Resweratrol, NMN i NR: pełny raport

Wniosek

Resveratrol ma umiarkowane, niejednoznaczne dowody na poprawę ciśnienia i glikemii głównie u osób z cukrzycą typu 2. U zdrowych osób nie widać wyraźnych korzyści. Jedno małe badanie sugeruje, że przy treningu może on nawet osłabiać adaptacje (ludzie starsi). Kieliszek wina go nie zastępuje, bo zawiera około setek razy mniej resweratrolu niż dawki z badań. NMN i NR wiarygodnie podnoszą NAD+ we krwi. Brak jednak dowodów, że wydłuża to życie albo poprawia sprawność, a u osób poniżej 40. lat nie ma w ogóle badań.

Poziom dowodów

C (ogólnie). Oceny cząstkowe:

• Resveratrol u chorych na T2DM (ciśnienie, glukoza): poziom B. Są metaanalizy RCT, ale wyniki są mieszane, a heterogeniczność wysoka.
• Resveratrol u zdrowych i trenujących: poziom C–D. Są pojedyncze małe badania na starszych mężczyznach, nic na młodych siłowcach.
• NMN/NR podnoszą NAD+ we krwi: poziom A.
• NMN/NR a długość życia: poziom D. Nie ma badań na ludziach.
• NMN/NR a sprawność: poziom C–D. Małe, krótkie badania, a metaanalizy na osobach starszych nie pokazują efektu.

Ograniczenia tego przeglądu:

• Pełne teksty niektórych prac (PMC, Wiley) były niedostępne albo zablokowane. Liczby pochodzą więc z abstraktów i fragmentów stron.
• Dane z badania Yi 2023 znam tylko z opracowań wtórnych, część z nich komercyjnych.
• Nie znalazłem wyników dużych RCT dla NR (np. Remie, Elhassan w wersji recenzowanej). Nie twierdzę więc, że ich nie ma.

Co mówią badania

Resveratrol – metaanalizy RCT

• Zbiorcze metaanalizy RCT wskazują na korzyści głównie u chorych na cukrzycę typu 2: skromny spadek ciśnienia oraz poprawę glukozy lub insuliny w części analiz [2][3][4]. Liczby z przeglądu parasolowego z 2026 r. nie zostały potwierdzone, więc nie są tu podawane.
• Metaanaliza 17 RCT dotycząca ciśnienia: brak istotnego efektu ogółem. Skromne obniżenie ciśnienia skurczowego widać tylko w podgrupach z dawką ≥300 mg/d i u osób z cukrzycą [2].
• Metaanaliza u osób z zespołem metabolicznym: brak wpływu na ciśnienie skurczowe (SMD −0,27; 95% CI −0,57 do 0,03; I² 88,9%) [5]. Wysoka heterogeneność osłabia wiarygodność.
• T2DM, 15 RCT, 896 osób: HOMA-IR niższy (WMD −0,99), ale cholesterol całkowity i trójglicerydy bez istotnej zmiany [3].
• T2DM, 9 RCT, 283 osoby: glukoza na czczo −0,29 mmol/l i insulina −0,64 U/ml, ale zmiany HbA1c, LDL i HDL pomijalne [4]. Dawki ≥100 mg/d dawały lepsze wyniki niż <100 mg/d [4].
• Typ badań: metaanalizy RCT. Wyniki dotyczą głównie chorych (T2DM, zespół metaboliczny), nie zdrowych sportowców. Dawki w próbach T2DM wynosiły od 40 mg do 2×500 mg/d, a czas od 2 do 6 miesięcy [3].

Resveratrol – trening i zdrowi ludzie

• Badanie Gliemann 2013 (RCT, mała próba, starsi nietrenujący mężczyźni): 27 mężczyzn (65 lat), 250 mg resveratrolu lub placebo przez 8 tygodni z treningiem interwałowym. VO2max wzrosło bardziej w grupie placebo (19% vs 13%) [6]. Autorzy uznali, że resveratrol osłabia efekt treningu na wydolność, ciśnienie i enzymy naczyniowe [6].
• Badanie mięśniowe Olesen 2014 (starsi mężczyźni, 60–72 lata): sam resveratrol nie dał efektów metabolicznych u zdrowych starszych mężczyzn, a osłabił część poprawy markerów stresu oksydacyjnego i stanu zapalnego wywołanej treningiem [7].
• Komentarz krytyczny: trening poprawił 12 zmiennych, a 18 się nie zmieniło niezależnie od grupy. Większość porównań była więc podobna, a „blokowanie treningu" jest przesadzone [8]. To komentarz, nie dane pierwotne.
• Wniosek: dane są skąpe, od jednej grupy badawczej, bez młodych siłowców. Brakuje dowodu korzyści, a sygnał potencjalnego osłabienia adaptacji jest słaby.

Kieliszek wina a resveratrol

• Czerwone wino zawiera zmienne, zwykle niskie stężenia resveratrolu: średnio 1,9 ± 1,7 mg/l, czyli ok. 0,3 mg na 150 ml (5 uncji) [9]. Inny przegląd podaje średnio ok. 1,9 ± 1,7 mg/l trans-resveratrolu [10].
• Zakres to 0,1–14,3 mg/l dla czerwonych win i 0,1–2,1 mg/l dla białych [11].
• Moje obliczenie: 150 ml czerwonego wina to ok. 0,3 mg (średnia) do ok. 2 mg (maksimum). Aby dostać 250 mg (dawka z badania Gliemann), trzeba by wypić od ok. 120 do ok. 850 kieliszków dziennie.
• Przegląd wskazuje, że biodostępność resveratrolu z wina i soku winogronowego bywa ok. sześciokrotnie wyższa niż z tabletek [11]. Nie zmienia to rzędu wielkości różnicy.
• Wino zawiera też flawonoidy (np. procyjanidyny) [9]. Ewentualne korzyści sercowo-naczyniowe z wina nie wynikają więc z samego resveratrolu.

NAD+ i sprawność – NMN

• Metaanaliza 12 RCT wykazała, że NMN istotnie podnosi stężenie NAD i NMN we krwi i obniża trójglicerydy u osób z nadwagą/otyłością. Obserwowano tylko tendencję do poprawy sprawności, a większość istotnych klinicznie wyników i skład ciała nie poprawiły się [13].
• Metaanaliza 8 RCT (342 osoby w średnim i starszym wieku): dawki 250–2000 mg/d przez 14 dni–12 tygodni. Brak istotnego wpływu na glukozę, insulinę, HbA1c, HOMA-IR i lipidy [12].
• Przegląd systematyczny sprawności: 10 badań, 437 osób, średni wiek 58 lat, średnio 9,6 tygodnia, dawki 150–1200 mg/d [14]. To przegląd bez metaanalizy, o małych i krótkich próbach.
• Metaanaliza JCSM 2025 (RCT u osób starszych, badania z NMN i z NR [15]): NMN nie zmieniał istotnie indeksu masy mięśniowej [15]. Streszczenie zbiorcze: NMN i NR generalnie nie poprawiały siły mięśni ani sprawności u starszych dorosłych [15].
• RCT Kim 2022 (108 osób ≥65 lat, 250 mg rano lub wieczorem, 12 tygodni): autorzy podają poprawę testu 5-krotnego wstawania i senności, największą w grupie przyjmującej NMN wieczorem [16]. Porównania z placebo nie udało się potwierdzić, więc wynik traktuję jako wstępny.
• RCT Igarashi 2022 (starsi mężczyźni, 250 mg/d, 6 lub 12 tygodni): dobra tolerancja i istotny wzrost NAD+ oraz jego metabolitów we krwi [17]. Opis wtórny wskazuje, że badanie zrandomizowało 42 osoby, a błąd w przydziale preparatu po 6. tygodniu zmniejszył interpretowalną próbę. Poprawa chodu i chwytu była tylko nominalna [17].
• RCT Yi 2023 (GeroScience; dane z opracowań wtórnych [18]): 80 osób w średnim wieku, 300/600/900 mg/d przez 60 dni. Opisano dozależny wzrost NAD+ i poprawę testu 6-minutowego marszu. Najlepsze wyniki były przy 600 i 900 mg; autorzy wskazują 600 mg jako dawkę optymalną. Badanie współfinansowały firmy produkujące NMN [18].

NAD+ i sprawność – NR

• RCT crossover Elhassan (preprint, 12 starszych mężczyzn, 1 g NR/d przez 21 dni): NR zwiększył metabolom NAD+ w mięśniu (kwas nikotynowy–adenina dinukleotyd i produkty klirensu nikotynamidu) i obniżył część krążących cytokin zapalnych [19]. Preprint na 12 osobach, bez efektu funkcjonalnego.
• RCT NR + pterostilben (n=32, 55–80 lat): 1000 mg NR + 200 mg PT lub placebo, z eksperymentalnym uszkodzeniem mięśnia [20]. Wyniki dotyczące regeneracji nie zostały przeze mnie zweryfikowane.
• Przegląd 40 badań klinicznych o prekursorach NAD+, cytowany w metaanalizie NMN: kwas nikotynowy poprawiał lipidy i glikemię, a NR miał efekty nieistotne [12].
• Badanie bezpieczeństwa NR w populacji z nadwagą (Conze 2019) napisali autorzy powiązani z producentem (ChromaDex) [21]. Wyników nie weryfikowałem.

Długość życia

• Nie znalazłem żadnego RCT na ludziach z umieralnością lub długością życia jako punktem końcowym. Nie udowodniono, że podniesienie NAD+ suplementacją przekłada się na wolniejsze starzenie lub zapobieganie chorobom u ludzi [29]. Dowody „na długowieczność" to mechanizmy i zwierzęta.
• Spadek NAD+ z wiekiem w tkankach ludzkich jest opisywany jako korelacja: wiek i poziom NAD+ są ujemnie skorelowane w kilku tkankach [20]. To nie dowód, że suplementacja odwraca skutki starzenia.

Zalecenia praktyczne (dawkowanie i stosowanie)

Resveratrol

• Nie ma ustalonej skutecznej dawki dla zdrowej osoby.
  • W próbach klinicznych stosowano zwykle od 100 do 1000 mg/d [3][4].
  • Efekty na ciśnienie widać głównie przy ≥300 mg/d u chorych na T2DM [2].
  • W badaniach adaptacji treningowej dawką było 250 mg/d [6].
• Dawka 1 g/d jest opisywana jako mniej ryzykowna pod względem działań niepożądanych [9]. Wyższych dawek nie warto testować.
• Przy celu „siła/wydolność": nie ma dowodu na korzyść, a jedyne dane wskazują na możliwe osłabienie adaptacji [6][7]. Rozsądnie jest go nie stosować.

NMN i NR

• Dawki w RCT: NMN 150–2000 mg/d [12][14], najczęściej 250–600 mg/d. NR: 1000 mg/d w badaniach mechanistycznych [19][20].
• Dawki regulacyjne UE: EFSA uznała za bezpieczne 300 mg/d NMN [24] i do 300 mg/d NR [22]. Wiele RCT oraz „stacki" longevity używają dawek wyższych niż te oceny bezpieczeństwa.
• Pora dnia: jedyne bezpośrednie porównanie to Kim 2022 (rano vs wieczór, 108 osób). Autorzy podają lepszy wynik przy wieczornym przyjmowaniu, ale to jedno, małe badanie, więc dowód jest słaby [16].
• Sens poniżej 40. roku życia: brak RCT na tej grupie. Badania obejmowały osoby w średnim i starszym wieku (średnio 58 lat w [14], powyżej 60 lat w [15], w średnim wieku w [18]). Brak dowodów na korzyść dla zdrowych 20–30-latków, a efekt NAD+ we krwi nie jest klinicznym punktem końcowym. Dla trenującego siłowo wyższy zwrot dają trening, białko, sen i dieta, nie suplementy longevity.

„Stack Sinclaira"

• Nie znalazłem recenzowanego opisu ani RCT testującego taki zestaw. Z wiedzy ogólnej (niezweryfikowanej w tym przeglądzie) opiera się na publicznych deklaracjach Davida Sinclaira: NMN ok. 1 g, resveratrol ok. 1 g, do tego metformina, TMG, witaminy i inne. Brak dowodów na ludziach, że kombinacja wydłuża życie czy poprawia sprawność. Dawki NMN są też ponad 3× wyższe od 300 mg/d uznanych przez EFSA za bezpieczne [24]. Metformina to lek na receptę.

Formy i porównania

• Resveratrol: wśród źródeł pojawia się wyciąg z Polygonum cuspidatum [11]. Parent compound ulega szybkiej koniugacji do glukuronidów i siarczanów, więc biodostępność jest niska [9]. Piperyna ogranicza glukuronidację i zwiększa biodostępność [11]. Dowody z tego pochodzą z farmakokinetyki, nie z efektów klinicznych.
• NMN vs NR: oba podnoszą NAD+ we krwi [13][17][19]. Nie znalazłem bezpośredniego RCT porównującego NMN z NR pod kątem efektów klinicznych.
• Wino vs tabletka: z wina resveratrol wchłania się lepiej, ale jego ilość jest tak mała, że to nie ma znaczenia praktycznego [9][11].

Bezpieczeństwo, skutki uboczne i interakcje

Status prawny NMN w UE

• NMN to nowa żywność (novel food). Według przeglądów z maja 2026 r. złożono sześć wniosków i żaden produkt NMN nie został zatwierdzony [26].
• EFSA opublikowała opinię 11 maja 2026 r.: β-NMN jest bezpieczny w proponowanych warunkach użycia u dorosłych, z wyłączeniem kobiet w ciąży i karmiących [25]. Za bezpieczne uznano 300 mg dziennie [24].
• Komisja Europejska i państwa członkowskie rozpatrują teraz opinię. Autoryzacja zwykle następuje 5–7 miesięcy po pozytywnej opinii EFSA [24].
• Stan na 17 lipca 2026 r. według portalu importera: NMN nadal działa w szarej strefie prawnej w UE [27]. Autoryzacja ma być przypisana do wnioskodawcy (EffePharm), a tylko wnioskodawca może komunikować pozytywną opinię, inni producenci nadal podlegają ograniczeniom novel food [24].
• Nie znalazłem po lipcu 2026 r. informacji o opublikowanym akcie wykonawczym. Przed zakupem warto sprawdzić Unijny Rejestr Nowej Żywności i komunikaty GIS. W Polsce obowiązują przepisy UE; stanowiska GIS nie weryfikowałem.
• Źródła [25] i [27] pochodzą od producenta i sprzedawcy, a [24] to prasa branżowa. Opinię EFSA warto sprawdzić bezpośrednio u źródła.
• NR (chlorek) ma status novel food z opinią EFSA: do 300 mg/d dla zdrowych dorosłych, z wyjątkiem ciężarnych i karmiących [22]. W 2021 r. EFSA oceniała też rozszerzenie użycia: do 300 mg/d w zamiennikach posiłków i do 500 mg/d w żywności specjalnego przeznaczenia medycznego [23].

Bezpieczeństwo długoterminowe i nowotwory

• RCT z NMN trwały zwykle 4–12 tygodni [14], a w metaanalizach do 12 tygodni [12]. Długoterminowe bezpieczeństwo (lata) nie jest zbadane.
• Nie ma badań na ludziach z nowotworem jako punktem końcowym. Nie da się więc podać ryzyka bezwzględnego. Nie wykazano bezpośrednio, że suplementy NAD+ powodują raka u ludzi, ale osoby z aktywnym nowotworem lub wysokim ryzykiem powinny ich unikać [29]. To zalecenie ostrożnościowe, nie wynik badania.
• Dane przedkliniczne są sprzeczne. Dane z modeli zwierzęcych są sprzeczne i nie przenoszą się wprost na ludzi. Źródło [30] to opracowanie niespecjalistyczne, więc nie podaję z niego liczb.
• NR w 90-dniowych badaniach na szczurach posłużył do modelowania dawek (benchmark dose) w ocenie EFSA [23].

Skutki uboczne

• NR: zgłaszane skutki uboczne, takie jak nausea oraz bóle pleców i mięśni, były zwykle łagodne [32].
• NMN: w badaniach długotrwała suplementacja była dobrze tolerowana [17]. Dane dotyczą jednak małych prób.
• Resveratrol: w badaniach tolerancja jest zwykle dobra. Przy dawkach wielogramowych opisywano dolegliwości żołądkowo-jelitowe (z wiedzy ogólnej, niezweryfikowane tu).

Interakcje (ostrożnie, z wiedzy ogólnej, bez weryfikacji w przeglądzie)

• Resveratrol może wpływać na enzymy CYP i płytki krwi. Dotyczy to przede wszystkim osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe, przeciwpłytkowe i inne leki metabolizowane przez wątrobę. Dane o interakcjach pochodzą z badań in vitro i małych badań.
• NMN i NR są prekursorami witaminy B3. Przed użyciem z lekami (np. na cukrzycę, nadciśnienie, chemioterapia) skonsultuj się z lekarzem.

Czerwone flagi – kiedy iść do lekarza

• Obecna lub przebyta choroba nowotworowa, trwające leczenie onkologiczne: skonsultuj się przed rozpoczęciem.
• Ciąża, karmienie: EFSA wyłącza z oceny bezpieczeństwa NMN [24].
• Przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych, przeciwpłytkowych, hipoglikemizujących lub na nadciśnienie.
• Choroby wątroby lub nerek.
• Silne lub uporczywe nudności, biegunka, wymioty, ból brzucha, żółtaczka, ciemny mocz, kołatania serca, zawroty głowy, wysypka lub obrzęk twarzy po suplemencie: przerwij i zgłoś się do lekarza.
• Nowe, niewyjaśnione zmiany skórne (np. rosnące znamiona) lub guzki: zgłoś się do lekarza.

Mity

• „Kieliszek wina to dawka resveratrolu z badań." Nieprawda: ok. 0,3 mg na kieliszek wobec 100–500+ mg w badaniach [9][3]. Alkohol ma własne ryzyka.
• „Resveratrol u każdego poprawia zdrowie." Korzyści widać głównie u chorych na T2DM i zespół metaboliczny [3][4]. U zdrowych starszych mężczyzn sam resveratrol nie dał efektów metabolicznych [7].
• „Resveratrol na pewno niszczy efekty treningu." Dane pochodzą z jednego małego badania na starszych mężczyznach i są krytykowane [6][8]. Wniosek: brak korzyści i możliwy słaby minus, nie dowód szkody.
• „Wyższy NAD+ we krwi = młodsze ciało." NMN i NR podnoszą NAD+ [13], ale większość klinicznych punktów końcowych się nie poprawia [13][15]. Poziom NAD+ jest wskaźnikiem biochemicznym, nie efektem zdrowotnym.
• „NMN wydłuża życie." Brak badań na ludziach [29].
• „NMN/NR są udowodnioną ochroną przed rakiem albo za bardzo go ryzykują." Nie ma danych na ludziach w żadną stronę, a dane z myszy są sprzeczne [29][30].
• „NMN jest legalny w UE, bo EFSA go zaakceptowała." Opinia EFSA to etap procedury. Do czasu aktu wykonawczego Komisji i zgodnie z zasadami novel food status pozostaje niejasny [24][26][27].

Źródła

2. Effect of resveratrol on blood pressure: a systematic review and meta-analysis of randomized, controlled, clinical trials (strona zbiorcza ze streszczeniem przeglądu parasolowego i metaanalizy 17 RCT). Metaanaliza RCT. https://www.researchgate.net/publication/322672677_Effect_of_resveratrol_on_blood_pressure_A_systematic_review_and_meta-analysis_of_randomized_controlled_clinical_trials
3. Zhang i wsp. Efficacy and Safety of Resveratrol Supplements on Blood Lipid and Blood Glucose Control in Patients with Type 2 Diabetes: A Systematic Review and Meta-Analysis of RCTs. Evid Based Complement Alternat Med, 2021. Metaanaliza RCT. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8410426/
4. Metaanaliza 9 RCT resveratrolu w T2DM. Nutrition & Metabolism, 2017. Metaanaliza RCT. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5610395/
5. The Effects of Resveratrol Supplementation on Endothelial Function and Blood Pressures Among Patients with Metabolic Syndrome and Related Disorders: A Systematic Review and Meta-Analysis of RCTs. High Blood Press Cardiovasc Prev, 2020. Metaanaliza RCT. https://link.springer.com/article/10.1007/s40292-019-00324-6
6. Gliemann L i wsp. Resveratrol blunts the positive effects of exercise training on cardiovascular health in aged men. J Physiol, 2013. RCT (n=27). https://physoc.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1113/jphysiol.2013.258061 oraz abstrakt FASEB J 2013: https://faseb.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1096/fasebj.27.1_supplement.1143.7
7. Olesen J i wsp. Exercise training, but not resveratrol, improves metabolic and inflammatory status in skeletal muscle of aged men. J Physiol, 2014. RCT. https://physoc.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1113/jphysiol.2013.270256
8. Hausenblas H. Does Resveratrol Blunt the Benefits of Exercise? Natural Medicine Journal. Komentarz do RCT (opinia). https://www.naturalmedicinejournal.com/journal/does-resveratrol-blunt-benefits-exercise
9. Linus Pauling Institute (Oregon State University). Resveratrol. Przegląd instytucjonalny. https://lpi.oregonstate.edu/mic/dietary-factors/phytochemicals/resveratrol
10. Resveratrol: How Much Wine Do You Have to Drink to Stay Healthy? Advances in Nutrition, 2022. Przegląd narracyjny. https://advances.nutrition.org/article/S2161-8313(22)00755-4/fulltext
11. Multiplicity of effects and health benefits of resveratrol. Przegląd narracyjny, ok. 2016. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1010660X1630009X (o piperynie: https://www.sciencedirect.com/science/chapter/bookseries/abs/pii/B9780444641793000013)
12. Effects of Nicotinamide Mononucleotide on Glucose and Lipid Metabolism in Adults: A Systematic Review and Meta-analysis of RCTs. Curr Diab Rep, 2024. Metaanaliza RCT (8 badań, 342 osoby). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11557618/ (także https://link.springer.com/article/10.1007/s11892-024-01557-z)
13. Zhang J i wsp. Efficacy of oral nicotinamide mononucleotide supplementation on glucose and lipid metabolism for adults: a systematic review with meta-analysis on RCTs. Crit Rev Food Sci Nutr, 2024. Metaanaliza RCT (12 badań). https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10408398.2024.2387324
14. Wen J i wsp. Improved Physical Performance Parameters in Patients Taking NMN: A Systematic Review of Randomized Control Trials. Cureus, 2024. Przegląd systematyczny (10 RCT, 437 osób). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC11365583/
15. Prokopidis K i wsp. The Effect of Nicotinamide Mononucleotide and Riboside on Skeletal Muscle Mass and Function: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Cachexia Sarcopenia Muscle, 2025. Metaanaliza RCT (10 badań). https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jcsm.13799 (repozytorium: https://livrepository.liverpool.ac.uk/3192149/; streszczenie zbiorcze: https://examine.com/research-feed/study/9klNGd/)
16. Kim M i wsp. (autorstwo wg opisów wtórnych). Effect of 12-Week Intake of Nicotinamide Mononucleotide on Sleep Quality, Fatigue, and Physical Performance in Older Japanese Adults: A Randomized, Double-Blind Placebo-Controlled Study. Nutrients, 2022. RCT (n=108). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8877443/
17. Igarashi M i wsp. Chronic nicotinamide mononucleotide supplementation elevates blood NAD levels and alters muscle function in healthy older men. npj Aging, 2022. RCT (małe). Opis wtórny: https://healthspanx.org/blogs/research/igarashi-2022-nmn-older-men ; abstrakt: https://www.researchgate.net/publication/382780221_Improved_Physical_Performance_Parameters_in_Patients_Taking_Nicotinamide_Mononucleotide_NMN_A_Systematic_Review_of_Randomized_Control_Trials
18. Yi L i wsp. The efficacy and safety of β-nicotinamide mononucleotide (NMN) supplementation in healthy middle-aged adults: a randomized, multicenter, double-blind, placebo-controlled, parallel-group, dose-dependent clinical trial. GeroScience, 2023;45(1):29–43. RCT (n=80), finansowanie producenta. Dane z opisów wtórnych: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36482258/ (PMID z https://www.humannutrients.com/blog/morning-vs-evening-nmn-timing-change-result.html; dane o finansowaniu: https://yourhealthier.com/blogs/blog/nmn-before-and-after)
19. Elhassan YS i wsp. Nicotinamide riboside augments the human skeletal muscle NAD+ metabolome and induces transcriptomic and anti-inflammatory signatures in aged subjects: a placebo-controlled, randomized trial. bioRxiv (preprint), 2019. RCT crossover (n=12). https://www.biorxiv.org/content/10.1101/680462.full.pdf
20. A randomized placebo-controlled trial of nicotinamide riboside and pterostilbene supplementation in experimental muscle injury in elderly individuals. RCT (n=32), 2022. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9675477/ (preprint: https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2021.10.04.21264504.full.pdf)
21. Conze D, Brenner C, Kruger CL. Safety and Metabolism of Long-term Administration of NIAGEN (Nicotinamide Riboside Chloride) in a Randomized, Double-Blind, Placebo-controlled Clinical Trial of Healthy Overweight Adults. Sci Rep, 2019. RCT, autorzy powiązani z producentem. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6611812/
22. EFSA NDA Panel. Safety of nicotinamide riboside chloride as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283… EFSA Journal, 2019 (DOI 10.2903/j.efsa.2019.5775). Opinia naukowa. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7009190/
23. Turck D i wsp. (EFSA NDA). Extension of use of nicotinamide riboside chloride as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283. EFSA Journal, 2021. Opinia naukowa. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8586847/
24. NutraIngredients. EFSA issues positive safety opinion on EffePharm's NMN. 13.05.2026. Prasa branżowa. https://www.nutraingredients.com/Article/2026/05/13/efsa-gives-positive-safety-opinion-on-nmn/
25. EffePharm. NMN Novel Food Updates: UTHEVER® NMN… 2026. Materiał producenta. https://effepharm.com/nmn-novel-food-updates-uthever-nmn-moves-closer-to-eu-market-compliance/
26. CIRS Group. Global Regulatory Progress of NMN in the US, Australia and the EU. Aktualizacja regulacyjna, grudzień 2025. https://www.cirs-group.com/en/food/global-regulatory-progress-of-nmn-in-the-united-states-australia-and-european-union
27. Krawczyk T. NMN in the European Union — Legal or Not? Status as of 2026. supplemental.pl, 17.07.2026. Strona sprzedawcy/importera (wtórne). https://supplemental.pl/en/knowledge/nmn-novel-food-eu-legal-status-2026-2/
28. Tridge. The European Food Safety Authority launches a safety assessment for NMN as a novel food… 25.07.2025 (konsultacja publiczna PC-1537, proponowane maks. 500 mg/d). https://www.tridge.com/news/the-european-food-safety-authority-launches--zcchtl
29. Atria Health Library. What You Should Know About NAD+ Supplements. Opracowanie edukacyjne. https://www.atria.org/education/nad-supplements
30. supp.co. NAD+ and Cancer: What the Evidence Actually Says. Opracowanie niespecjalistyczne (dane przedkliniczne). https://supp.co/articles/supplement-news-nad-and-cancer
31. Protokół badania NCT04818216 (Nicotinamide Riboside in SARS-CoV-2 (COVID-19) Patients for Renal Protection). ClinicalTrials.gov. https://cdn.clinicaltrials.gov/large-docs/16/NCT04818216/Prot_SAP_002.pdf

Weryfikacja

zgodne – Gliemann 2013 (J Physiol): 27 mężczyzn, 65 lat, 250 mg resveratrolu przez 8 tygodni; wzrost VO2max mniejszy przy resveratrolu (19% vs 13%, zgodne z różnicą ok. 45%) [6] zgodne – Olesen 2014 (J Physiol): sam resveratrol bez efektów metabolicznych u starszych mężczyzn, a przy treningu osłabił część poprawy [7] zgodne – Kim 2022 (Nutrients): 108 osób, 250 mg NMN, 12 tygodni, grupy poranne i wieczorne [16] poprawione – było „poprawa także w placebo, więc pora nie ma znaczenia”, jest „autorzy podają lepszy wynik przy wieczornym przyjmowaniu; jedno małe badanie; porównania z placebo nie potwierdzone” [16] zgodne – Yi 2023 (GeroScience): 80 osób, 300/600/900 mg przez 60 dni, wzrost NAD+ i dystansu w teście marszu, najlepsze wyniki przy 600 i 900 mg [18] poprawione – było „finansował producent NMN (Abinopharm)”, jest „współfinansowały firmy produkujące NMN” (nazwa firmy nie potwierdzona) [18] zgodne – Prokopidis 2025 (JCSM): NMN bez istotnego wpływu na masę i siłę mięśni u osób starszych [15]; liczby MD/CI i liczba badań nie do sprawdzenia i usunięte zgodne – EFSA NMN: opinia opublikowana 11 maja 2026, 300 mg/d uznane za bezpieczne dla dorosłych poza ciążą i karmieniem (źródło: prasa branżowa) [24] poprawione – było „EFSA przyjęła opinię 4 marca 2026”, jest data przyjęcia usunięta (nie potwierdzona) [24] poprawione – EFSA NR (chlorek nikotynamidu, 300 mg/d dla zdrowych dorosłych potwierdzone): opinia z 2019 r. (EFSA Journal 17(8), DOI 10.2903/j.efsa.2019.5775), było 2020; usunięto zdanie o genotoksyczności i braku sygnałów z badań na ludziach [22] nie do sprawdzenia – przegląd parasolowy (Nutrition Journal 2026, glukoza −5,24 mg/dl, insulina −1,23 mIU/l, ciśnienie −7,97/−3,55 mmHg); nie znaleziono w wyszukiwarce, źródło i liczby usunięte nie do sprawdzenia – liczby z metaanaliz [2], [3], [4], [5] (ciśnienie, HOMA-IR, glukoza w T2DM) nie zostały otwarte; w tekście tylko kierunek efektu, z zastrzeżeniem nie do sprawdzenia – liczby z wina (ok. 0,3 mg resveratrolu na 150 ml) i biodostępność [9], [10], [11] nie do sprawdzenia – [14] (liczba badań i uczestników), [23] (EFSA 2021, rozszerzenie użycia NR), [27] (status prawny w UE, sprzedawca), [30] (dane z myszy) i [32] (protokół COVID jako źródło skutków ubocznych NR); w tekście zostają z zastrzeżeniem poprawione – usunięto pozycję [1] (nie do znalezienia) i pozycję [31] (pusta); odwołania do [1] zastąpiono kierunkowym opisem z [2][3][4]