Żadna dieta nie leczy przeziębienia ani grypy: w dobrych badaniach nie ma dowodu, że jakieś jedzenie skraca chorobę. Rozsądny plan to regularnie pić (wskazówką jest jasny mocz) i jeść to, na co masz ochotę; w razie nudności, wymiotów lub biegunki najpierw nawadniaj się małymi łykami.
Słabe dowody: małe badania, wyniki mieszane. Jak oceniamy badania
Miód na kaszel u dzieci: przegląd Cochrane z 2018 r. (6 badań, 899 dzieci w wieku od 12 miesięcy do 18 lat) – miód prawdopodobnie łagodzi kaszel bardziej niż brak leczenia i niż placebo (średnia pewność dowodów), a w porównaniu z dekstrometorfanem efekt był podobny (niska pewność). Przy podawaniu do 3 dni miód był skuteczniejszy niż placebo, po 3 dniach bez wyraźnej przewagi; większość dzieci dostała miód tylko przez jedną noc. Dolegliwości żołądkowo-jelitowe: 12% przy miodzie wobec 11% przy placebo. Autorzy piszą, że nie ma mocnych dowodów za ani przeciw. Dla dorosłych osobnych danych nie znaleziono.
Probiotyki w zapobieganiu infekcjom górnych dróg oddechowych (Cochrane 2022, 23 badania w analizie, 6950 osób): o ok. 24% mniej osób z co najmniej jedną infekcją (niska pewność), o ok. 41% mniej osób z co najmniej trzema infekcjami (średnia pewność), przeciętnie o ok. 1,2 dnia krótsza infekcja (niska pewność) i o ok. 42% mniej osób przyjmujących antybiotyk (średnia pewność). Działania niepożądane łagodne, głównie dolegliwości trawienne, bez wzrostu częstości względem kontroli. Nie ustalono, który szczep i jaka dawka działają; uczestnicy mogli wiedzieć, co przyjmują.
Przegląd z 2024 r. (przegląd narracyjny, więc opis stanu wiedzy, nie wytyczna) stwierdza, że badań na ludziach, które rozdzielałyby potrzeby żywieniowe przy infekcji wirusowej i bakteryjnej, jest mało. Wnioski o niskiej glukozie (chroni przy bakteryjnej sepsie, szkodzi przy ciężkim zakażeniu wirusowym) pochodzą z badań na zwierzętach i dotyczą ciężkich zakażeń, nie zwykłego kataru. Przysłowie „karm przeziębienie, głodź gorączkę” nie ma solidnych podstaw w badaniach na ludziach.
Płyny: przegląd Cochrane (wersja z 2011 r.) nie znalazł żadnego badania z losowym przydziałem, które sprawdzałoby, czy zalecenie „pij więcej” pomaga w ostrych infekcjach dróg oddechowych; nie ma dowodu ani za, ani przeciw. Niektóre badania obserwacyjne sugerują, że zwiększone picie w infekcjach dolnych dróg oddechowych (zapalenie oskrzeli, płuc) może szkodzić. Brytyjska służba zdrowia (NHS) zaleca picie dużej ilości płynów, żeby uniknąć odwodnienia, bez podawania litrów; przy grypie wskazówką jest jasny lub jasnożółty mocz. Nie sprawdzono, czy po 2011 r. ukazała się nowsza wersja przeglądu.
Rosół i zupa z kurczaka: w małym badaniu na 15 zdrowych dorosłych po łyku gorącego rosołu prędkość śluzu w nosie wzrosła z 6,9 do 9,2 mm na minutę (po 5 minutach), po gorącej wodzie z 6,2 do 8,4; po 30 minutach wartości wróciły do wyjściowych, a po zimnej wodzie śluz zwolnił (z 7,3 do 4,5). Efekt krótki i mały, nie dowodzi skrócenia choroby. Badanie laboratoryjne (na komórkach w probówce) pokazało, że zupa hamuje ruch komórek odpornościowych (neutrofili); to mechanizm, nie dowód u chorych.
Przegląd systematyczny z 2025 r.: 4 badania, 342 dorosłych z ostrymi infekcjami dróg oddechowych, głównie zupy kurczakowe z warzywami. Wyniki: skromne zmniejszenie nasilenia objawów i skrócenie choroby o 1 do 2,5 dnia, w dwóch badaniach niższe wskaźniki stanu zapalnego we krwi. Autorzy wskazują na potrzebę lepszych badań. Nie sprawdzono, jak duże były poszczególne badania ani kto je finansował.
Badanie z 2007 r. (105 dzieci w wieku 2–18 lat, jedna dawka miodu gryczanego na 30 minut przed snem): rodzice ocenili miód najlepiej, a dekstrometorfan nie był lepszy od braku leczenia. Ocena opierała się na ankiecie rodziców, badanie było częściowo zaślepione i prowadzone w jednej poradni. Ilości miodu nie sprawdzono.
Czosnek: Cochrane (2014) uznał dowody za niewystarczające. Weszło tylko 1 badanie: 146 osób przez 12 tygodni dostawało suplement czosnku (180 mg alliciny dziennie) lub placebo; w grupie czosnku było 24 przeziębienia, w placebo 65, ale przeziębienia zgłaszały same osoby, a czas wyzdrowienia był zbliżony (4,63 wobec 5,63 dnia). Działania niepożądane: wysypka i zapach. To suplement alliciny, nie ząbek czosnku w obiedzie.
Mleko a „śluz”: w badaniu na 60 dorosłych zakażonych celowo wirusem przeziębienia (dane od 51 osób przez 10 dni) spożycie mleka i nabiału nie wiązało się z większą wydzieliną z nosa ani z zatkaniem. Osoby, które wierzyły, że „mleko robi śluz”, lub ograniczały mleko, zgłaszały więcej kaszlu i zatkania, ale wydzielały go tyle samo. Przegląd z 2005 r. jest zgodny: wrażenie zmian w śluzie pojawiało się też po napoju sojowym o podobnej konsystencji. Wyjątek to nieliczne przypadki objawów podobnych do astmy u osób z alergią na mleko.
„Grypa żołądkowa” to zwykle zakażenie norowirusem lub rotawirusem, a nie grypa (wirus grypy atakuje głównie drogi oddechowe). Według NHS przy norowirusie ważne są płyny, małymi łykami przy nudnościach; sok owocowy i napoje gazowane mogą nasilić biegunkę; jeść można, kiedy ma się ochotę, a tłustych i ostrych potraw lepiej unikać. Choroba trwa zwykle ok. 2 dni. Dla dzieci: artykuł z 2012 r. zaleca gotowy doustny płyn nawadniający zamiast wody, napojów gazowanych, bulionu czy soku jabłkowego i nie zaleca restrykcyjnej „diety BRAT” (banan, ryż, jabłko, tosty); strona czasopisma informuje o nowszym opracowaniu, więc wskazówki mogą być częściowo nieaktualne. Dla dorosłych formalnej wytycznej nie znaleziono.
Alkohol: przegląd opisuje, że u osób z zaburzeniami używania alkoholu częstsze są zapalenia płuc i inne zakażenia, a mechanizmem jest osłabienie odpowiedzi odpornościowej; duża część dowodów pochodzi z badań na zwierzętach i komórkach. To głównie badania dotyczące nadużywania alkoholu, nie „lampki wina w trakcie kataru”. Nie sprawdzono, czy umiarkowane picie zmienia przebieg przeziębienia.
Imbir: nie znaleziono badań z losowym przydziałem u osób z przeziębieniem; nie sprawdzono, brak wniosków. Kapsaicyna (składnik ostrych papryk): znalezione badania to małe próby (22 osoby w badaniu z 2021 r., 25 w badaniu z 1997 r.) z kapsaicyną podawaną do nosa przy niealergicznym nieżycie nosa, nie jedzenie ostrych potraw przy przeziębieniu. Nie znaleziono badań, że ostre jedzenie leczy katar przy infekcji.
U dzieci powyżej 1. roku życia prawdopodobnie tak, ale dowody nie są mocne. Przegląd Cochrane z 2018 r. (6 badań, 899 dzieci w wieku od 12 miesięcy do 18 lat) wskazuje, że miód prawdopodobnie łagodzi kaszel bardziej niż brak leczenia i niż placebo, a w porównaniu z dekstrometorfanem (lekiem na kaszel) efekt był podobny. Większość dzieci dostała miód tylko przez jedną noc. Dla dorosłych osobnych danych w przeglądzie nie znaleziono. Przy kaszlu dłuższym niż 3 tygodnie, duszności lub bólu w klatce piersiowej zgłoś się do lekarza; w stanie zagrożenia życia dzwoń pod 112.
W przeglądzie Cochrane efekt miodu był podobny do dekstrometorfanu (niska pewność dowodów). W badaniu na 105 dzieciach w wieku 2–18 lat rodzice ocenili miód najlepiej, a dekstrometorfan nie był lepszy od braku leczenia. Ocena opierała się na ankiecie rodziców, a badanie prowadzono w jednej poradni i było częściowo zaślepione. To nie jest dowód, że miód jest lepszy dla wszystkich.
Prawdopodobnie trochę tak, ale dowody są raczej niskiej lub średniej pewności. W przeglądzie Cochrane z 2022 r. (23 badania w analizie, 6950 osób) w porównaniu z placebo lub brakiem leczenia było o ok. 24% mniej osób z co najmniej jedną infekcją górnych dróg oddechowych i o ok. 41% mniej osób z co najmniej trzema infekcjami. Infekcja trwała przeciętnie o ok. 1,2 dnia krócej, a antybiotyk przyjmowało o ok. 42% mniej osób. To zapobieganie, nie leczenie trwającej choroby.
Tego nie ustalono. Preparaty i szczepy różniły się między badaniami, a przegląd nie wskazuje najlepszego ani dawki. Działania niepożądane były łagodne, głównie dolegliwości trawienne (wzdęcia, biegunka, ból brzucha). Przy ciężko osłabionej odporności zapytaj lekarza, bo tego w przeglądzie nie badano szczegółowo.
Nie. W dobrych badaniach nie ma dowodu, że jakieś jedzenie skraca przeziębienie lub grypę. Badań na ludziach o żywieniu w infekcji jest mało, a poziom dowodów w tym temacie jest niski. Jedzenie i picie wspierają komfort i nawodnienie, ale nie leczą. Jeśli objawy się nasilają albo pojawia się duszność lub ból w klatce piersiowej, zgłoś się do lekarza, a w stanie zagrożenia życia dzwoń pod 112.
To przysłowie nie ma solidnych podstaw w badaniach na ludziach. Wnioski o tym, że niski poziom glukozy może chronić przy bakteryjnej sepsie, a szkodzić przy ciężkim zakażeniu wirusowym, pochodzą z badań na zwierzętach i dotyczą ciężkich zakażeń, nie zwykłego kataru. Potrzeby mogą zależeć od rodzaju drobnoustroju, wieku, stanu odżywienia, chorób współistniejących i ciężkości choroby. Wielodniowa głodówka nie ma poparcia w znalezionych źródłach.
