Gdzie kupować suplementy w Polsce i na co uważać: pełny raport

Wniosek

W Polsce i w UE suplement jest żywnością: producent tylko zgłasza go do GIS i może sprzedawać od razu, więc wpis w rejestrze GIS nie jest ani zatwierdzeniem składu, ani badaniem jakości [1][4][5][8][12]. Kontrole urzędowe i polskie badania laboratoryjne pokazują dwa powtarzalne problemy: zawartość niezgodna z etykietą (magnez, żelazo, wapń, witaminy) oraz nielegalne lub niedeklarowane składniki w produktach „na potencję, odchudzanie, mięśnie", sprzedawanych głównie przez internet [1][16][19][22][23][24]. W praktyce najbezpieczniej kupować proste, jednoskładnikowe produkty od sprzedawcy z jawnymi danymi producenta, sprawdzać numer partii i certyfikat partii, a przy rozpoznanym niedoborze rozważyć lek (wniosek własny, patrz „Formy i porównania").

Poziom dowodów

B (stan na 30.10.2026). Zgodnie wskazują na problem dokumenty urzędowe (raporty NIK 2017 i 2022, odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia z 2024–2026, sprawozdania kontroli PIS i Inspekcji Handlowej, roczny raport sieci alarmowej UE) oraz kilka laboratoryjnych analiz rynku, w tym trzy polskie [22][23][24]. To jednak badania zakupionych próbek, nie badania randomizowane, a próbki były często dobierane celowo (popularne produkty z ofert aptek; w części badań kategorie wysokiego ryzyka). Nie znalazłem przeglądu systematycznego dla rynku polskiego, więc prawdziwa częstość problemu w Polsce jest niepewna.

Ograniczenia tego przeglądu:

• Pełny raport NIK z 2022 r. (kontrola P/21/078) jest skanem bez warstwy tekstowej, więc liczby bierzemy ze strony NIK [1]. Pełnego tekstu raportu NIK z 2017 r. nie czytałem, tylko streszczenie na stronie NIK [2] i wystąpienie pokontrolne dla jednej stacji sanitarnej [3].
• Rejestru produktów objętych powiadomieniem (e.sanepid.gov.pl/spoz/rpop) nie dało się otworzyć jako strony tekstowej, więc nie wiem, jakie dokładnie dane pokazuje.
• Nie mam danych porównujących kanały sprzedaży (apteka, drogeria, sklep sportowy, platforma) w jednym badaniu; porównanie poniżej jest wnioskiem z oddzielnych źródeł.
• Część twierdzeń oznaczyłem „do uzupełnienia": nie znalazłem otwartego źródła (lista na końcu sekcji „Mity").

Co mówią badania

Prawo: UE i Polska

• Dyrektywa 2002/46/WE (art. 10): państwa członkowskie mogą wymagać od producenta lub wprowadzającego do obrotu powiadomienia właściwego organu przez przesłanie wzoru etykiety, aby ułatwić monitorowanie rynku; to nie jest zezwolenie [13]. Holandia z takiego powiadamiania zrezygnowała [4]. Art. 6: produkt sprzedaje się pod nazwą „suplement diety"; etykieta, prezentacja i reklama nie mogą przypisywać mu właściwości zapobiegania, leczenia ani wyleczenia chorób; na etykiecie muszą być m.in. kategorie składników, zalecana dzienna porcja, ostrzeżenie przed jej przekraczaniem, informacja, że nie zastępuje zróżnicowanej diety, i że trzeba go trzymać poza zasięgiem małych dzieci [13].
• Art. 5 dyrektywy przewiduje unijne maksymalne ilości witamin i minerałów, ale Komisja wciąż nie przedstawiła propozycji („złożoność zagadnienia i rozbieżne opinie") [13]. Dlatego dawki w tym samym rodzaju suplementu różnią się między krajami. W Polsce maksymalne dzienne ilości opiniuje Zespół do spraw Suplementów Diety przy GIS (organ doradczy); jego uchwały są adresowane głównie do producentów [10][15]. Nie ustaliłem, czy te uchwały są prawnie wiążące.
• Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia (art. 29 ust. 1–2): podmiot, który wprowadza lub zamierza wprowadzić suplement po raz pierwszy do obrotu w Polsce, powiadamia GIS: podaje nazwę i producenta, postać, wzór etykiety po polsku, skład jakościowy i ilościowy oraz dane zgłaszającego [12]. Wymagane jest tylko powiadomienie; GIS „nie wydaje zezwolenia na dopuszczenie do obrotu" [4]. Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że przepisy UE nie pozwalają na zezwolenia ani badania „dopuszczające" suplementy do obrotu, a pełną odpowiedzialność za jakość zdrowotną, etykietę i reklamę ponosi producent lub wprowadzający (art. 14 i 17 rozporządzenia 178/2002) [4][5][6].
• Art. 30–32: po powiadomieniu GIS może wszcząć postępowanie wyjaśniające (czy produkt jest tym, za co się podaje, i czy nie jest np. lekiem); może zażądać opinii Zespołu, opinii jednostki naukowej lub opinii URPL (opinia URPL jest dla GIS wiążąca), a koszty opinii ponosi zgłaszający [12]. Według tekstu ustawy (art. 30 ust. 3) samo postępowanie nie może trwać dłużej niż 60 dni roboczych, z wyłączeniem czasu niezbędnego do udokumentowania spełnienia wymagań [12]. Jednocześnie Ministerstwo przyznaje, że ustawa nie wyznacza terminu na rozpatrzenie powiadomienia ani na złożenie opinii przez firmę, więc postępowanie może zostać „w toku" bez końca [4][5]. Gdy produkt już jest w obrocie i budzi wątpliwości, powiatowy lub graniczny inspektor sanitarny może go czasowo wstrzymać lub wycofać z obrotu (art. 32) [5][6].
• Rejestr produktów objętych powiadomieniem jest publiczny (poza tajemnicą przedsiębiorcy) i dostępny pod adresem e.sanepid.gov.pl/spoz/rpop (wcześniej rejestrzp.gis.gov.pl) [4][8]. Od 1.04.2024 do końca kwietnia 2026 r. wpłynęło 33 201 powiadomień o suplementach, a zakończono 727 spraw (ponad 2%) [4]. W 2025 r. prawo.pl pisało, że pacjent nie ma publicznego rejestru do sprawdzenia [7], co jest sprzeczne z informacją GIS i Ministerstwa; sam rejestr istnieje [4][8].
• Zakazane składniki: rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13.03.2024 (Dz.U. 2024 poz. 420, w mocy od 4.04.2024) zawiera listę substancji zakazanych w żywności, także w suplementach: johimbina, DMAA, ewodiamina, SARM-y (m.in. andaryna, ligandrol, ostaryna, RAD-140), higenamina, hordenina, ibutamoren, pankreatyna, kava (pieprz metystynowy) i mucuna (świerzbiec właściwy) [9]. Uchwała Zespołu nr 1/2024 (z 10.09.2024) była jedną z aktualizacji listy substancji. Według Ministerstwa glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus) zakazała dopiero nowelizacja rozporządzenia z marca 2026 r., a nowelizacja z 16.03.2025 r. dodała inny składnik (bez nazwy w odpowiedzi) [4][9].
• Nowelizacja w toku: projekt UD 247 (z 13.04.2026, konsultacje od 24.04.2026 przez 30 dni) zmienia procedurę powiadamiania i przepisy karne; limit kary rośnie z 30-krotności do 100-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, a kary obejmą też prezentację, reklamę i promocję [4]. Czy projekt został uchwalony, nie ustaliłem (do uzupełnienia). Projekt z 2023 r. o ograniczeniu reklam z wizerunkiem autorytetów medycznych utknął, a w sierpniu 2025 r. resort nie planował jego reaktywacji [7][39].
• Tolerancje etykiety: według wytycznych Komisji Europejskiej (2012) w suplementach dopuszczalna różnica między wartością zadeklarowaną a zmierzoną wynosi −20% do +50% dla witamin i −20% do +45% dla minerałów [14]. Dokument nie ma formalnej mocy prawnej, ale stosują go organy kontroli [14][22]. Stanowisko PAN (2021) zestawia to z lekami, w których dopuszczalne są tylko „niewielkie, ściśle określone różnice" [15].

Co kontroluje państwo i co z tego wynika (Polska)

• NIK, kontrola z 2016 r. (publikacja 10.02.2017): z 45 suplementów, które nie powinny być w obrocie, 38 było w sprzedaży internetowej w trakcie badań NIK, a 33 z nich nadal 3.02.2017 [2]. W rejestrze GIS było blisko 30 tys. produktów (7,4 tys. wpisanych w 2016 r., ok. 30 powiadomień dziennie); połowa powiadomień z lat 2014–2016 (ok. 6 tys.) nie miała nawet rozpoczętej weryfikacji, a powiadomieniami zajmowało się 7 osób [2]. Wśród probiotyków u 4 z 11 badanych prób stwierdzono niedeklarowane szczepy, a w 50 z 56 próbek (89%) liczba żywych bakterii „nie była stabilna" [2].
• NIK, kontrola 2017–2020 (publikacja 18.01.2022): do GIS wpłynęło 62 808 powiadomień (11,1 tys. w 2017, 12,6 tys. w 2018, 14,5 tys. w 2019, 24,7 tys. w 2020; w 2013–2015 było to 3–4 tys. rocznie) [1]. Przeanalizowano 11% (6 825), a weryfikację zakończono dla 3 571 (ok. 5%): 1 247 produktów uznano za suplementy, 211 nie przeszło weryfikacji, 2 113 firm zrezygnowało z wprowadzenia produktu do obrotu; dla 55 983 powiadomień weryfikacji nie rozpoczęto [1]. W badanych 8 przypadkach opóźnienia wynosiły od 851 dni do ponad 3 lat, a w jednej sprawie ponad 13 lat i 10 miesięcy; z 7 spraw zakończonych 4 produkty nie mogły być sprzedawane jako suplementy [1]. Sprzedaż mogła trwać w czasie postępowania [1].
• NIK 2022, internet: inspektorzy sanitarni mieli zastrzeżenia do 50 ofert, a w 36 produktach stwierdzili nieautoryzowane składniki; NIK sama znalazła w sieci 20 suplementów ze składnikami niedozwolonymi (m.in. ostaryna, DHEA, DMHA, 5-HTP); 8 zgłoszono do RASFF [1]. W latach 2017–2020 kraje UE zgłosiły do RASFF 712 powiadomień o suplementach, z czego 36 polskich, w tym 14 alarmowych (liczba polskich wg streszczenia NIK) [1]. Jeden z produktów z pankreatyną sprzedawano online jako suplement mimo oceny GIS, że nie powinien być żywnością; polski produkt z konopiami (zgłoszony przez Szwajcarów) zawierał THC 299 mg/kg i CBD 17 600 mg/kg [1].
• NIK 2022, kontrole: organy PIS co roku kontrolowały prawie 80% wytwórców i ok. 40% hurtowni; wydano łącznie 437 decyzji o wycofaniu, zakazie lub wstrzymaniu sprzedaży [1]. NIK zaleciła m.in. wykaz zakazanych składników, zakaz sprzedaży do zakończenia weryfikacji, termin na opinie firm oraz kampanie edukacyjne; zaznaczyła, że zalecenia z 2016 r. nie zostały wdrożone [1].
• Pojedyncza stacja (Poznań, 2014 – I kw. 2016): z 395 próbek suplementów zakwestionowano 59 (15%); w 2014–2015 wszystkie z powodu błędnego znakowania, w 2016 z powodu braku wpisu w rejestrze GIS; nie wykryto produktów niebezpiecznych dla zdrowia [3].
• PIS w 2024 r.: skontrolowano 294 wytwórców (71,01% działających) i 374 obiekty hurtowe (35,69%); laboratoria zbadały 3 865 próbek [4]. Zakwestionowano 154 (ok. 4%): 108 z powodu znakowania i 42 z innych powodów; przy produktach z UE 5,05% z 455 próbek [7]. W 2024 r. było 1 942 kontroli, 252 decyzje administracyjne i 60 zakazów wprowadzania do obrotu [7]. GIS nie widział istotnych problemów mikrobiologicznych ani chemicznych, a znakowanie i prezentację uznał za istotny problem [7]. Uwaga: 108 + 42 = 150, nie 154; czterech przyczyn artykuł nie podaje.
• PIS w e-commerce: we wrześniu–grudniu 2025 r. przeprowadzono tematyczną kontrolę stron sprzedających suplementy pod kątem listy zakazanych substancji (w 2026 r. szerzej), a w 2025 r. PIS wraz z organami celnymi monitorowała indywidualne przesyłki z platform (AliExpress, Amazon, Temu, SHEIN) [4].
• Inspekcja Handlowa, II kw. 2017 (80 przedsiębiorców, sklepy stacjonarne i internetowe): z 443 partii zakwestionowano 89 (20%; w 2016 r. prawie 30%); z 79 próbek w laboratorium 9 (11,4%): producenci zawyżali zawartość witamin i minerałów, a w jednym preparacie ziołowym był niedeklarowany kwas sorbowy [31]. Najczęściej brakowało informacji po polsku (głównie przy odżywkach dla sportowców), składu i dziennej porcji; w 16 przypadkach firmy nie zgłosiły suplementu do GIS; w sklepach internetowych brakowało danych producenta i warunków przechowywania [31]. Nowszych wyników Inspekcji Handlowej nie znalazłem.
• Kary za reklamę: UOKiK może nałożyć karę do 10% obrotu przedsiębiorcy, a w 2017 r. wszczął postępowania m.in. za przypisywanie suplementom właściwości leczniczych i fałszywą presję czasu w promocji [33]. Decyzje wobec influencerów i firm (2022–2023) znam tylko z wyników wyszukiwania, bez otwarcia (do uzupełnienia).

Czy zawartość zgadza się z etykietą? Polskie badania laboratoryjne

• Magnez, 116 suplementów z aptek stacjonarnych i internetowych w Polsce (badanie z lat 2020–2021): tylko 2 produkty miały zawartość identyczną z deklaracją; w tolerancji (−20% do +45%) było 41,3%; poza nią 58,7% (46 poniżej, 22 powyżej); przy 54,1% produktów przyjmowałoby się mniej magnezu niż na etykiecie; zakres 1,5–795,7 mg w porcji; zgodność nie zależała od ceny ani formy [22]. Z każdego produktu pobrano trzy blistry lub podpróbki; autorzy piszą, że inne partie mogą mieć inną zawartość.
• Wapń, 108 suplementów z aptek stacjonarnych i internetowych w Polsce (publikacja 2022; lat zakupu tekst nie podaje): w tolerancji 43,5%, powyżej 54,6%, poniżej 1,9%; najwyższa zmierzona dawka 2 610 mg w porcji (autorzy podają 1 500 mg jako górną dzienną dawkę dla dorosłych) [23].
• Żelazo, 109 suplementów z aptek stacjonarnych i internetowych (2022–2023, publikacja 2024): powyżej tolerancji 69,73%, poniżej 11,00%, w normie 19,27%; zakres od poniżej granicy wykrywalności do 56,61 mg w porcji; 29,36% produktów miało ponad 20 mg w porcji, 6,42% ponad 30 mg; autorzy odnotowują, że w Polsce, inaczej niż przy lekach, nie wymaga się przedstawienia badań potwierdzających zawartość z etykiety, i że maksymalna dawka żelaza w porcji wg uchwały 20/2019 to 20 mg (30 mg dla ciężarnych) [24].
• Narodowy Instytut Leków (relacja z 2020 r., źródło wtórne, bez daty badania): z 50 najpopularniejszych suplementów kupionych w aptekach ok. jedna czwarta miała skład niezgodny z deklaracją: preparat z ostryżem długim zawierał 3% deklarowanego ekstraktu, preparaty na menopauzę 18% izoflawonów soi i 38% izoflawonów koniczyny, witaminy B2 i B6 w niektórych produktach ok. 30% deklarowanej ilości, witamina D 80%; minerały (żelazo, magnez, wapń) bez problemów; zanieczyszczeń nie wykryto [25].
• Witamina D, 49 suplementów (Republika Serbska, 2023, nie Polska): zmierzono 64,4–188,8% deklaracji; jeden produkt (2%) poza dopuszczalnym zakresem [26].
• Kategoria „leki bez recepty z tą samą substancją": badań porównujących zgodność dawki w lekach i suplementach w otwartych źródłach nie znalazłem (do uzupełnienia).

Zgodność z etykietą i jakość: dane zagraniczne

• Melatonina (Kanada, 2017): w 30–31 suplementach zawartość wynosiła od −83% do +478% deklaracji; ponad 71% produktów odbiegało od deklaracji o więcej niż 10%; partie tego samego produktu różniły się do 465%; w 8 produktach znaleziono serotoninę (1–75 μg) [20]. Żelki z melatoniną (USA, 2023, 25 produktów): 22 (88%) niezgodne, tylko 3 w granicach ±10%; zawartość 74–347% deklaracji (1,3–13,1 mg w porcji); jeden produkt bez melatoniny miał 31,3 mg CBD [21]. Autorzy podkreślają małą próbę, jedną próbkę na markę i tylko żelki [21].
• Oleje omega-3 (Kanada, 2015): z 171 produktów 49 marek powyżej progów utlenienia było: liczba nadtlenkowa 17%, anizydynowa 41%, wskaźnik TOTOX 39%; co najmniej jeden próg przekraczało 50% przebadanych [27]. Progi są dobrowolnymi normami branżowymi, nie granicami toksyczności, a część autorów jest związana z firmą sprzedającą omega-3 [27]. Komentarz do badań z Nowej Zelandii i RPA podaje, że w tych krajach ponad 80% produktów przekraczało zalecane wartości [28]. Danych o skutkach zdrowotnych nie znalazłem.
• Probiotyki (Chiny, 2019, 17 produktów): niższą liczbę żywych bakterii niż na etykiecie miało 5 (29,4%), a 4 (23,5%) niezgodny skład gatunkowy [29]. Dane polskie: patrz NIK 2017 powyżej [2].
• Roczny raport sieci alarmowej UE (2025): rozbieżności między ilością zadeklarowaną a zbadaną, najczęściej niższa zawartość witamin, są „częste" i uznawane za wprowadzanie konsumenta w błąd; rzadziej zgłaszano metale ciężkie, ciała obce, niedeklarowane alergeny i skażenie mikrobiologiczne (np. salmonellę), a także zbyt duże ilości witamin i żelaza [16].
• Metale ciężkie: w kopii rozporządzenia 1881/2006 (obowiązującego do 2023 r., obecnie zastąpionego rozporządzeniem 2023/915, którego tekstu nie otworzyłem) limity dla suplementów wynosiły: ołów 3,0, kadm 1,0 (3,0 dla produktów głównie z suszonych wodorostów lub małży), rtęć 0,1 mg/kg [38]. Aktualny załącznik 2023/915 do sprawdzenia. Dane rynkowe o metalach w preparatach ziołowych i białkach roślinnych: do uzupełnienia (nie otwierałem źródeł; zob. istniejąca karta o kontroli jakości).
• Zanieczyszczenie surowca: GIS ostrzegał (19.11.2021) przed suplementem z organicznym krzemem z bambusa, w którym surowiec był skażony tlenkiem etylenu (26 numerów partii); GIS podał, że dla tej substancji nie da się ustalić bezpiecznego poziomu spożycia [37].

Nielegalne i niedeklarowane składniki

• Sieć alarmowa UE (2025): 709 powiadomień o żywności dietetycznej, suplementach i żywności wzbogacanej (raport podaje 8% ogółu powiadomień; 709 z 10 490 to ok. 6,8%, a rozbieżności raport nie wyjaśnia), z czego 58% dotyczyło potencjalnego ryzyka zdrowotnego, ok. 71% oznaczono jako podejrzenie oszustwa, a co drugi przypadek wiązał się ze sprzedażą internetową; ok. 85% to suplementy [16]. Najczęstsze problemy: wprowadzające w błąd oświadczenia zdrowotne, składniki nowej żywności (CBD, tongkat ali), niezatwierdzone (johimbina), sildenafil, sibutramina, tadalafil, dwutlenek tytanu (E171) i niezgodność ilości [16]. Większość zgłoszeń dotyczyła produktów spoza UE (USA, Chiny, Wielka Brytania); w UE najwięcej z Holandii i Niemiec [16]. Rok wcześniej (2024): 642 powiadomienia (7%), 70% z podejrzeniem oszustwa, głównie w sprzedaży internetowej (źródło wtórne) [17].
• Unijna akcja kontrolna „Priority Control Area" (lipiec–grudzień 2025): wspólne kontrole celne i sanitarne przesyłek suplementów kupowanych online (paczki poniżej 150 euro) zakończyły się 134 powiadomieniami; najczęściej dotyczyły tongkat ali, orotanu litu, soli BHB i grzyba trametes; platformy najczęściej wskazywane jako miejsce sprzedaży niezgodnych produktów to iHerb, Amazon, AliExpress i eBay [16]. To dane o zgodności z prawem UE (nowa żywność, oświadczenia, etykieta, niedozwolone substancje), nie o jakości.
• Pierwsza unijna skoordynowana kontrola sprzedaży online (wrzesień 2017): sprawdzono ok. 1 100 stron w 25 krajach UE oraz w Szwajcarii i Norwegii; znaleziono 779 ofert niezgodnych z prawem; 65% sprzedawców było z kraju kontrolującego, 20% z innych krajów UE, 15% z państw trzecich (USA, Chiny); ok. 440 ofert zamknięto, 154 sprawy skierowano do współpracy między organami, a 139 powiadomień do RASFF [18].
• Polska, ostrzeżenia GIS: w październiku 2023 r. GIS ostrzegał przed dwoma produktami z niedeklarowanym sildenafilem; w dwóch kolejnych suplementach płynnych (dla dzieci i „forte") w kartonie znajdowała się butelka produktu leczniczego [36]. Sildenafil nie może występować w żywności ze względu na działanie farmakologiczne [36].
• Baza FDA „Tainted Products" (USA, 2007–2016, analiza z 2018 r.): 776 wpisów (746 różnych produktów, 146 firm); 45,5% „na potencję", 40,9% odchudzające, 11,9% „na mięśnie"; w 97,6% substancji leczniczej nie podano na etykiecie; 20,2% zawierało więcej niż jedną substancję; sildenafil był w 47,0% produktów na potencję, sibutramina w 84,9% odchudzających [19]. W 303 produktach z ustalonym źródłem (2014–2016) 38,6% pochodziło z próbek online, a 34,3% z międzynarodowych przesyłek; baza nie pokazuje częstości w sklepach stacjonarnych i obejmuje tylko produkty badane przez FDA [19]. (Popularna liczba „75% sprzedawane online" nie wynika wprost z tej pracy; to źródła próbek, nie kanały sprzedaży.)
• Bośnia i Hercegowina (2025): 7 z 20 suplementów „naturalnie poprawiających potencję" zawierało sildenafil lub tadalafil (sildenafil od 2 076 do 33 809 µg/g) [30]. To mała próba spoza UE, ale pokazuje skalę fałszowania w tej kategorii.

Certyfikaty, listy i sport

• Kölner Liste to inicjatywa sektora sportowego, część sieci antydopingowej NADA; zawiera tylko produkty producentów, którzy dobrowolnie przeszli jej system zarządzania jakością; sama lista zaznacza, że „100% bezpieczeństwa" nie da się zagwarantować, a celem jest zmniejszenie ryzyka [34]. Na otwartej stronie nie ma informacji o liczbie produktów ani o badanych substancjach [34]. Informed Sport i NSF Certified for Sport: patrz karta o kontroli jakości; oficjalnych stron programów w tym przeglądzie nie otwierałem (do uzupełnienia).
• POLADA (ulotka dla amatorów, 2021): suplementy mogą zawierać zabronione substancje niedeklarowane na etykiecie i nie podlegają takiej weryfikacji jak leki; schemat decyzyjny odradza przedtreningówki, spalacze tłuszczu, preparaty na potencję, boostery testosteronu i preparaty na szybki wzrost siły i masy [35].

Dawkowanie i stosowanie

Praktyczne zasady zakupów (każda z oznaczeniem, na czym się opiera; „wniosek własny" to moja interpretacja, nie wynik badania):

1. Zacznij od potrzeby. Suplement ma sens przy ryzyku niedoborów; przed użyciem warto ocenić dietę i, gdy trzeba, zrobić badania; przy witaminie D Zespół przy GIS zaleca oznaczenie 25(OH)D we krwi [15]. Konsultuj z lekarzem, farmaceutą lub dietetykiem, zwłaszcza przy lekach [11][15].
2. Sprawdź wpis w rejestrze GIS, ale tylko jako minimum. Brak wpisu to sygnał ostrzegawczy (Inspekcja Handlowa znalazła 16 przypadków braku zgłoszenia, a stacja w Poznaniu zakwestionowała w 2016 r. produkty bez wpisu) [3][31]. Wpis nie znaczy, że skład zbadano [1][4][5].
3. Czytaj etykietę po polsku. Musi być określenie „suplement diety", dzienna porcja, ostrzeżenie przed przekraczaniem porcji, informacja, że nie zastępuje zróżnicowanej diety [13][15]. Brak informacji po polsku to najczęstsza wada odżywek dla sportowców w kontroli z 2017 r. [31].
4. Porównuj dawkę z górnymi granicami. Orientacyjne maksymalne dzienne ilości z uchwał Zespołu (wg tabeli PAN z 2021 r.; sprawdź aktualne uchwały [10]): witamina D 50 µg = 2000 j.m. (100 µg = 4000 j.m. po 75. roku życia), żelazo 20 mg, cynk 15 mg, witamina C 200 mg, witamina B6 18 mg, jod 150 µg, magnez 400 mg (w tej samej tabeli UL dla magnezu z suplementów to 250 mg, więc wartości są niespójne; sprawdź w uchwale) [15]. Żelazo: 30 mg tylko dla produktów dla ciężarnych [24][15].
5. Licz na pierwiastek, nie na związek, i na dawkę dzienną. Wniosek własny: porównuj mg pierwiastka (np. mg magnezu) na dzienną porcję, a cenę licz jako cenę opakowania podzieloną przez liczbę dni stosowania (liczba porcji w opakowaniu ÷ porcje dziennie), a przy minerałach jako cenę za 100 mg pierwiastka. Wyższa cena nie gwarantowała zgodności: w badaniu magnezu nie wykazano związku zgodności z ceną [22].
6. Unikaj kategorii wysokiego ryzyka: przedtreningówki, spalacze tłuszczu, boostery testosteronu, preparaty „na potencję" i „na szybki wzrost mięśni" [35]; to w nich najczęściej wykrywano ukryte substancje [16][19][30].
7. Uważaj na produkty z zagranicy i z platform. W sieci alarmowej UE co drugi przypadek wiąże się ze sprzedażą online, a produkty spoza UE (USA, Chiny, Wielka Brytania) dominowały wśród niezgodnych; platformy wskazane w kontroli celnej to m.in. iHerb, Amazon, AliExpress, eBay [16]. Zasady przywozu na własny użytek: do uzupełnienia (nie znalazłem otwartego źródła). Sprzedawca internetowy w Polsce musi mieć wpis do rejestru PIS, a za informacje o żywności sprzedawanej na odległość odpowiada właściciel strony [4][8]; kupuj tam, gdzie widać producenta, adres i warunki przechowywania (tego często brakowało [31]).
8. Wybierz proste, jednoskładnikowe produkty z certyfikatem partii i sprawdź numer partii w bazie programu (wniosek własny, na podstawie ograniczeń w [34][35] i karty o kontroli jakości). Certyfikat nie daje gwarancji [34].
9. Poproś o dokumentację. Według Ministerstwa producent ma obowiązek mieć dokumentację, np. wyniki badań mikrobiologicznych i na metale ciężkie [5]. Czy musi ją udostępnić konsumentowi: do uzupełnienia.
10. Przechowywanie. Stosuj warunki z etykiety. Omega-3 może się utleniać i część produktów była utleniona jeszcze przed końcem terminu [27]; w probiotykach liczba żywych bakterii bywała niższa niż na etykiecie lub niestabilna [2][29]. Konkretnych zaleceń temperaturowych w otwartych źródłach nie znalazłem (do uzupełnienia); wniosek własny: kupuj mniejsze opakowania i sprawdzaj termin przydatności.
11. Zachowaj opakowanie i zdjęcie numeru partii (wniosek własny): ułatwi to zgłoszenie i sprawdzenie partii.

Formy i porównania

Gdzie kupować: co mówią dane, a czego brakuje

• Apteka. Suplementy w aptece pozostają żywnością, nawet jeśli wyglądają jak leki i bywają produkowane przez tych samych producentów [32]. Wszystkie trzy polskie analizy zawartości (magnez, wapń, żelazo) i badanie NIL dotyczyły produktów z aptek i wykazały duże odchylenia [22][23][24][25]. Apteka nie jest więc gwarancją zgodności dawki; jej zaletą może być możliwość konsultacji z farmaceutą (wniosek własny, por. [15]).
• Sklep stacjonarny (drogeria, ogólnospożywczy, sportowy). PIS nadzoruje sprzedaż suplementów w sklepach ogólnospożywczych, specjalistycznych i aptekach [3]. Inspekcja Handlowa w 2017 r. zakwestionowała 20% partii w sklepach stacjonarnych i internetowych razem, najczęściej z powodu etykiety [31]. Danych porównujących poszczególne rodzaje sklepów nie znalazłem (do uzupełnienia).
• Platformy i sklepy internetowe w Polsce. NIK wskazała, że sektor internetowy wymaga szczególnego zainteresowania GIS [1]; w 2017 r. 38 z 45 zakwestionowanych produktów było w sprzedaży online [2]. Zasady Allegro i innych platform: do uzupełnienia (nie otworzyłem regulaminów).
• Sklepy zagraniczne (np. iHerb, Amazon, AliExpress). Platformy te są wymienione jako najczęstsze miejsce sprzedaży niezgodnych suplementów w unijnej akcji celnej 2025 r. [16]. Nie znalazłem danych o jakości produktów kupowanych tam przez Polaków; niezgodność w unijnym sensie dotyczy najczęściej nowej żywności, oświadczeń, etykiety i niedozwolonych substancji [16].

Suplement a lek bez recepty z tą samą substancją (np. witamina D, żelazo, magnez, B12)

(Tabela wg stanowiska PAN, które powołuje się na materiały GIS; tolerancje potwierdza dokument Komisji Europejskiej [14][15].) Wspólna akcja 12 instytucji podaje przykład witaminy D: może być w suplemencie lub w leku, ale właściwości lecznicze ma tylko w leku, przy odpowiedniej dawce [32]. Maksymalna dawka witaminy D w suplemencie to 2000 j.m. (4000 j.m. po 75. roku życia), a lek może mieć inną dawkę [15]. Wniosek własny: przy rozpoznanym niedoborze (potwierdzonym badaniem) lub gdy potrzebna jest dawka wyższa niż w suplemencie, rozsądniej omówić z lekarzem lub farmaceutą lek, bo lek ma ściślejsze tolerancje i kontrolę dopuszczenia [14][15]. Nie znalazłem badania wprost porównującego zgodność dawek w lekach i suplementach z tą samą substancją. Czy producenci suplementów muszą stosować standard GMP: w otwartych źródłach tego nie potwierdziłem; Ministerstwo wskazuje na system HACCP i obowiązek posiadania dokumentacji [5] (do uzupełnienia).

Bezpieczeństwo, skutki uboczne i interakcje

• Za dużo i za mało. Zawartość odbiegała od deklaracji w obie strony: żelaza w 69,73% produktów było więcej niż dopuszczają tolerancje (do 56,61 mg w porcji), a magnezu w 54,1% mniej niż na etykiecie [22][24]; wapnia aż 2 610 mg w porcji [23]. Kumulacja kilku suplementów lub suplementu z lekiem może prowadzić do przedawkowania lub interakcji [15][32].
• „Naturalne" nie znaczy bezpieczne: suplementy pochodzenia naturalnego też mogą szkodzić i wpływać na działanie leków [32].
• Niedeklarowane leki w suplementach (sildenafil, tadalafil, sibutramina, johimbina): występują w kategoriach „potencja", odchudzanie, „mięśnie" [16][19][30]. GIS wprost stwierdza, że ich użycie wiąże się z ryzykiem dla zdrowia i że takich substancji nie wolno dodawać do żywności [36].
• Czerwone flagi w reklamie (wszystkie wynikają z przepisów lub działań UOKiK):
  • obietnica leczenia, zapobiegania lub wyleczenia choroby (zakazana wprost) [13][5];
  • skutki „jak z leku": szybka poprawa zdrowia, „zrzucisz 20 kg", działanie „przeciwzapalne" [33];
  • wizerunek lekarza, farmaceuty lub nauczyciela jako gwaranta [33]; projekt zakazu takich reklam z 2023 r. nie został przyjęty [39];
  • sztuczna presja czasu („tylko przez 15 minut") przy promocji, która trwa dalej [33];
  • słowo „suplement" ukryte małą czcionką lub pokazane na ułamek sekundy [33];
  • sprzedaż telefoniczna i reklamy internetowe obiecujące leczenie (GIS: wprowadzają w błąd) [11];
  • „100% naturalny" nie jest informacją o jakości ani bezpieczeństwie [32] (wniosek własny z [32]: to hasło handlowe). Ogólna zasada z akcji 12 instytucji: sfałszowane suplementy występują głównie w produktach z internetu lub z niewiadomego źródła [32].
• Gdzie zgłosić (Polska):
  • działanie niepożądane po suplemencie (jako po żywności): do właściwego miejscowo powiatowego lub granicznego inspektora sanitarnego (PSSE), według miejsca prowadzenia działalności przez przedsiębiorcę [6]; odrębnego systemu zgłoszeń suplementów na wzór leków nie znalazłem;
  • podejrzenie produktu niebezpiecznego, sfałszowanego lub nielegalnego: wojewódzkie inspektoraty Inspekcji Handlowej albo PSSE, GIS lub wojewódzka stacja sanitarno-epidemiologiczna [32]; GIS ma też formularz „Zgłoś interwencję online" [11];
  • reklama wprowadzająca w błąd: UOKiK i organy PIS [5][33];
  • lek lub produkt, który okazał się lekiem: do URPL/Inspekcji Farmaceutycznej (do uzupełnienia, nie otwierałem tych stron).
• Kiedy iść do lekarza (wskazówka ogólna, nie wynik badania): po przyjęciu suplementu pojawią się niepokojące objawy, np. kołatanie serca, silny ból w klatce piersiowej, omdlenia, żółtaczka, ciężkie wymioty lub biegunka, albo suplement przyjmowano z lekami na receptę. W stanie zagrożenia życia dzwoń na 112. Zachowaj opakowanie i numer partii.

Mity

• „Jest w rejestrze GIS, więc produkt jest sprawdzony." Nie: wystarczy powiadomienie, sprzedaż może ruszyć od razu, a w latach 2017–2020 przeanalizowano 11% powiadomień [1][4][5]. Od kwietnia 2024 do kwietnia 2026 r. zakończono 727 z 33 201 spraw [4].
• „Państwo bada każdy suplement przed sprzedażą." Nie: przepisy UE nie pozwalają na badania „dopuszczające"; badania urzędowe robi się po wprowadzeniu do obrotu i w wybranym zakresie [5]. W 2024 r. przebadano 3 865 próbek [4].
• „Suplementy w Polsce są bezpieczne, bo są w obrocie." Stanowisko PAN z 2021 r. mówi, że suplementy wprowadzone do obrotu w Polsce „są bezpieczne", a zagrożeniem jest ich niewłaściwe stosowanie [15]. Kontrole NIK i GIS pokazują jednak sprzedaż produktów z niedozwolonymi składnikami [1][2][36].
• „Z apteki to na pewno ma tyle, ile pisze." Nie: w polskich badaniach produktów z aptek tylko ułamek mieścił się w tolerancji (magnez 41,3%, wapń 43,5%, żelazo 19,3%) [22][23][24].
• „Zgodnie z prawem znaczy co do mg." Dozwolone są duże odchylenia (do +50% lub +45% i −20%) [14].
• „Certyfikat albo lista to 100% pewności." Nie: nawet Kölner Liste zaznacza, że nie gwarantuje 100% bezpieczeństwa [34].
• „Naturalny znaczy bezpieczny." Nie [32].
• „Około 75% zafałszowanych suplementów kupuje się online" (liczba z prasy o bazie FDA). Praca FDA podaje źródła próbek (online 38,6%, przesyłki międzynarodowe 34,3% wśród produktów z ustalonym źródłem), a nie udział kanałów sprzedaży [19].
• „Wyższa cena = lepsza jakość." W badaniu magnezu nie znaleziono związku zgodności z ceną [22].

Do uzupełnienia (nie znalazłem otwartego źródła w tym przeglądzie): treść i funkcje rejestru GIS; aktualne maksymalne dawki z uchwał Zespołu (podana tabela to stan z 2021 r.); tekst rozporządzenia 2023/915 (limity metali); oficjalne strony Informed Sport i NSF; regulaminy Allegro i innych platform; zasady przywozu suplementów na własny użytek; decyzje UOKiK wobec influencerów; nowsze kontrole Inspekcji Handlowej niż z 2017 r.; losy projektu UD 247; badania metali w białkach roślinnych; niezależne testy konsumenckie suplementów w Polsce; badania porównujące leki i suplementy z tą samą substancją; zasady GMP dla suplementów; konkretne zalecenia dot. przechowywania; zgłaszanie do URPL.

Źródła

1. Najwyższa Izba Kontroli. (Nie)kontrolowane suplementy diety (informacja o wynikach kontroli „Wprowadzanie do obrotu suplementów diety", P/21/078, okres 2017–2020), publikacja 18.01.2022. Dokument urzędowy (raport kontroli, streszczenie na stronie NIK). https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/sprawy-spoleczne/niekontrolowane-suplementy-diety.html (pełny raport jako skan bez tekstu: https://bip.nik.gov.pl/kontrole/wyniki-kontroli-nik/pobierz,llo~p_21_078_202104261210541619431854~02,typ,kk.pdf)
2. Najwyższa Izba Kontroli. NIK o dopuszczaniu do obrotu suplementów diety (kontrola P/16/078), publikacja 10.02.2017. Dokument urzędowy (streszczenie raportu). https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-dopuszczaniu-do-obrotu-suplementow-diety.html
3. Najwyższa Izba Kontroli, Delegatura w Poznaniu. Wystąpienie pokontrolne P/16/078 (kontrola WSSE w Poznaniu, lata 2014 – I kw. 2016). Dokument urzędowy, dane jednej stacji. https://www.nik.gov.pl/kontrole/wyniki-kontroli-nik/pobierz,lpo~p_16_078_201604221331521461331912~id0~01,typ,kj.pdf
4. Ministerstwo Zdrowia. Odpowiedź na interpelację nr 16957 w sprawie nadzoru nad rynkiem suplementów diety, Warszawa, 22.05.2026. Dokument urzędowy. https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/interpellations/attachment/ATTDUHJK3/i16957-o1.pdf
5. Ministerstwo Zdrowia. Odpowiedź na interpelację nr 10522 (wzmocnienie nadzoru nad suplementami), Warszawa, 27.07.2025. Dokument urzędowy. https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/interpellations/attachment/ATTDK2HWU/i10522-o1.pdf
6. Ministerstwo Zdrowia. Odpowiedź na interpelację nr 4692 w sprawie suplementów diety, Warszawa, 25.09.2024. Dokument urzędowy. https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/interpellations/attachment/ATTD9GGTD/i04692-o1.pdf
7. Dązbłaż B. Lepszej kontroli jakości suplementów nie będzie. Prawo.pl, 6.08.2025. Artykuł prasowy (źródło wtórne, dane z raportu GIS za 2024 r.). https://www.prawo.pl/zdrowie/nie-bedzie-ustawy-o-suplementach-diety,534277.html
8. Główny Inspektorat Sanitarny. Zasady wprowadzania do obrotu suplementów diety (materiał z 16.10.2020). Dokument urzędowy. https://www.gov.pl/attachment/77244b6c-47fa-4818-b839-5513af385ab4
9. Główny Inspektorat Sanitarny. Substancje i surowce roślinne niedozwolone do stosowania w suplementach diety (strona z 3.01.2025). Dokument urzędowy. https://www.gov.pl/web/gis/substancje-i-surowce-roslinne-niedozwolone-do-stosowania-w-suplementach-diety
10. Główny Inspektorat Sanitarny. Zespół do spraw Suplementów Diety (opis zespołu i uchwały). Strona urzędowa. https://www.gov.pl/web/gis/zespol-do-spraw-suplementow-diety
11. Główny Inspektorat Sanitarny. Suplementy diety (informacje dla konsumentów). Strona urzędowa. https://www.gov.pl/web/gis/suplementy-diety
12. Ustawa z 25.08.2006 o bezpieczeństwie żywności i żywienia, art. 30 i 31 (tekst ustawy na stronie Sejmu, ELI DU/2006/1225; czy późniejsze nowelizacje zmieniły art. 30, nie sprawdzono; ISAP w czasie weryfikacji nie udostępnił tekstu). Akt prawny. https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2006/1225/text.html
13. Dyrektywa 2002/46/WE w sprawie suplementów diety, art. 5, 6, 10 (kopia tekstu na legislation.gov.uk, odczyt streszczony; EUR-Lex się nie otworzył): https://www.legislation.gov.uk/eudr/2002/46/article/10 ; https://www.legislation.gov.uk/eudr/2002/46/article/6 ; https://www.legislation.gov.uk/eudr/2002/46/article/5 . Komisja Europejska, Food supplements (stan prac nad maksymalnymi ilościami): https://food.ec.europa.eu/food-safety/labelling-and-nutrition/food-supplements_en . Akt prawny i strona urzędowa.
14. Komisja Europejska, DG SANCO. Guidance document for competent authorities for the control of compliance with EU legislation... with regard to the setting of tolerances for nutrient values declared on a label, grudzień 2012. Wytyczne (bez formalnej mocy prawnej). https://food.ec.europa.eu/system/files/2016-10/labelling_nutrition-vitamins_minerals-guidance_tolerances_1212_en.pdf
15. Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka PAN. Stanowisko w sprawie stosowania suplementów diety zawierających witaminy i składniki mineralne przez osoby dorosłe, Olsztyn, 9.04.2021. Stanowisko towarzystwa naukowego. https://knozc.pan.pl/app/uploads/2025/07/Stanowisko-suplementy.pdf
16. Komisja Europejska. Alert and Cooperation Network, 2025 Annual Report, Luxembourg 2026 (sekcja 2.1.3 i Priority Control Area on food supplements). Raport urzędowy. https://food.ec.europa.eu/document/download/5266bb47-4b7e-4558-9910-4c66519cbe7f_en?filename=acn_annual-report_2025.pdf
17. FoodTimes. EU Alert and Cooperation Network: 2024 Annual Report Analysis. Artykuł branżowy (źródło wtórne; raportu 2024 nie otwierałem). https://www.foodtimes.eu/food-safety/eu-alert-and-cooperation-network-2024-annual-report-analysis/
18. Komisja Europejska. EU coordinated action on online offered food (2017). Strona urzędowa z wynikami. https://food.ec.europa.eu/food-safety/eu-agri-food-fraud-network/eu-coordinated-actions/online-offered-food-2017_en
19. Tucker J., Fischer T., Upjohn L., Mazzera D., Kumar M. Unapproved Pharmaceutical Ingredients Included in Dietary Supplements Associated With US FDA Warnings. JAMA Netw Open, 2018;1(6):e183337. Analiza trendów w bazie FDA. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6324457/
20. Erland L.A.E., Saxena P.K. Melatonin Natural Health Products and Supplements: Presence of Serotonin and Significant Variability of Melatonin Content. J Clin Sleep Med, 2017;13(2):275–281. Analiza rynku (30–31 produktów). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27855744/
21. Cohen P.A., Avula B., Wang Y.H., Katragunta K., Khan I. Quantity of Melatonin and CBD in Melatonin Gummies Sold in the US. JAMA, 2023;329(16):1401–1402. Analiza rynku (research letter, 25 produktów). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10130950/
22. Puścion-Jakubik A., Bartosiewicz N., Socha K. Is the Magnesium Content in Food Supplements Consistent with the Manufacturers' Declarations? Nutrients, 2021;13(10):3416. Analiza rynku w Polsce (116 produktów). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8538386/
23. Puścion-Jakubik A., Staniaszek G., Brzozowska P., Socha K. Quality of Calcium Food Supplements: Evaluation Compared to Manufacturers' Declarations. Molecules, 2022;27(23):8154. Analiza rynku w Polsce (108 produktów). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9739452
24. Puścion-Jakubik A., Zimnoch K.M., Socha K. Food Supplements Containing Iron: Comparison of Actual Content with Declared Content and Health Consequences. Molecules, 2024;29(20):4796. Analiza rynku w Polsce (109 produktów). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11510437/
25. Jedna czwarta suplementów diety ma skład niezgodny z deklaracjami (badanie Narodowego Instytutu Leków, 50 produktów z aptek; za „Dziennikiem Gazetą Prawną"). mp.pl, 8.01.2020. Relacja prasowa (źródło wtórne, bez daty badania). https://www.mp.pl/pacjent/dieta/aktualnosci/223666,suplementy-diety-odchudzone-z-witamin
26. Bojanić Lj., Djermanovic M. Content-related quality of food supplements with vitamin D on the market of Republic of Srpska. Biomedicinska istraživanja, 2023;14(1):29–39. Analiza rynku (49 produktów, spoza UE). https://biomedicinskaistrazivanja.mef.ues.rs.ba/article/id/309/
27. Jackowski S.A., Alvi A.Z., Mirajkar A., Imani Z., Gamalevych Y., Shaikh N.A., Jackowski G. Oxidation levels of North American over-the-counter n-3 (omega-3) supplements and the influence of supplement formulation and delivery form on evaluating oxidative safety. J Nutr Sci, 2015;4:e30. Analiza rynku (171 produktów; autorzy związani z producentem omega-3). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4678768
28. Cameron-Smith D., Albert B.B., Cutfield W.S. Fishing for answers: is oxidation of fish oil supplements a problem? J Nutr Sci, 2015;4:e36. Komentarz. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4681158/
29. Ullah M., Raza A., Ye L., Yu Z. Viability and Composition Validation of Commercial Probiotic Products by Selective Culturing Combined with Next-Generation Sequencing. Microorganisms, 2019;7(7):188. Analiza rynku (17 produktów, Chiny). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6680966
30. Omeragić E., Jesenković-Habul L., Imamović B., Dedić M., Turalić A., Bešić E. Detection and quantification of sildenafil and tadalafil in dietary supplements marketed as natural sexual enhancers in Bosnia and Herzegovina. Cent Eur J Public Health, 2025;33(3):181–186. Analiza rynku (20 produktów). https://cejph.szu.cz/artkey/cjp-202503-0005_detection-and-quantification-of-sildenafil-and-tadalafil-in-dietary-supplements-marketed-as-natural-sexual-enha.php
31. Inspekcja Handlowa, kontrola suplementów diety w II kw. 2017 (relacja: rp.pl, 17.01.2018). Relacja prasowa z kontroli urzędowej (źródło wtórne). https://www.rp.pl/biznes/art9980211-inspekcja-handlowa-skontrolowala-suplementy-diety-zastrzezenia-do-co-piatego-produktu
32. Suplementy diety – wspólna akcja 12 instytucji (GIF, GIS, UOKiK, URPL, NIL i in.; data akcji nie wynika z wydruku archiwalnego). Komunikat urzędowy z poradnikiem. https://archiwum.gif.gov.pl/pl/aktualnosci/827,Suplementy-diety-wspolna-akcja-12-instytucji.pdf
33. UOKiK. Suplementy diety – działania UOKiK, Warszawa, 17.02.2017. Komunikat urzędowy. https://uokik.gov.pl/download/19282
34. Cologne List (Kölner Liste). Doping prevention in sports (strona „Background"). Strona programu. https://www.koelnerliste.com/en/background
35. Polska Agencja Antydopingowa (POLADA). Informator dla sportowców amatorów (ulotka), 2021. Materiał instytucjonalny. https://antydoping.pl/wp-content/uploads/2021/05/Informator-dla-sportowcow-amatorow-1.pdf
36. Główny Inspektorat Sanitarny ostrzega: cztery alerty dotyczące suplementów diety. Wiadomości Kosmetyczne, 2.11.2023. Relacja prasowa o ostrzeżeniach GIS (źródło wtórne). https://www.wiadomoscikosmetyczne.pl/biznes-kosmetyki/prawo-kosmetyczne/glowny-inspektorat-sanitarny-ostrzega-cztery-alerty-dotyczace-suplementow-diety-2495240
37. Główny Inspektorat Sanitarny. Ostrzeżenie publiczne dotyczące żywności: wycofanie określonych partii suplementu diety ze względu na wykrycie tlenku etylenu w surowcu, 19.11.2021. Dokument urzędowy. https://www.gov.pl/web/gis/ostrzezenie-publiczne-dotyczace-zywnosci-wycofanie-okreslonych-partii-suplementow-diety-ze-wzgledu-na-wykrycie-tlenku-etylenu-w-surowcu-uzytym-do-ich-produkcji2
38. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1881/2006, załącznik, pkt 3.1.22, 3.2.21–22, 3.3.3 (kopia na legislation.gov.uk; w UE zastąpione rozporządzeniem 2023/915, którego nie otworzyłem). Akt prawny. https://www.legislation.gov.uk/eur/2006/1881/annex
39. Wójcik P. Suplementowe eldorado (GIS ostrzega). TVN24, 30.05.2025. Artykuł prasowy (źródło wtórne): wartość rynku, status projektu o reklamie z 2023 r. https://tvn24.pl/zdrowie/suplementy-diety-w-polsce-rynek-regulacje-st8464237

Weryfikacja

• zgodne – [1] NIK, publikacja z 18.01.2022 (kontrola 2017–2020): 62 808 powiadomień, 6 825 przeanalizowanych (11%), 3 571 zakończonych weryfikacji, 1 247 uznanych za suplementy, 211 niezaliczonych, 55 983 bez rozpoczętej weryfikacji (1 247 + 211 + 2 113 = 3 571). Numer P/21/078 występuje tylko w adresie linku na stronie.
• poprawione – było: „2 113 firm wycofało produkt”, jest: „2 113 firm zrezygnowało z wprowadzenia produktu do obrotu” [1].
• zgodne – [4] odpowiedź MZ na interpelację nr 16957 (Warszawa, 22.05.2026): od 1.04.2024 do końca kwietnia 2026 r. wpłynęło 33 201 powiadomień o suplementach, zakończono 727 spraw („ponad 2%”); Holandia zrezygnowała z powiadamiania.
• zgodne – [22] Puścion-Jakubik i in., Nutrients 2021, 13(10):3416: 116 produktów z magnezem, 41,3% w tolerancji (−20% do +45%), 46 poniżej i 22 powyżej, 54,1% przyjmowałoby mniej magnezu niż na etykiecie, zakres 1,5–795,7 mg w porcji, identyczna zawartość tylko w 2 próbkach, cena i forma bez istotnych różnic. Tabela 6 podaje 48 produktów w normie (41,4%), to rozbieżność zaokrągleń.
• poprawione – było: „(Białystok, 2021)”, „zgodność nie zależała od ceny, formy ani składu”, „badano jedną partię”; jest: badanie z lat 2020–2021, miasta zakupu tekst nie podaje, zgodność nie zależała od ceny ani formy (składu nie potwierdzono), z każdego produktu pobrano trzy blistry lub podpróbki, a autorzy piszą, że inne partie mogą się różnić [22].
• zgodne – [23] Puścion-Jakubik i in., Molecules 2022, 27(23):8154: 108 suplementów wapnia, 43,5% w tolerancji, 54,6% powyżej, 1,9% poniżej, najwyższa zmierzona dawka 2 610 mg w porcji, górna dzienna dawka dla dorosłych 1 500 mg (wg autorów, dotyczy zalecanej dziennej porcji).
• poprawione – było: „z polskich aptek (2022)”, jest: „z aptek stacjonarnych i internetowych w Polsce (publikacja 2022; lat zakupu tekst nie podaje)” [23].
• zgodne – [24] Puścion-Jakubik i in., Molecules 2024, 29(20):4796: 109 suplementów żelaza, 69,73% powyżej tolerancji, 11,00% poniżej, 19,27% w normie, najwyższa zawartość 56,61 mg w porcji, 29,36% ponad 20 mg, 6,42% ponad 30 mg; zakupy w aptekach stacjonarnych i internetowych w 2022–2023; brak wymogu badań potwierdzających w Polsce; limit 20 mg (30 mg dla ciężarnych) wg uchwały 20/2019.
• zgodne – tolerancje UE [14]: witaminy −20% do +50%, minerały −20% do +45% (tabela 1 wytycznych KE z grudnia 2012 r., przytoczona przez fiński urząd Ruokavirasto). Samego PDF Komisji nie udało się odczytać; że wytyczne nie mają mocy wiążącej, nie potwierdzono w sprawdzonym tekście.
• zgodne – [16] ACN 2025 (rozdz. 2.1.3 i „Priority Control Area”): 10 490 powiadomień ogółem; żywność dietetyczna, suplementy i żywność wzbogacana 709 (8%), 58% z ryzykiem zdrowotnym, „nearly 71%” jako podejrzenie oszustwa, co drugie powiadomienie łączy się ze sprzedażą online, ok. 85% to suplementy; najwięcej zgłoszeń spoza UE (USA, Chiny, Wielka Brytania), w UE Holandia i Niemcy; PCA: 134 powiadomienia z lipca do grudnia 2025 r., tongkat ali, orotan litu, BHB, Trametes versicolor; platformy iHerb, Amazon, AliExpress, eBay.
• poprawione – było: „raport podaje 8% powiadomień; 709 z 10 490 to ok. 6,8%, więc 8% dotyczy zapewne podzbioru”, jest: raport podaje 8% (709) ogółu powiadomień; rozbieżność z 6,8% nie jest w raporcie wyjaśniona [16].
• poprawione – było: „ok. 71% (499 przypadków)”, jest: „ok. 71%”; liczby 499 nie znaleziono w rozdziale 2.1.3 [16].
• nie do sprawdzenia – [16] lista najczęstszych problemów (sildenafil, tadalafil, E171): na czytanym wykresie widać tylko sibutraminę, THC i johimbinę.
• zgodne – rozporządzenie MZ z 13.03.2024 (Dz.U. 2024 poz. 420) wg tekstu ELI: tytuł „w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności”, data wydania 13.03.2024, wejście w życie 14 dni od ogłoszenia (4.04.2024 wg metadanych ELI z wyszukiwania); w załączniku są wszystkie wymienione substancje; kava to pieprz metystynowy (Piper methysticum), mucuna to świerzbiec właściwy (Mucuna pruriens), w tekście dopisano polskie nazwy. Listy nie sprawdzono w [9].
• poprawione – było: „Uchwała Zespołu 1/2024 dodała glistnik jaskółcze ziele”, jest: uchwała 1/2024 była jedną z aktualizacji listy; według odpowiedzi MZ [4] glistnik zakazała nowelizacja z marca 2026 r., a nowelizacja z 16.03.2025 r. dodała inny składnik (bez nazwy).
• zgodne – art. 30 ust. 3 ustawy z 25.08.2006 (tekst Sejmu, ELI DU/2006/1225): „nie może trwać dłużej niż 60 dni roboczych, z wyłączeniem czasu niezbędnego do udokumentowania spełnienia wymagań”; ustawa nie określa, od kiedy liczy się termin.
• poprawione – było: „(do potwierdzenia w ISAP)” i link do serwisu komentarzy; jest: tekst z ELI Sejmu [12]; ISAP w czasie weryfikacji nie udostępnił tekstu.
• nie do sprawdzenia – [12] art. 29 ust. 1–2 (zakres powiadomienia), a także „opinia URPL jest dla GIS wiążąca” (art. 31) – art. 31 ust. 1 i 3 odczytano, wiążącego charakteru opinii nie.
• zgodne – [7] Prawo.pl (6.08.2025, dane GIS za 2024 r.): 154 zakwestionowane próbki, w tym 108 za znakowanie i 42 z innych powodów; 5,05% z 455 próbek unijnych. Liczby 294 wytwórców (71,01%), 374 obiektów hurtowych (35,69%), 1 942 kontrole, 252 decyzje i 60 zakazów potwierdzono w artykule i w [4]; 3 865 próbek potwierdzono w odpowiedzi MZ [4]. Różnica 108 + 42 = 150 wobec 154 nie jest wyjaśniona w źródłach.
• nie do sprawdzenia – pozostałe twierdzenia raportu, w tym NIK 2017 (P/16/078: 38 z 45 produktów w sprzedaży online), FDA, Inspekcja Handlowa 2017, UOKiK i zasady GMP, nie były objęte tą weryfikacją.