Sól i potas a ciśnienie

Umiarkowane dowody

Limit to mniej niż 2 g sodu, czyli ok. 5 g soli dziennie. Zamiennik soli z potasem zmniejszył udary i zgony u starszych osób z nadciśnieniem lub po udarze w dużym badaniu, ale nie nadaje się bez konsultacji dla osób z chorobą nerek i przyjmujących leki wpływające na potas.

Umiarkowane dowody: kilka badań randomizowanych albo niejednoznaczne metaanalizy. Jak oceniamy badania

Co mówią badania (7)

Ograniczenie sodu obniża ciśnienie, ale efekt jest mały: około 1 mmHg na każde 50 mmol sodu mniej w moczu. Krótkie badania pokazują mniejszy efekt.
Mocne dowodyŹródła 3, 4
W dużym badaniu w Chinach (ok. 21 tys. osób, średnio prawie 5 lat) zamiennik soli z potasem zmniejszył liczbę udarów o ok. 14%, a zgonów o ok. 12%. Dotyczyło to starszych osób z nadciśnieniem lub po udarze.
Umiarkowane dowodyŹródła 1, 2
Poważne przypadki wysokiego potasu we krwi były rzadkie i podobne w obu grupach badania.
Umiarkowane dowodyŹródło 1
Badanie objęło wyłącznie osoby z nadciśnieniem, po udarze lub w wieku co najmniej 60 lat. Z tego badania nie da się ocenić bezpieczeństwa u osób z chorobą nerek.
Umiarkowane dowodyŹródła 1, 8
Wyższe spożycie potasu z jedzenia obniża ciśnienie skurczowe średnio o ok. 3,5 mmHg, głównie u osób z nadciśnieniem, i wiąże się z mniejszym ryzykiem udaru.
Umiarkowane dowodyŹródło 5
Dieta DASH z niską zawartością sodu obniżyła ciśnienie skurczowe o 11,5 mmHg u osób z nadciśnieniem i o 7,1 mmHg u osób bez nadciśnienia (badanie z 412 osobami).
Umiarkowane dowodyŹródło 6
Dużo soli często pochodzi z żywności gotowej i przetworzonej, nie z solniczki.
Słabe dowodyŹródło 7

Najczęstsze pytania

Czy sól podnosi ciśnienie?

Tak, ale efekt jest mały: około 1 mmHg na każde 50 mmol sodu mniej w moczu. Krótkie badania pokazują mniejszy efekt niż dłuższe.

Ile soli dziennie wolno jeść?

Mniej niż 2 g sodu, czyli ok. 5 g soli dziennie. To limit WHO dla dorosłych. Licz sól ze wszystkich źródeł, także tej ukrytej w pieczywie, wędlinach i gotowych daniach.

Czy zamiennik soli z potasem jest bezpieczny?

Dla starszych osób z nadciśnieniem lub po udarze w dużym badaniu zamiennik zmniejszał liczbę udarów i zgonów. Osoby z chorobą nerek, z ryzykiem wysokiego potasu i przyjmujące leki wpływające na potas powinny najpierw zapytać lekarza.

Ile potasu potrzeba dziennie?

WHO zaleca ok. 3510 mg potasu dziennie, czyli ok. 90 mmol. Cel najlepiej osiągać z jedzenia, a nie z tabletek.

Z jakich produktów brać potas?

Z jedzenia: warzyw, owoców, strączków, ryb i nabiału. Potas z jedzenia jest zalecany przez WHO, a suplement nie zastępuje warzyw i owoców.

O ile dieta DASH z mniejszą ilością sodu obniża ciśnienie?

W badaniu DASH-Sodium z 412 osobami dieta DASH z niską zawartością sodu obniżyła ciśnienie skurczowe o 11,5 mmHg u osób z nadciśnieniem i o 7,1 mmHg u osób bez nadciśnienia.

Jak stosować

Pilnuj limitu: mniej niż 2 g sodu, czyli ok. 5 g soli dziennie.
Przeliczaj etykiety: 1 g sodu to ok. 2,5 g soli.
Gotuj w domu i porównuj etykiety, wybieraj produkty z mniejszą ilością soli na 100 g.
Zamiast soli używaj ziół, czosnku, cytryny i pieprzu, a solenie zmniejszaj stopniowo.
Potas bierz z warzyw, owoców, strączków, ryb i nabiału. Celem jest ok. 3,5 g potasu dziennie.
Zamiennik soli z potasem stosuj tylko po konsultacji z lekarzem, jeśli masz nadciśnienie, chorobę nerek lub bierzesz leki wpływające na potas.
Przy ograniczaniu soli pilnuj jodu z ryb, nabiału i jaj.

Bezpieczeństwo

Osoby z chorobą nerek nie powinny stosować soli z potasem bez lekarza.
Przed zmianą soli lub przyjmowaniem suplementu potasu skonsultuj się z lekarzem, jeśli bierzesz inhibitory ACE, sartany albo spironolakton.
Czerwone flagi: osłabienie mięśni, drętwienie, mrowienie, kołatanie serca, nieregularne tętno, omdlenie albo duszność. Dzwoń na 112.
Pilne: ciśnienie stale na poziomie 140/90 lub wyższym przy domowych pomiarach, ból w klatce piersiowej, nagłe osłabienie jednej strony ciała, zaburzenia mowy lub widzenia.

Mity

Sól potasowa jest zawsze bezpieczna i zdrowsza. Nie dla osób z chorobą nerek i nie dla osób przyjmujących leki wpływające na potas [1, 8].
Sól himalajska i morska są zdrowsze. Mają tyle samo sodu co zwykła sól.
Jeśli nie solę, jem mało soli. Większość soli często pochodzi z produktów gotowych [7].
Każdy powinien ograniczać sód do zera. Celem jest ok. 2 g sodu dziennie, czyli ok. 5 g soli, a nie zero [8].

Prawda czy mit

Wszystkie karty →

Mit

„Banan to najlepsze źródło potasu”

Banan to dobre, ale nie najlepsze źródło potasu. Średni banan (118 g) ma ok. 420 mg, pieczony ziemniak ze skórką (173 g) ok. 930 mg, a szklanka gotowanej białej fasoli ok. 1000 mg. Suszone morele mają na 100 g ponad 3 razy więcej niż banan, ale też 241 kcal, a garść (35 g) daje ok. 410 mg, czyli tyle co banan. Liczy się różnorodność warzyw, strączków i owoców; przy chorobie nerek ilość potasu ustal z lekarzem.

Źródła (2)

Co mówią badania (7)

Ograniczenie sodu obniża ciśnienie, ale efekt jest mały: około 1 mmHg na każde 50 mmol sodu mniej w moczu. Krótkie badania pokazują mniejszy efekt.

Mocne dowodyŹródła 3, 4

W dużym badaniu w Chinach (ok. 21 tys. osób, średnio prawie 5 lat) zamiennik soli z potasem zmniejszył liczbę udarów o ok. 14%, a zgonów o ok. 12%. Dotyczyło to starszych osób z nadciśnieniem lub po udarze.

Umiarkowane dowodyŹródła 1, 2

Poważne przypadki wysokiego potasu we krwi były rzadkie i podobne w obu grupach badania.

Umiarkowane dowodyŹródło 1

Badanie objęło wyłącznie osoby z nadciśnieniem, po udarze lub w wieku co najmniej 60 lat. Z tego badania nie da się ocenić bezpieczeństwa u osób z chorobą nerek.

Umiarkowane dowodyŹródła 1, 8

Wyższe spożycie potasu z jedzenia obniża ciśnienie skurczowe średnio o ok. 3,5 mmHg, głównie u osób z nadciśnieniem, i wiąże się z mniejszym ryzykiem udaru.

Umiarkowane dowodyŹródło 5

Dieta DASH z niską zawartością sodu obniżyła ciśnienie skurczowe o 11,5 mmHg u osób z nadciśnieniem i o 7,1 mmHg u osób bez nadciśnienia (badanie z 412 osobami).

Umiarkowane dowodyŹródło 6

Dużo soli często pochodzi z żywności gotowej i przetworzonej, nie z solniczki.

Słabe dowodyŹródło 7

Najczęstsze pytania

Czy sól podnosi ciśnienie?

Tak, ale efekt jest mały: około 1 mmHg na każde 50 mmol sodu mniej w moczu. Krótkie badania pokazują mniejszy efekt niż dłuższe.

Ile soli dziennie wolno jeść?

Mniej niż 2 g sodu, czyli ok. 5 g soli dziennie. To limit WHO dla dorosłych. Licz sól ze wszystkich źródeł, także tej ukrytej w pieczywie, wędlinach i gotowych daniach.

Czy zamiennik soli z potasem jest bezpieczny?

Ile potasu potrzeba dziennie?

WHO zaleca ok. 3510 mg potasu dziennie, czyli ok. 90 mmol. Cel najlepiej osiągać z jedzenia, a nie z tabletek.

Z jakich produktów brać potas?

Z jedzenia: warzyw, owoców, strączków, ryb i nabiału. Potas z jedzenia jest zalecany przez WHO, a suplement nie zastępuje warzyw i owoców.

O ile dieta DASH z mniejszą ilością sodu obniża ciśnienie?

W badaniu DASH-Sodium z 412 osobami dieta DASH z niską zawartością sodu obniżyła ciśnienie skurczowe o 11,5 mmHg u osób z nadciśnieniem i o 7,1 mmHg u osób bez nadciśnienia.

Jak stosować

Pilnuj limitu: mniej niż 2 g sodu, czyli ok. 5 g soli dziennie.

Przeliczaj etykiety: 1 g sodu to ok. 2,5 g soli.

Gotuj w domu i porównuj etykiety, wybieraj produkty z mniejszą ilością soli na 100 g.

Zamiast soli używaj ziół, czosnku, cytryny i pieprzu, a solenie zmniejszaj stopniowo.

Potas bierz z warzyw, owoców, strączków, ryb i nabiału. Celem jest ok. 3,5 g potasu dziennie.

Zamiennik soli z potasem stosuj tylko po konsultacji z lekarzem, jeśli masz nadciśnienie, chorobę nerek lub bierzesz leki wpływające na potas.

Przy ograniczaniu soli pilnuj jodu z ryb, nabiału i jaj.

Bezpieczeństwo

Osoby z chorobą nerek nie powinny stosować soli z potasem bez lekarza.

Przed zmianą soli lub przyjmowaniem suplementu potasu skonsultuj się z lekarzem, jeśli bierzesz inhibitory ACE, sartany albo spironolakton.

Czerwone flagi: osłabienie mięśni, drętwienie, mrowienie, kołatanie serca, nieregularne tętno, omdlenie albo duszność. Dzwoń na 112.

Pilne: ciśnienie stale na poziomie 140/90 lub wyższym przy domowych pomiarach, ból w klatce piersiowej, nagłe osłabienie jednej strony ciała, zaburzenia mowy lub widzenia.

Mity

Sól potasowa jest zawsze bezpieczna i zdrowsza. Nie dla osób z chorobą nerek i nie dla osób przyjmujących leki wpływające na potas [1, 8].

Sól himalajska i morska są zdrowsze. Mają tyle samo sodu co zwykła sól.

Jeśli nie solę, jem mało soli. Większość soli często pochodzi z produktów gotowych [7].

Każdy powinien ograniczać sód do zera. Celem jest ok. 2 g sodu dziennie, czyli ok. 5 g soli, a nie zero [8].