Probiotyki: pełny raport

Wniosek

Probiotyki mogą nieco zmniejszać nasilenie objawów infekcji górnych dróg oddechowych (GDO) u sportowców. Nie wykazano, żeby zmniejszały liczbę ani czas trwania infekcji. Dla dolegliwości żołądkowo-jelitowych podczas wysiłku wyniki są niespójne. Poprawę wchłaniania białka pokazano głównie in vitro, na zwierzętach i w małych badaniach ze szczepem jednego producenta, więc nie ma podstaw do twierdzenia, że to działa u osób trenujących siłowo. Efekty zależą od szczepu i dawki, a dobrych dużych badań na sportowcach wciąż brakuje.

Poziom dowodów

B/C (niska do umiarkowanej pewność) dla nasilenia objawów GDO. C dla objawów jelitowych. C dla wchłaniania białka. Dowody są słabe do umiarkowanych, nie mocne.

• Infekcje GDO: jest kilka RCT i metaanaliz. Metaanaliza u sportowców nie wykazała wpływu na liczbę ani czas epizodów [2]. Metaanaliza u dorosłych ogółem była korzystna, ale wyniki były silnie niejednorodne (I² 80–99% dla części punktów). Jej autorzy oceniają dowody jako niskiej jakości [5].
• Jelita: przegląd 10 RCT (822 sportowców) znalazł „tylko niewielkie” dowody korzyści [3]. Badania są małe, a szczepy różne.
• Białko: nie znalazłem dużych RCT ani metaanaliz o wchłanianiu białka u osób trenujących. Dostępne dane to badanie in vitro, badanie na świniach oraz małe badania ludzkie ze szczepem jednego producenta [11, 12].
• Ograniczenie tej analizy: w trakcie pracy zablokowano mi otwieranie pełnych tekstów. Liczby pochodzą z abstraktów i fragmentów stron wyszukiwarki, a nie z pełnych publikacji. Nie znalazłem polskich wytycznych ani stanowiska EFSA, więc ich nie omawiam.

Co mówią badania

Infekcje górnych dróg oddechowych

• Metaanaliza RCT u sportowców (Łagowska i Bajerska, 2021) [2]:
  • Nie było istotnego wpływu na liczbę dni choroby, liczbę epizodów GDO ani ich czas trwania.
  • Istotnie spadł całkowity wynik nasilenia objawów (−0,65; 95% CI −1,05 do −0,25).
  • Obniżyły się też TNF-α (−2,31 pg/ml; 95% CI −4,12 do −0,51) i IL-6.
  • Autorzy zaznaczają, że potrzeba większych badań, a optymalny czas, skład i dawka nie są ustalone. Liczby badań i uczestników nie udało mi się odczytać z dostępnego fragmentu.
• Metaanaliza u dorosłych ogółem (Li i wsp., 2020; 6 RCT, 1551 osób) [5]:
  • Ryzyko wystąpienia ≥1 epizodu GDO było niższe (RR 0,77; 95% CI 0,68–0,87; I² 26%).
  • Wskaźnik częstości epizodów wyniósł 0,72 (0,60–0,86; I² 99%).
  • Średni czas trwania epizodu skrócił się o 2,66 dnia (−4,79 do −0,54; I² 80%).
  • Zdarzenia niepożądane były głównie łagodnymi objawami żołądkowo-jelitowymi. Ich częstość nie różniła się od placebo (rate ratio 1,01; 0,80–1,26).
  • Autorzy oceniają dowody jako niskiej jakości i postulują kolejne badania.
  • To nie jest populacja sportowców, a heterogeniczność jest bardzo duża.
• L. fermentum PCC, RCT (West i wsp., 2011) [6]:
  • Wzięło udział 99 kolarzy (64 mężczyzn i 35 kobiet), którzy przyjmowali ≥1×10⁹ CFU/dzień przez 11 tygodni.
  • Autorzy uznali, że wpływ na objawy infekcji dróg oddechowych był zbyt niepewny, by wyciągać jednoznaczny wniosek.
  • Wnioskują, że szczep może być przydatny u zdrowych, ćwiczących mężczyzn. U kobiet wzrost liczebności L. fermentum w kale był niejasny.
  • Efekt może więc zależeć od płci, a próba była mała.
• Szczepy Bl-04 oraz NCFM + Bi-07 (Clinical Nutrition, aktywni fizycznie) [7]: mediana czasu do epizodu choroby była dłuższa o 0,7 i 0,9 miesiąca niż w placebo (placebo 2,5 mies.; Bl-04 3,2 mies.; NCFM + Bi-07 3,4 mies.). Liczby uczestników nie udało mi się odczytać.
• Przegląd systematyczny ryzyka i nasilenia infekcji u sportowców (2022) [4]: potwierdza ten sam kierunek badań, ale w pobranym fragmencie nie było liczb wynikowych.

Jelita (objawy, bariera jelitowa)

• Przegląd systematyczny (Łagowska i wsp., 2022; 10 RCT, 822 sportowców) [3]:
  • Trzy badania stosowały pojedynczy szczep Lactobacillus, siedem mieszankę Lactobacillus i Bifidobacterium, a jedno tę mieszankę z prebiotykiem. Abstrakt daje w sumie 11, więc kategorie najpewniej się nakładają.
  • Dowody na korzyść dla objawów żołądkowo-jelitowych uznano za niewielkie.
  • Nie udało się wskazać najlepszego produktu.
  • Z powodu małej liczby badań trudno było wykazać bezpośredni związek między zmianami cytokin, przepuszczalności bariery jelitowej i objawów.
  • Pojedyncze badania w przeglądzie (m.in. Roberts i wsp., Schreiber i wsp.) raportowały korzyści, ale ich liczb nie udało mi się zweryfikować.
• Maraton, RCT (Pugh i wsp., 2019) [8]:
  • Badanie objęło 24 amatorów, którzy przyjmowali 25 mld CFU (L. acidophilus CUL60 i CUL21, B. bifidum CUL20, B. lactis CUL34) przez 28 dni.
  • W grupie probiotyku odsetek umiarkowanych objawów żołądkowo-jelitowych spadł w 3.–4. tygodniu względem 1.–2. (p < 0,05), a w placebo nie.
  • W ostatniej trzeciej części maratonu nasilenie objawów było mniejsze w grupie probiotyku (p = 0,010). Czasy ukończenia biegu się nie różniły.
  • Markery przepuszczalności i uszkodzenia jelit wzrosły podobnie w obu grupach [8]. Doktorat tego samego zespołu opisuje brak wpływu na te markery [10]. Poprawa dotyczyła więc objawów, a nie mierzalnej bariery.
• Inny szczep w badaniu krzyżowym (16 biegaczy, P. acidilactici + L. plantarum, 4 tygodnie) [9]: autorzy nie wykryli poprawy objawów żołądkowo-jelitowych. Wspominają jedynie możliwe zmniejszenie uszkodzenia tkanek.
• Wynik niekorzystny w badaniu na kolarzach [6]: liczba i czas trwania łagodnych objawów żołądkowo-jelitowych były ok. 2 razy większe w grupie probiotyku. Jednocześnie nasilenie choroby żołądkowo-jelitowej spadło u mężczyzn o 0,7 stopnia skali (0,2–1,2) przy średnim obciążeniu treningowym.
• Skala problemu: 30–50% sportowców zgłasza ≥1 objaw żołądkowo-jelitowy podczas zawodów [16].

Wchłanianie białka

• In vitro i zwierzęta: przegląd narracyjny szczepu B. coagulans GBI-30, 6086 podaje, że u minisvini 1 mld CFU/dzień przez 4 tygodnie zwiększyło wykorzystanie białka o ok. 10% [12]. To dane zwierzęce.
• Ludzie, badanie krzyżowe: ten sam przegląd opisuje RCT, w którym 1 mld CFU z białkiem serwatkowym przez 2 tygodnie zwiększyło pojawianie się aminokwasów we krwi. Nie udało mi się odczytać oryginalnych liczb ani liczebności grupy.
• Ludzie, pilotaż: 20 g kazeiny ± 500 mln CFU dwa razy dziennie przez 8 tygodni treningu siłowego tylko „wykazywało tendencję” do większej mocy w skoku pionowym [12].
• RCT na 29 mężczyznach (20 g kazeiny ± 1 mld CFU B. coagulans GBI-30, 6086; crossover; po 2 tygodniach uszkadzający trening) [11]: badano uszkodzenie mięśni i regenerację. Liczb wynikowych nie odczytałem. Nie jest to bezpośredni pomiar wchłaniania białka.
• Metaanaliza łączona białko + probiotyk (Chang i wsp., 2026) [15]: autorzy określają dotychczasowe dowody jako niespójne. Wyników liczbowych nie odczytałem.
• Ocena: to jeden szczep, a tekst jest przeglądem narracyjnym szczepu, a nie niezależnym badaniem. Nie ma dowodu, że probiotyk poprawia przyrost masy mięśniowej lub siły dzięki lepszemu wchłanianiu białka.

Wydolność i skład ciała (kontekst)

• Metaanaliza (35 badań, 1336 uczestników, Shirkoohi i wsp., 2025) [14]: probiotyki poprawiły VO₂max, a skład ciała i regenerację poprawiały niespójnie.
• Bayesowska metaanaliza (21 RCT, N = 685) [13]:
  • Ogólny efekt na wydolność wyniósł SMD 0,38 (95% CrI 0,17–0,60).
  • Istotna była tylko średnia pula dawek (1×10⁹–1×10¹¹ CFU/dzień). Jest to analiza podgrup.
  • Wynik dla VO₂max na rowerze (SMD 2,21; CrI 0,64–3,68) jest bardzo duży z szerokim przedziałem, więc należy go traktować ostrożnie.
  • Wyniki dla L. plantarum (SMD 0,82) oparto na niewielu badaniach.
  • To metaanaliza badań o małej liczebności, z ryzykiem błędu publikacji.

Specyficzność szczepów i jakość dowodów

• Stanowisko ISSN: korzyści są zależne od szczepu i dawki. Autorzy radzą wybierać szczepy z udokumentowanymi badaniami klinicznymi, zgodne z oczekiwanym efektem [1].
• Wśród badań na sportowcach opisanych w ISSN najczęściej używano rodzajów Lactobacillus (35), Bifidobacterium (18), Streptococcus (8) i Bacillus (5) [1].
• Nie wiadomo, czy skład mikrobioty sportowca wpływa na skuteczność probiotyku [1].
• ISSN zaznacza, że potencjalne korzyści wymagają potwierdzenia w bardziej rygorystycznych badaniach na populacji sportowej [1].
• Porównanie single- vs multi-strain: obie formy poprawiły wydolność w metaanalizie bayesowskiej (single SMD 0,33; multi 0,45) [13]. Nie ma więc podstaw, by uznać mieszanki za lepsze.
• Metaanalizy łączą różne szczepy, dawki i długości suplementacji, co zaciera obraz. To główna słabość całej literatury [13, 16].

Zalecenia praktyczne (suplementy)

• Cel:
  • Probiotyk ma sens jako próba przy nawracających infekcjach GDO w okresie dużych obciążeń albo przy wyraźnych dolegliwościach jelitowych podczas startów.
  • Nie traktuj go jako suplementu na masę i siłę ani na lepsze wchłanianie białka.
• Dawka i czas:
  • Wg stanowiska ISSN [1] umiarkowane poparcie ma dawka ok. 1×10¹⁰ CFU/dzień stosowana przez kilka tygodni. Tego zapisu nie zweryfikowano w pełnym tekście, więc traktuj go orientacyjnie.
  • Badania stosowały od ≥1×10⁹ CFU (L. fermentum PCC, 11 tygodni) [6] do 25 mld CFU (28 dni przed maratonem) [8].
  • W badaniach klinicznych typowo stosowano suplementację od 2 tygodni do 6 miesięcy [1].
• Wybór produktu: szukaj szczepu opisanego (z oznaczeniem szczepu, np. „L. fermentum PCC”, a nie samego gatunku), z badaniem na ludziach pasującym do Twojego celu. Etykieta bez oznaczenia szczepu nie pozwala sprawdzić dowodów.
• Ocena efektu:
  • Zaplanuj próbę 4–12 tygodni z jednym produktem.
  • Zapisuj dni z objawami, ich nasilenie i dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
  • Efekt na poziomie populacji jest mały, więc u części osób może go nie być.
  • Nie testuj nowego probiotyku tuż przed ważnym startem.
• Bez zmian: podstawą pozostają sen, odpowiednia podaż energii i higiena (wniosek ogólny, nie z przeglądanych badań).

Formy i porównania

• Pojedynczy szczep vs mieszanka: brak dowodu przewagi jednej z form [13]. W przeglądzie jelitowym 7 z 10 badań używało mieszanek Lactobacillus + Bifidobacterium [3].
• Szczepy sporowe (Bacillus): przegląd producenta twierdzi, że B. coagulans GBI-30, 6086 przeżywa kwaśne środowisko żołądka i kiełkuje w jelicie cienkim [12]. Te dane trzeba traktować jako deklaracje producenta, a przeglądu jako opracowania zainteresowanego podmiotu.
• Dodatek białka: produkty „białko + probiotyk” mają ograniczone dowody; metaanalizę łączoną opisują sami autorzy jako niespójną [15].

Bezpieczeństwo, skutki uboczne i interakcje

• Zdrowi dorośli: probiotyki są na ogół dobrze tolerowane. Badania do 25 mld CFU u zdrowych nie wykazały wzrostu zdarzeń niepożądanych ani odchyleń w badaniach laboratoryjnych [17]. Metaanaliza GDO również nie wykazała różnicy w zdarzeniach niepożądanych względem placebo [5].
• Luka w danych u sportowców: w badaniach u sportowców opisanych w ISSN tylko 11 z 41 mierzyło zdarzenia niepożądane [1].
• Możliwe objawy: łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe. W badaniu kolarzy łagodne objawy żołądkowo-jelitowe trwały dłużej u przyjmujących probiotyk [6].
• Rzadkie poważne zdarzenia: sepsa, fungemia i niedokrwienie jelit opisywano głównie u osób krytycznie chorych, wcześniaków, pacjentów pooperacyjnych i z obniżoną odpornością [18]. Przegląd z 2026 r. wymienia też bakteriemię i zapalenie wsierdzia, szczególnie przy wszczepionych urządzeniach i uszkodzonej barierze jelitowej [17].
• Praktyka: osoby z osłabioną odpornością, ciężkimi chorobami lub wszczepionymi urządzeniami powinny skonsultować się z lekarzem przed użyciem. Ocena bezpieczeństwa jest szczepowo-specyficzna [17].
• Interakcje: nie znalazłem w przeglądanych źródłach danych o interakcjach z lekami.

Mity

• „Probiotyki chronią sportowców przed przeziębieniami.” Metaanaliza u sportowców nie wykazała mniejszej liczby ani krótszego czasu epizodów, tylko mniejsze nasilenie objawów [2].
• „Każdy probiotyk działa tak samo.” ISSN stwierdza, że efekty zależą od szczepu i dawki [1].
• „Więcej CFU znaczy lepiej.” W analizie bayesowskiej istotny był tylko średni przedział dawek (1×10⁹–1×10¹¹), ale to analiza podgrup [13]. Nie ma dowodów na zależność dawka–efekt.
• „Probiotyk poprawi wchłanianie białka, więc zjem mniej białka.” Dowody ludzkie to małe badania jednego szczepu, a efekt końcowy (masa, siła) nie jest potwierdzony [11, 12].
• „Probiotyki naprawią jelita po biegu.” Objawy mogą się zmniejszać, ale markery przepuszczalności i uszkodzenia jelit po maratonie wzrosły podobnie w grupie probiotyku i placebo [8, 10].
• „Probiotyki są bezpieczne dla każdego.” U osób z osłabioną odpornością i ciężko chorych opisano poważne zakażenia [17, 18].

Źródła

1. Jäger R., Mohr A.E., Carpenter K.C. i wsp. International Society of Sports Nutrition Position Stand: Probiotics. J Int Soc Sports Nutr 2019; 16:62. Stanowisko towarzystwa (przegląd). https://doi.org/10.1186/s12970-019-0329-0
2. Łagowska K., Bajerska J. Probiotic Supplementation and Respiratory Infection and Immune Function in Athletes: Systematic Review and Meta-Analysis of RCTs. J Athl Train 2021; 56(11):1213–1223. Metaanaliza RCT. https://doi.org/10.4085/592-20
3. Łagowska K. i wsp. Effects of Probiotics Supplementation on Gastrointestinal Symptoms in Athletes: A Systematic Review of RCTs. Nutrients 2022; 14(13):2645. Przegląd systematyczny (10 RCT, 822 sportowców). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35807826/
4. Effects of Probiotics Supplementation on Risk and Severity of Infections in Athletes: A Systematic Review. 2022. Przegląd systematyczny (autorzy i liczby nieodczytane). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9517237/
5. Li L. i wsp. Probiotics for Preventing Upper Respiratory Tract Infections in Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Evid Based Complement Alternat Med 2020; 2020:8734140. Metaanaliza 6 RCT, 1551 osób. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7718055/
6. West N.P., Pyne D.B., Cripps A.W. i wsp. Lactobacillus fermentum (PCC®) supplementation and gastrointestinal and respiratory-tract illness symptoms: a randomised control trial in athletes. Nutr J 2011; 10:30. RCT, 99 kolarzy. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3083335/
7. Probiotic supplementation for respiratory and gastrointestinal illness symptoms in healthy physically active individuals. Clin Nutr (2014; autorzy nieodczytani). RCT. https://www.clinicalnutritionjournal.com/article/S0261-5614(13)00261-6/abstract
8. Pugh J.N. i wsp. Four weeks of probiotic supplementation reduces GI symptoms during a marathon race. Eur J Appl Physiol 2019; 119(7):1491–1501. RCT, 24 biegaczy. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30982100/
9. Lennon S., Lackie T., Miltko A. i wsp. Safety and efficacy of a probiotic cocktail containing P. acidilactici and L. plantarum for gastrointestinal discomfort in endurance runners. 2024 (nazwa czasopisma niepotwierdzona). RCT crossover, 16 biegaczy. https://www.memphis.edu/nutraceutical/pdfs/2024-safety-and-efficacy-of-a-probiotic-cocktail-containing-p-acidilactici-and-l-.pdf
10. Pugh J. Gastrointestinal Function, Damage and Symptoms During Exercise and the Role of Probiotics. Praca doktorska, Liverpool John Moores University, 2019. https://researchonline.ljmu.ac.uk/id/eprint/10815/1/2019pughphd.pdf
11. Probiotic Bacillus coagulans GBI-30, 6086 reduces exercise-induced muscle damage and increases recovery. PeerJ 2016 (autorzy nieodczytani). RCT crossover, n = 29. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4963221/
12. Probiotic Bacillus coagulans GBI-30, 6086 Improves Protein Absorption and Utilization. Przegląd narracyjny jednego szczepu (autorzy i czasopismo niepotwierdzeni; prawdopodobny związek z producentem szczepu). https://d-nb.info/1165414503/34
13. Effect of probiotic intake on athletic ability in healthy people: a systematic review and Bayesian meta-analysis. Front Nutr 2026. Metaanaliza 21 RCT, N = 685. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12903275/
14. Shirkoohi N.M., Mohammadi H., Gallaly D.Q., Djafarian K. The effects of probiotic supplementation on body composition, recovery following exercise-induced muscle damage, and exercise performance: a systematic review and meta-analysis of clinical trials. Physiol Rep 2025; 13:e70288. Metaanaliza 35 badań, 1336 uczestników (cytowana przez [15] i opisana w Examine). https://doi.org/10.14814/phy2.70288
15. Chang Z., Liu Y., Zhao S., Zhang X., An N. Effects of combined protein and probiotic supplementation on physical performance and body composition: a Bayesian multilevel meta-analysis of RCTs. Front Nutr 2026. Metaanaliza (wyniki liczbowe nieodczytane). https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2026.1865035/full
16. Health Benefits of Probiotics in Sport and Exercise – Non-existent or a Matter of Heterogeneity? A Systematic Review. 2022. Przegląd systematyczny (szczegóły nieodczytane). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8906887/
17. Current Concepts in Probiotic Safety and Efficacy. Nutrients 2026; 18(4):696. Przegląd. https://doi.org/10.3390/nu18040696
18. A systematic review of the safety of probiotics (przegląd badań do maja 2013; autorzy i czasopismo niepotwierdzone w pobranym fragmencie). https://www.researchgate.net/publication/259650084_A_systematic_review_of_the_safety_of_probiotics

Weryfikacja

Weryfikację przerwał limit wywołań narzędzi wyszukiwania i pobierania stron. Sprawdziłem tylko źródła [2], [3], [5], [6] i [8], na podstawie abstraktów i fragmentów stron. Pozostałe punkty oznaczam jako niesprawdzone.

• zgodne – [2] brak istotnego wpływu na dni choroby, liczbę i czas trwania epizodów GDO u sportowców; spadek wyniku nasilenia objawów −0,65 (95% CI −1,05 do −0,25); TNF-α −2,31 pg/ml (CI −4,12 do −0,51); autorzy postulują większe badania i ustalenie dawki, czasu i składu. Tytuł, autorzy i dane czasopisma (J Athl Train 2021; 56(11):1213–1223) też się zgadzają.
• zgodne – [5] 6 RCT, 1551 osób; RR 0,77 (0,68–0,87; I² 26%); rate ratio epizodów 0,72 (0,60–0,86; I² 99%); skrócenie epizodu o 2,66 dnia (−4,79 do −0,54; I² 80%); zdarzenia niepożądane głównie łagodne żołądkowo-jelitowe, rate ratio 1,01.
• poprawione – [5] było: autorzy i czasopismo nieustalone, bez oceny jakości dowodów; jest: Li L. i wsp., Evid Based Complement Alternat Med 2020;2020:8734140, a autorzy oceniają dowody jako niskiej jakości. Dodano też CI dla zdarzeń niepożądanych (0,80–1,26).
• zgodne – [3] 10 artykułów, 822 sportowców; tylko „niewielkie” dowody korzyści dla objawów żołądkowo-jelitowych; nie udało się wskazać najlepszego produktu.
• poprawione – [3] było: „nie znaleziono wyraźnego związku” między cytokinami, barierą jelitową i objawami, jest: trudno było wykazać taki związek z powodu małej liczby badań. Podział 3 + 7 + 1 = 11 przy 10 artykułach opisano jako nakładające się kategorie.
• nie do sprawdzenia – [3] wartości p z pojedynczych badań (Roberts p = 0,013 i < 0,001; Schreiber p = 0,01 i 0,04) są tylko w pełnym tekście. Usunięto liczby i zostawiono ogólną wzmiankę. Pełna lista autorów przeglądu [3] też nie została potwierdzona, więc zapisano „Łagowska K. i wsp.”.
• poprawione – poziom dowodów dla objawów jelitowych był B, jest C, bo autorzy [3] mówią o „niewielkich” dowodach. Dla GDO było B, jest B/C, bo autorzy [5] oceniają dowody jako niskiej jakości.
• zgodne – [8] 24 amatorów; 25 mld CFU (L. acidophilus CUL60 i CUL21, B. bifidum CUL20, B. lactis CUL34) przez 28 dni; mniej umiarkowanych objawów w 3.–4. tygodniu względem 1.–2. w grupie probiotyku (p < 0,05), a w placebo nie.
• poprawione – [8] było: markery przepuszczalności po maratonie „nie zmieniły się”, jest: wzrosły podobnie w obu grupach (p > 0,05 między grupami). Dodano wynik maratonu: mniejsze nasilenie objawów w ostatniej trzeciej części (p = 0,010), bez różnicy czasów ukończenia.
• zgodne – [6] 99 kolarzy (64 mężczyzn, 35 kobiet), ≥1×10⁹ CFU/dzień L. fermentum PCC przez 11 tygodni; liczba i czas trwania łagodnych objawów żołądkowo-jelitowych ok. 2 razy większe w grupie probiotyku; spadek nasilenia choroby żołądkowo-jelitowej o 0,7 stopnia skali (0,2–1,2) u mężczyzn.
• poprawione – [6] było: u mężczyzn „obciążenie” objawami dolnych dróg oddechowych mniejsze o czynnik 0,31, u kobiet wzrost o 2,2 (0,41–27), jest: autorzy piszą, że efekt na infekcje GDO miał zbyt dużą niepewność, a szczep może być przydatny u mężczyzn. W abstrakcie czynnik 2,2 dotyczy liczebności L. fermentum w kale u kobiet (CI 0,2–18), co sugeruje pomylenie wielkości.
• nie do sprawdzenia – [6] wartości 0,31 (99% CI 0,07–0,96) i 2,2 (0,41–27) dla obciążenia objawami dolnych dróg oddechowych. Są poza abstraktem, więc je usunięto.
• nie do sprawdzenia – [1] liczby rodzajów w badaniach (35/18/8/5), 11 z 41 badań mierzących zdarzenia niepożądane, dawka ok. 1×10¹⁰ CFU/dzień i zakres czasu suplementacji 2 tygodnie–6 miesięcy. Przy dawce dodano zastrzeżenie, że jest orientacyjna.
• nie do sprawdzenia – [7] mediana czasu do epizodu choroby (placebo 2,5 mies.; Bl-04 3,2 mies.; NCFM + Bi-07 3,4 mies.). Strona czasopisma była niedostępna, a autorzy nadal nieustaleni.
• nie do sprawdzenia – [9], [10], [11], [12], [13], [14], [15], [16], [17], [18] (liczby, autorzy, URL-e i czasopisma). Wszystkie pozostały bez zmian, ale wymagają osobnej weryfikacji. Dotyczy to zwłaszcza SMD i CrI z [13], 10% wzrostu wykorzystania białka u minisvini z [12] oraz 30–50% z [16].
• nie do sprawdzenia – [4] adres PMC9517237 i zawartość. Pobranie zwróciło tylko stronę CAPTCHA.