starszych, 9 badań, n=286, 6–18 tygodni: brak istotnej różnicy masy mięśniowej względem treningu z placebo (p=0,30) [14]. Autorzy wprost stwierdzają też brak efektu na siłę przy łączeniu z RT. (Źródło bez autorów i czasopisma, niezweryfikowane w recenzji.)
• Przegląd narracyjny podaje pojedynczy RCT z 4 g/d oleju rybiego przez 6 miesięcy u osób >60 lat. W porównaniu z olejem kukurydzianym wzrosła masa mięśniowa. Cytuje też metaanalizy, w których efekt na siłę pojawiał się dopiero przy dawkach >2–2,5 g/d [13]. Jest to przegląd drugiego rzędu, więc dane są pośrednie.
• Nie znaleziono wiarygodnych badań potwierdzających wzrost masy mięśniowej u młodych, trenujących siłowo osób.

Stan zapalny, regeneracja (DOMS), sportowcy

• Niezweryfikowane. Nie podaję liczb ani wniosków.

Wchłanianie – formy (patrz niżej) [8–11].

Po jakim czasie widać efekt

• Wskaźnik omega-3 w krwinkach (erytrocytach): RCT na 20 osobach, 1296 mg EPA + 864 mg DHA dziennie przez 8 tygodni. Po 8 tygodniach EPA w błonie krwinek wzrosło o 300%, a DHA o 42%; wskaźnik omega-3 osiągnął 7,8% i pozostawał wysoki do 12. tygodnia (4 tygodnie po zakończeniu suplementacji) [16].
• Przy 300, 600, 900 i 1800 mg EPA+DHA dziennie przez ok. 5 miesięcy (115 zdrowych dorosłych) wskaźnik rósł zależnie od dawki; mierzono go tylko na początku i na końcu, więc przebiegu w czasie ta praca nie podaje [17]. U 24 elitarnych sportowców (760 lub 1140 mg dziennie przez 4 miesiące) wskaźnik rósł zależnie od dawki (wg abstraktu 135% przy mniejszej i 144% przy większej dawce); u 93,1% sportowców przed suplementacją był niższy niż 8% [19]. Badanie pilotażowe, małe [19].
• Trójglicerydy: RCT z 8 tygodniami leczenia u 26 osób z umiarkowanie podwyższonymi trójglicerydami (150–500 mg/dl): 3,4 g EPA+DHA dziennie obniżyło trójglicerydy o 27% względem placebo, a 0,85 g dziennie nie zmieniło lipidów. Żadna z dawek nie poprawiła po 8 tygodniach markerów zapalenia ani funkcji śródbłonka [18]. Cochrane podaje spadek ok. 15% w badaniach trwających co najmniej 12 miesięcy, bez rozbicia na czas [7].
• Efekt odczuwalny (np. regeneracja): w tych źródłach nie oceniano.

Zalecenia praktyczne

• Zdrowie ogólne (cel): ok. 250–500 mg EPA+DHA dziennie (≈ 1–2 porcje tłustych ryb tygodniowo). To ogólna wiedza o zaleceniach EFSA i towarzystw, niezweryfikowana.
• Dla osoby trenującej siłowo: nie ustalono dawki specyficznej dla sportowców. Rozsądnie jest dobrać dawkę tak, by suma z ryb i suplementu wynosiła ok. 500–1000 mg/d. Dawki ≥1,5–2 g/d nie mają potwierdzonych korzyści dla masy mięśniowej [12–15], a ryzyko AF u osób starszych lub z grup ryzyka rośnie z dawką [1,2].
• Trójglicerydy: obniżenie TG ok. 15% w badaniach wymaga zwykle wyższych dawek (zależność od dawki [7]). Wysokie TG to sprawa lekarza, nie suplementu kupowanego bez kontroli.
• Ryby vs suplement: niezweryfikowane. Praktycznie suplement ma sens, gdy nie jada się tłustych ryb (łosoś, śledź, makrela, sardynki) ≥1–2 razy w tygodniu. Ryby dostarczają też białka, jodu, witaminy D i selenu, a w badaniach RCT testowano głównie kapsułki. Dlatego nie jest dowiedzione, że efekty ryb i kapsułek są takie same.
• Z posiłkiem zawierającym tłuszcz (ogólna wiedza; wchłanianie estrów etylowych zależy od tłuszczu w diecie) [10].

Formy i porównania

• Re-estryfikowane trójglicerydy (rTG) vs estry etylowe (EE) vs fosfolipidy (olej z kryla): wszystko opiera się na małych badaniach farmakokinetycznych. (Liczby z [8–11] niezweryfikowane w recenzji.)
  • Schuchardt 2011 (12 mężczyzn, 1680 mg EPA+DHA, crossover): AUC 0–72 h w fosfolipidach osocza wynosiło 80,0 (kryl), 59,8 (rTG) i 47,5 %·h (EE). Z powodu dużego rozrzutu różnice dla DHA i EPA+DHA były nieistotne statystycznie [8].
  • Sieciowa metaanaliza, 26 badań: ogólnie biodostępność kryla wyższa niż oleju rybiego. Przy dawkach <2000 mg kryl wchłaniał się lepiej. Wskazano wysoką heterogeniczność i ograniczoną istotność [9]. Czasopisma nie zweryfikowano.
  • Schoen 2024: nowa formulacja fosfolipidowa z kryla vs EE w warunkach niskotłuszczowych w 72 h. Wyniki nie zostały pobrane, a badanie dotyczy konkretnego produktu, więc możliwy jest konflikt interesów [10].
  • Artykuł branżowy (wtórny, niski priorytet): w opisanym badaniu 6-miesięcznym wzrost omega-3 index w erytrocytach był wyższy dla TG niż EE (197% vs 171%, czyli ok. 15% względnie) [11]. Oryginału nie sprawdzono.
• Wniosek praktyczny: TG i fosfolipidy prawdopodobnie wchłaniają się nieco lepiej niż EE, zwłaszcza bez tłustego posiłku. Nie wykazano, że przekłada się to na lepsze efekty zdrowotne. Kapsułki z krylem zawierają zwykle mniej EPA+DHA na sztukę (ogólna wiedza, niezweryfikowane) i są droższe. Trzeba porównywać mg EPA+DHA na porcję, nie mg „oleju”.

Bezpieczeństwo, skutki uboczne i interakcje

• AF: patrz wyżej. Ryzyko rośnie z dawką: w [1] podwyższone także przy ≤1 g/d (słabiej), największe >1–1,5 g/d, u osób ≥50 lat [1–4]. Osoby z arytmią w wywiadzie lub z grupy ryzyka powinny omówić suplementację z lekarzem.
• Utlenienie olejów: niezweryfikowane. Z ogólnej wiedzy: oleje rybie jełczeją, a badania jakościowe pokazywały, że część produktów przekracza normy utlenienia. Zwracaj uwagę na zapach, przechowuj w chłodzie i w ciemności, wybieraj produkty z niezależnym certyfikatem (np. IFOS, GOED), z antyoksydantem. Nie podaję liczb.
• Antykoagulanty i leki obniżające ciśnienie: niezweryfikowane. Zalecana konsultacja przy lekach przeciwzakrzepowych.
• Górny limit: niezweryfikowane. Z wiedzy ogólnej EFSA uznał do 5 g/d EPA+DHA z suplementów za bezpieczne, co nie oznacza, że jest to korzystne ani wskazane.

Mity

• „Omega-3 zwiększają masę mięśniową”: u zdrowych osób metaanalizy nie pokazują wpływu na masę mięśniową, a siła rośnie co najwyżej minimalnie [13,15]. Wyraźniejsze, ale małe efekty dotyczyły głównie osób starszych [12].
• „Im więcej, tym lepiej”: większa dawka zwiększa ryzyko AF [1,2] i nie ma dowodu, że poprawia efekty sportowe.
• „Omega-3 chronią serce każdego”: Cochrane (wysoka pewność) nie wykazuje wpływu na śmiertelność ogólną [7]. Pewna korzyść dotyczy zawału i zgonu wieńcowego [5,6], głównie u osób z chorobą serca.
• „Kryl jest wielokrotnie lepiej wchłaniany”: w małym badaniu różnice nie były istotne [8], a metaanaliza sieciowa wskazuje na przewagę kryla, lecz z dużą niejednorodnością [9]. Wiele przekazów o „+60%” pochodzi od producentów [11].
• „Suplement zastępuje ryby”: nie ma dowodów, że jest równoważny. Patrz uwagi wyżej.

Źródła

1. Gencer B., Djousse L., Al-Ramady O.T., Cook N.R., Manson J.E., Albert C.M. Effect of Long-Term Marine ω-3 Fatty Acids Supplementation on the Risk of Atrial Fibrillation in Randomized Controlled Trials of Cardiovascular Outcomes: A Systematic Review and Meta-Analysis. Circulation, 2021;144(25):1981–1990. Przegląd systematyczny i metaanaliza (7 RCT). https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.121.055654
2. Abuknesha N.R. i wsp. Effects of Omega-3 Fatty Acid Treatment on Risk for Atrial Fibrillation: An Updated Meta-Analysis of 35 Trials including 114 592 Individuals. Circ Arrhythm Electrophysiol, 2026. Metaanaliza RCT. (Wcześniejszy preprint medRxiv 2025: 34 RCT, 114 326 osób; sfinansowany przez GOED.) https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13489779/
3. Kow C.S. i wsp. The coincidence of increased risk of atrial fibrillation in randomized control trials of omega-3 fatty acids: a meta-analysis. Expert Rev Clin Pharmacol, 2021. Metaanaliza RCT (niezweryfikowane w recenzji). https://doi.org/10.1080/17512433.2021.1913051
4. Omega-3 fatty acid supplements and risk of atrial fibrillation and ‘micro-atrial fibrillation’: A secondary analysis from the OMEMI trial. Clin Nutr, 2023. Analiza wtórna RCT (niezweryfikowane w recenzji). https://www.clinicalnutritionjournal.com/article/S0261-5614(23)00222-4/fulltext
5. Hu Y., Hu F.B., Manson J.E. Marine Omega-3 Supplementation and Cardiovascular Disease: An Updated Meta-Analysis of 13 RCTs Involving 127 477 Participants. J Am Heart Assoc, 2019. Metaanaliza RCT (niezweryfikowane w recenzji). https://doi.org/10.1161/JAHA.119.013543
6. Bernasconi A.A. i wsp. Effect of Omega-3 Dosage on Cardiovascular Outcomes: An Updated Meta-Analysis and Meta-Regression of Interventional Trials. Mayo Clin Proc, 2021. Metaanaliza i metaregresja RCT (niezweryfikowane w recenzji). https://www.mayoclinicproceedings.org/article/S0025-6196(20)30985-X/fulltext
7. Abdelhamid A.S. i wsp. Omega-3 fatty acids for the primary and secondary prevention of cardiovascular disease. Cochrane Database Syst Rev, 2020. Przegląd systematyczny i metaanaliza (86 RCT) (niezweryfikowane w recenzji). https://doi.org/10.1002/14651858.CD003177.pub5
8. Schuchardt J.P. i wsp. Incorporation of EPA and DHA into plasma phospholipids in response to different omega-3 fatty acid formulations – a comparative bioavailability study of fish oil vs. krill oil. Lipids Health Dis, 2011. RCT crossover, n=12 (niezweryfikowane w recenzji). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3168413/
9. Comparison of Omega-3 polyunsaturated fatty acids bioavailability in fish oil and krill oil: Network Meta-analyses. 2024 (autorów i czasopisma nie ustalono; niezweryfikowane w recenzji). https://www.researchgate.net/publication/384671672
10. Schoen C. i wsp. Enhanced Absorption of Omega-3 Fatty Acids from a Novel Krill Oil-Derived Phospholipid Formulation Compared to Fish Oil Ethyl Esters: A Randomized, Two-Way Crossover Pharmacokinetic Study. 2024. RCT crossover (możliwe finansowanie producenta, nieweryfikowane). https://www.researchgate.net/publication/385496192
11. Omega-3 Bioavailability: Is One Form of Omega-3 More Bioavailable than Another? Nutritional Outlook (prasa branżowa; źródło wtórne, niski priorytet). https://www.nutritionaloutlook.com/view/omega-3-bioavailability-one-form-omega-3-more-bioavailable-another
12. Huang Y.H. i wsp. Effects of Omega-3 Fatty Acids on Muscle Mass, Muscle Strength and Muscle Performance among the Elderly: A Meta-Analysis. Nutrients, 2020. Metaanaliza RCT (10 badań; niezweryfikowane w recenzji). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7761957/
13. Omega-3 Fatty Acids and Muscle Strength—Current State of Knowledge and Future Perspectives. Przegląd narracyjny, 2024 (czasopisma i autorów nie ustalono; niezweryfikowane w recenzji). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11643269/
14. Impact of Omega-3 Fatty Acids Supplementation Combined with Resistance Training on Muscle Mass, Neuromuscular and Physical Function in Older Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis of RCTs. 2025 (autorów i czasopisma nie ustalono; niezweryfikowane w recenzji). https://www.researchgate.net/publication/388651538
15. Santo Andre H.C. i wsp. The Influence of n-3 PUFA Supplementation on Muscle Strength, Mass, and Function: A Systematic Review and Meta-Analysis. 2023 (czasopismo nieweryfikowane). SR/MA, 14 badań (niezweryfikowane w recenzji). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36811583/
16. Cao J, Schwichtenberg KA, Hanson NQ, Tsai MY. Incorporation and clearance of omega-3 fatty acids in erythrocyte membranes and plasma phospholipids. Clin Chem. 2006. RCT (n = 20). https://doi.org/10.1373/clinchem.2006.072322 (PubMed 17053155)
17. Flock MR, Skulas-Ray AC, Harris WS, Etherton TD, Fleming JA, Kris-Etherton PM. Determinants of erythrocyte omega-3 fatty acid content in response to fish oil supplementation: a dose-response randomized controlled trial. J Am Heart Assoc. 2013. RCT (n = 115). https://doi.org/10.1161/jaha.113.000513 (PubMed 24252845)
18. Skulas-Ray AC, Kris-Etherton PM, Harris WS, Vanden Heuvel JP, Wagner PR, West SG. Dose-response effects of omega-3 fatty acids on triglycerides, inflammation, and endothelial function in healthy persons with moderate hypertriglyceridemia. Am J Clin Nutr. 2011. RCT krzyżowy (n = 26). https://doi.org/10.3945/ajcn.110.003871 (PubMed 21159789)
19. Drobnic F, Rueda F, Pons V, Banquells M, Cordobilla B, Domingo JC. Erythrocyte Omega-3 Fatty Acid Content in Elite Athletes in Response to Omega-3 Supplementation: A Dose-Response Pilot Study. J Lipids. 2017. RCT pilotażowy (n = 24 sportowców). https://doi.org/10.1155/2017/1472719 (PubMed 28656110)

Weryfikacja

• zgodne – [1] Gencer 2021: 7 RCT, 81 210 pacjentów, 2905 przypadków AF, średnio 4,9 roku obserwacji, HR 1,25 (1,07–1,46); dane z abstraktu/PubMed (PMID 34612056). Dopisano numer tomu i stron oraz pełną listę autorów.
• zgodne – [1] Gencer 2021: HR 1,49 (1,04–2,15) przy >1 g/d vs 1,12 (1,03–1,22) przy ≤1 g/d. Poprawiono wnioski: ryzyko było istotnie podwyższone także przy ≤1 g/d, więc nie można pisać o progu „bezpiecznym” (zmiana w Wniosku i w sekcji o AF).
• zgodne – [1] Gencer 2021: metaregresja HR 1,11 (1,06–1,15) na 1 g/d. Poprawiono sformułowanie „rósł do 1,11” na „wzrastał o 11%”.
• poprawione – [2] było „35 RCT, 114 592 osób, OR 1,48 (1,21–1,81)”, jest: opublikowana wersja (Abuknesha i wsp., Circ Arrhythm Electrophysiol 2026) ma 35 RCT (37 zbiorów danych), n=114 592 i OR 1,43 (1,14–1,79). Wartość 1,48 (1,21–1,81) pochodzi z preprintu (34 RCT, n=114 326).
• zgodne – [2] różnica bezwzględna ok. 0,8 pp (0,4–1,1) dla grupy wysokiego ryzyka CV i >1500 mg/d. Pozostałe trzy grupy bez istotnego wzrostu (OR 1,07; 1,06; 1,03; w preprincie 0,95 dla niskiego ryzyka/dużej dawki). Kryteria włączenia (≥50 lat, ≥12 mies., ≥500 mg/d) też się zgadzają.
• poprawione – [2] było „źródła finansowania nie sprawdziłem”, jest: preprint sfinansowany przez GOED (organizacja branżowa), a autorzy ujawnili powiązania z firmami omega-3. Dodano to jako zastrzeżenie. Finansowania wersji opublikowanej nie sprawdzono.
• poprawione – usunięto odwołanie „[14-wyniki wyszukiwania]” i twierdzenie o metaanalizie 41 RCT o stanie zapalnym po wysiłku. Nie było to źródło z listy ani nie zostało pobrane.
• nie do sprawdzenia – [7] Cochrane 2020: RR 0,97 (0,93–1,01), 86 RCT / 162 796 osób, TG ok. 15%, pewność dowodów i kategoria „zaburzenia rytmu” (limit narzędzi; adres DOI niedostępny w narzędziu).
• nie do sprawdzenia – [5] Hu 2019: 13 RCT, 127 477 osób, RR zawału 0,92 (0,86–0,99) po wyłączeniu REDUCE-IT, liniowa zależność od dawki.
• nie do sprawdzenia – [6] Bernasconi 2021: RR zawału 0,87, zdarzeń wieńcowych 0,90, zgonu z zawału 0,65, zdarzeń sercowo-naczyniowych 0,95 (0,90–1,00).
• nie do sprawdzenia – [3] Kow 2021 (IRR 1,31) i [4] OMEMI (AF 7,2% vs 4,0%, p=0,056; OR 1,96 dla AF + mikro-AF).
• nie do sprawdzenia – [8] Schuchardt 2011 (n=12, AUC 80,0/59,8/47,5, różnice nieistotne), [9] metaanaliza sieciowa kryl vs olej rybi, [10] Schoen 2024 i [11] artykuł branżowy (197% vs 171%). [9], [10] i [14] mają tylko adresy ResearchGate bez ustalonych autorów i czasopisma.
• nie do sprawdzenia – [12] Huang 2020 (+0,33 kg masy mięśniowej, TUG −0,30 s), [14] metaanaliza RT + omega-3 (n=286, p=0,30) i [15] Santo Andre 2023 (14 badań, 1443 osób). Dla [15] strona PubMed zwróciła tylko okno reCAPTCHA. [13] przegląd narracyjny (RCT 4 g/d, progi >2–2,5 g/d) też niesprawdzony.
• zgodne – czas do efektu: [16] n = 20, 1296 mg EPA + 864 mg DHA/d przez 8 tyg.; EPA w krwinkach +300%, DHA +42% po 8 tyg.; wskaźnik omega-3 7,8%, wysoki do 12. tyg. (abstrakt otwarty w Europe PMC) [16]
• zgodne – czas do efektu: [17] n = 115, 0–1800 mg EPA+DHA/d przez ok. 5 miesięcy, wskaźnik rośnie zależnie od dawki, pomiary na początku i na końcu (abstrakt) [17]; [19] n = 24 sportowców, 760 lub 1140 mg/d przez 4 miesiące, 93,1% poniżej 8% na starcie (abstrakt) [19]
• zgodne – czas do efektu: [18] 8 tyg., 26 osób, 3,4 g/d: trójglicerydy −27% vs placebo, 0,85 g/d bez efektu na lipidy, bez poprawy markerów zapalenia i funkcji śródbłonka (abstrakt) [18]