Jaka woda pić: Żywiec, Muszynianka, kranówka i inne – wykaz i dla kogo: pełny raport

Wniosek

Nie ma jednej „najlepszej" wody: wybór zależy od celu. Do codziennego picia wystarczy woda nisko- lub średniozmineralizowana, najlepiej niskosodowa (np. Żywiec Zdrój, Nałęczowianka, Cisowianka, Kinga Pienińska: sód 2–14 mg/l wg producentów) [7, 15, 16, 18]. Wody wysokozmineralizowane bogate w wapń, magnez i wodorowęglany (np. Muszynianka, Kryniczanka) to raczej uzupełnienie minerałów niż „zwykła woda": mają ok. 1880–2240 mg/l składników, ale też 54–131 mg/l sodu, więc nie pasują do diety niskosodowej [6, 9]. Mocne dowody dotyczą głównie ilości wody (np. przy kamicy nerkowej) [33, 34]. Przewagę konkretnej marki nad inną wodą o podobnym składzie badania potwierdzają słabo, a korzyści „wód alkalicznych" i „wodorowych" są nieudowodnione [47, 50, 51].

Poziom dowodów

C. Ocena zbiorcza, różna w podtematach:

• B: duża ilość wody zmniejsza ryzyko nawrotu kamicy nerkowej (1 badanie z losowym przydziałem, 199 chorych, plus zbiorcza analiza) [33, 34]. Wapń z wody wchłania się tak samo jak z mleka (1 małe badanie, 21 osób) [30].
• B/C: woda bogata w siarczan magnezu przy zaparciach czynnościowych: 3 badania z placebo, wyniki częściowo dodatnie, tylko dla wód o bardzo wysokiej zawartości siarczanów, innych niż popularne wody polskie [37, 38, 39].
• C: ciśnienie tętnicze (2 małe badania) [24, 25], kości (1 badanie obserwacyjne i małe badania biochemiczne) [29, 31], trawienie i refluks (mała próba bez grupy kontrolnej; badanie laboratoryjne) [41, 42], woda gazowana (badanie na 21 osobach) [43], sport (małe badania) [48, 49].
• C (obserwacyjne): magnez w wodzie pitnej a śmiertelność sercowo-naczyniowa [26, 27].
• D: „woda alkaliczna" i „woda wodorowa" jako sposób na zdrowie: brak dowodów na choroby, jedynie wstępne wyniki [47, 50, 51]. Nie znalazłem badań porównujących konkretne marki polskich wód (np. Żywiec Zdrój z Muszynianką) pod względem zdrowia. Składy podaje producent, bez niezależnego pomiaru; wykaz urzędowy GIS podaje tylko nazwy, źródła i miejsca, bez mg/l [1].

Co mówią badania

1. Rodzaje wód i prawo (Polska, UE)

• Naturalna woda mineralna: woda podziemna uznana urzędowo; jej skład ma pozostać stały w ramach naturalnych wahań [2]. GIS co roku ogłasza wykaz uznanych wód (obwieszczenie z 17.11.2025, wdraża dyrektywę 2009/54/WE) [1]. Wykaz zawiera tylko nazwę handlową, nazwę źródła i miejsce wydobywania, bez składu [1].
• Woda źródlana: woda podziemna, która w opakowaniu musi spełniać wymagania mikrobiologiczne i chemiczne jak woda do picia; woda stołowa: woda z dodatkiem składników (chlorek wapnia, chlorek lub siarczan magnezu, sole sodu i potasu) [2]. Żywiec Zdrój niegazowany producent określa jako „górską wodę źródlana" i nie ma go w wykazie GIS 2025 [1, 7].
• Woda lecznicza: inna kategoria, mineralizacja bywa bardzo wysoka (producent podaje do 34 tys. mg/l), pije się ją według wskazań lekarza [60].
• Progi z etykiet (Załącznik 5 rozporządzenia z 2011 r.) [2]:
  • bardzo niskozmineralizowana: ≤ 50 mg/l; niskozmineralizowana: ≤ 500 mg/l; średniozmineralizowana: 500–1500 mg/l; wysokozmineralizowana: > 1500 mg/l;
  • „zawiera wodorowęglany": > 600 mg/l; „zawiera siarczany": > 200 mg/l; „zawiera chlorki": > 200 mg/l; „zawiera wapń": > 150 mg/l; „zawiera magnez": > 50 mg/l; „zawiera sód": > 200 mg/l;
  • „odpowiednia dla diety ubogiej w sód" (niskosodowa): sód < 20 mg/l; „odpowiednia dla niemowląt": sód lub chlorki ≤ 20 mg/l, fluorki ≤ 0,7 mg/l, azotany ≤ 10 mg/l.
• Gazowanie: niskonasycone do 1500 mg/l CO2, średnionasycone 1500–4000 mg/l, wysokonasycone > 4000 mg/l [2].
• Fluor: powyżej 1,5 mg/l etykieta musi ostrzegać, że woda nie powinna być regularnie pita przez niemowlęta i dzieci poniżej 7 lat [2].
• Etykieta nie może przypisywać naturalnej wodzie mineralnej właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia [2]. Zapisy typu „odkwasza", „oczyszcza z toksyn" na stronach producentów nie są potwierdzeniem naukowym.

2. Nadciśnienie i sód w wodzie

• WHO: dorośli mniej niż 2000 mg sodu dziennie (poniżej 5 g soli), ze wszystkich źródeł razem [5]. Sód z wody wlicza się do tego limitu. Obliczenie: 1,5 l Wysowianki (590 mg Na/l) to ok. 885 mg sodu, czyli ok. 44% limitu; 1,5 l Żywca Zdrój (7,8 mg/l) to ok. 12 mg [7, 11].
• Schorr i wsp. (1996): 21 zdrowych osób w wieku 60–72 lat (16 w analizie), badanie krzyżowe z placebo, 1,5 l wody dziennie po 4 tygodnie przy diecie ubogiej w sól. Woda bogata w chlorek sodu (84,5 mmol/l sodu, w przybliżeniu 1940 mg/l) zniosła spadek ciśnienia wywołany ograniczeniem soli. Woda niskosodowa obniżyła średnie ciśnienie o 7,0 mmHg, a woda bogata w wodorowęglan sodu o 5,7 mmHg względem punktu wyjścia [24].
• Rylander i Arnaud (2004): 70 osób z ciśnieniem granicznym, 4 tygodnie: woda mało zmineralizowana, woda wzbogacona w magnez albo naturalna woda mineralna (przydział losowy, podwójnie zaślepione). Spadek ciśnienia w grupie wody mineralnej po 2 i 4 tygodniach, u osób z początkowo niskim wydalaniem magnezu lub wapnia z moczem [25].
• Magnez w wodzie pitnej a serce (obserwacyjne): analiza zbiorcza 9 artykułów (10 badań, 77 821 zgonów z choroby wieńcowej): wyższy poziom magnezu w wodzie wiązał się z ryzykiem względnym 0,89 (95% CI 0,79–0,99) [27]. Przegląd 14 badań (9 kontrola-przypadek, 5 kohort): iloraz szans dla magnezu 0,75 (0,68–0,82), dla wapnia niejasny, brak związku twardości z udarem [26]. WHO (2005): na podstawie ok. 80 głównie ekologicznych badań uznała hipotezę „twarda woda a choroby serca" za prawdopodobnie prawdziwą, z magnezem jako bardziej prawdopodobnym czynnikiem [3]. To są związki, nie dowód przyczyny.
• Cukrzyca typu 2: badanie rejestrowe w Finlandii nie wykazało wyraźnego związku zachorowań młodych dorosłych z magnezem w wodzie [61]. Mała próba w cukrzycy typu 2 (102 osoby, 3 miesiące, 20 lub 50 mg/l magnezu dodanego do wody): niższy HbA1c (8,0 vs 8,2%) i insulinooporność przy 50 mg/l [28].

3. Sport i pocenie się

• Maughan i wsp. (2016): 72 mężczyzn, 1 l napoju w 30 minut. Woda gazowana i napój sportowy dały taką samą ilość moczu w 4 h jak woda niegazowana; doustny płyn nawadniający i mleko zatrzymały więcej wody (ok. 1040 g moczu vs 1337 g po wodzie) [52].
• Shirreffs i wsp. (1996): 12 mężczyzn odwodnionych o ok. 2% masy ciała; napoje z 23 lub 61 mmol/l sodu. Trzeba wypić więcej niż utratę potu, a bez dostatecznie dużej ilości sodu w napoju nadmiar wody tylko zwiększa ilość moczu [53]. Obliczenie: 23 mmol/l to ok. 530 mg/l sodu; najbliższa z wykazu jest Wysowianka (590 mg/l), ale to porównanie liczb, nie badanie tej wody [11].
• Typowe wody mineralne (sód 2–131 mg/l) nie zastępują sodu w długim, intensywnym wysiłku i upale; patrz temat o elektrolitach i nawodnieniu.
• Chycki i wsp.: 16 zawodników sportów walki, 3 tygodnie „wysoce alkalicznej" wody vs woda stołowa: lepsze nawodnienie i wyniki testów beztlenowych [48]. 36 piłkarzy, ok. 4 l dziennie przez 7 dni: zmiany ciężaru właściwego moczu i wykorzystania mleczanu w grupie wody nisko zmineralizowanej alkalicznej [49]. Próby małe, krótkie, bez potwierdzenia na dużych grupach (C).

4. Kości i wapń

• Aptel i wsp. (1999, EPIDOS): 4434 kobiety powyżej 75 lat. Każde 100 mg wapnia dziennie z wody wiązało się z ok. 0,5% większą gęstością szyjki kości udowej, z innych źródeł 0,2% (różnica nieistotna statystycznie) [29].
• Greupner i wsp. (2017): 21 zdrowych osób, badanie krzyżowe z losowym przydziałem. Po 300 mg wapnia z 3 wód o różnej mineralizacji, mleka albo suplementu nie było różnic we wchłanianiu; wysokie stężenie siarczanów ani wodorowęglanów go nie obniżyło [30].
• Wynn i wsp. (2009): 30 kobiet (śr. 26 lat), 1,5 l wody dziennie przez 4 tygodnie. Woda alkaliczna (547 mg/l wapnia, 2172 mg/l wodorowęglanów) obniżyła PTH i marker rozpadu kości (CTX); woda „kwaśna" bogata w wapń (520 mg/l wapnia, 1160 mg/l siarczanów) nie [31]. Burckhardt (2008): przegląd badań interwencyjnych pokazuje podobny kierunek [32]. To markery, nie złamania.
• Napoje gazowane i kości: w badaniu Framingham z wyższą gęstością kości nie wiązały się napoje gazowane inne niż cola [46].

5. Kamica nerkowa

• Borghi i wsp. (1996): 199 osób po pierwszym epizodzie kamicy wapniowej, losowo: dużo wody (bez zmian diety) vs brak interwencji, 5 lat. Nawrót u 12 z 99 vs 27 ze 100 (p = 0,008) [33].
• Zbiorcza analiza (Cheungpasitporn i wsp., 2016): 2 badania z losowym przydziałem (269 osób) i 7 obserwacyjnych: wysoki przyjmowany płyn, ryzyko nawrotu RR 0,40 (0,20–0,79) w badaniach z losowym przydziałem [34].
• Wody wodorowęglanowe: Siener (2004): 12 zdrowych mężczyzn, 1,4 l dziennie wody z 337 mg/l magnezu, 232 mg/l wapnia i 3388 mg/l wodorowęglanów: wyższe pH moczu, magnez i cytryniany w moczu (przy diecie standaryzowanej i zwykłej); mniejsze przesycenie szczawianem wapnia tylko przy zwykłej diecie, a wapń w moczu wzrósł przy diecie standaryzowanej [35]. Karagülle (2007): 34 chorych z nawracającą kamicą szczawianowo-wapniową, 1,5 l wody z 2673 mg/l wodorowęglanów vs woda mało zmineralizowana, 3 dni: obie wody zmniejszyły ryzyko, bez różnicy między nimi, woda wodorowęglanowa zwiększyła pH, magnez i cytryniany, ale też ryzyko kamieni fosforanowo-wapniowych [36].
• To wody z 1,6–2 razy większą ilością wodorowęglanów niż najbogatsza z powyższej tabeli (1630 mg/l w Muszyniance Zdrój) [6]; badań popularnych polskich wód przy kamicy nie znalazłem. Rodzaj kamieni i wodę ustala nefrolog lub urolog.

6. Zaparcia, trawienie, refluks

• Woda z siarczanem magnezu (Dupont 2014): 244 kobiety z zaparciem czynnościowym, 4 tygodnie, 1 l wody Hépar dziennie vs woda mało zmineralizowana: po 2 tygodniach poprawa u 37,5% vs 21,1% (p = 0,013); 0,5 l: 30,9% (różnica nieistotna) [37]. Bothe (2017): 106 osób, woda z siarczanem magnezu i sodu, 500 ml dziennie przez 6 tygodni: główny wynik (liczba pełnych wypróżnień) tylko w tendencji (p = 0,036 w teście jednostronnym), lepsza konsystencja stolca (p < 0,001) i objawy (p = 0,005); ramię 300 ml przerwano po analizie pośredniej [38]. Naumann (2016): 100 osób, 1 l dziennie wody bogatej w siarczany wapnia i magnezu, po 3 tygodniach więcej wypróżnień (+2,02 vs +0,88 tygodniowo, p = 0,005), po 6 tygodniach różnica nieistotna [39]. Przegląd z 2020 r. ocenia taką wodę jako możliwe uzupełnienie leczenia [40].
• Żadna z wód w wykazie poniżej nie przekracza 100 mg/l siarczanów (maks. Aqua Polonia 94,64 mg/l; Muszynianka 21,8 mg/l) [6, 19], a badania dotyczyły wód określonych przez autorów jako bogate w siarczany (dokładnych składów nie podano w streszczeniach, które otworzyłem). Badań na Muszyniance z magnezem 128 mg/l przy zaparciach nie znalazłem.
• WHO (siarczany w wodzie pitnej): działanie przeczyszczające zgłaszano najczęściej powyżej 600–1000 mg/l [4].
• Dyspepsja: Bertoni (2002): chorzy z dyspepsją czynnościową pili 1,5 l dziennie wody wodorowęglanowej przez 30 dni; objawy się zmniejszyły, ale część kliniczna była bez grupy kontrolnej [41].
• Refluks: Koufman i Johnston (2012): woda o pH 8,8 inaktywowała pepsynę w probówce, nie badano chorych [42]. Dowodów z badań klinicznych na refluks z „wody alkalicznej" nie ma.

7. Woda gazowana

• Dyspepsja i zaparcie: Cuomo (2002): 21 osób, ok. 15 dni, woda gazowana vs kranowa: wynik skali dyspepsji 7,9 → 5,4, skali zaparcia 16,0 → 12,1; zmniejszona sytość w teście płynnego posiłku [43]. Próba bardzo mała.
• Refluks: przegląd systematyczny: napoje gazowane powodują krótki spadek pH w przełyku i przejściowe obniżenie ciśnienia zwieracza; brak bezpośrednich dowodów, że nasilają GERD ani powodują uszkodzenie przełyku [44].
• Zęby: w badaniu 105 marek wód butelkowanych w Portugalii pH poniżej 5,2 miało 10 z 32 gazowanych i 1 z 73 niegazowanych; ocena dotyczyła tylko pH, nie samego uszkodzenia szkliwa [45].
• Kości: patrz wyżej, tylko cola wiązała się z niską gęstością [46].

8. „Woda alkaliczna" i „wodorowa"

• Przegląd systematyczny (Fenton i Huang, 2016): nie znaleziono badań z losowym przydziałem; promowanie wody alkalicznej do zapobiegania lub leczenia raka nie jest uzasadnione [47].
• Woda wodorowa: przegląd 25 artykułów (Dhillon i wsp.): wstępne, zachęcające wyniki, potrzebne większe badania [50]. Zbiorcza analiza 13 badań (757 osób z nadwagą): cholesterol całkowity niższy o 6,71 mg/dl, LDL o 3,21 mg/dl, autorzy: efekt poniżej progów istotnych klinicznie [51].
• Woda wysokowodorowęglanowa: 94 zdrowe osoby, 1,5–2 l dziennie przez 28 dni: wyższe pH moczu, mniejsze wydalanie kwasów; badano parametry moczu, nie choroby [56].

9. Interakcje z lekami

• Wapń z suplementu (1200 mg dziennie jako węglan) obniżył wchłanianie lewotyroksyny i podniósł TSH (20 chorych) [54]. Fluorochinolony mogą zawodzić w razie jednoczesnego przyjęcia z kationami dwuwartościowymi (4 opisane przypadki) [55].
• Badań z wodą mineralną nie znalazłem. Wody z wapniem 200–350 mg/l i magnezem 80–130 mg/l zawierają te jony; zasada ostrożności: lek popijać zwykłą wodą o małej mineralizacji i trzymać odstęp zgodnie z ulotką lub radą lekarza lub farmaceuty.

10. Kranówka

• Skład wody z kranu zależy od wodociągu. Przykład: MPWiK Warszawa, Zakład Centralny SUW Filtry, wrzesień 2026: twardość do 242 mg CaCO3/l (norma 60–500) [23]. Strona nie podaje wapnia, magnezu ani sodu osobno [23].
• WHO (2005): w twardej wodzie magnez i ewentualnie wapń mogą być istotnym dodatkiem do diety; woda nie jest głównym źródłem [3].
• Mikroplastik, filtry dzbankowe i odwrócona osmoza: patrz temat o zanieczyszczeniach żywności (tu bez powtarzania).

Zalecenia praktyczne

• Dzień, bez szczególnych wskazań: pić do pragnienia, całkowita woda 2,0 l (kobiety) i 2,5 l (mężczyźni) ze wszystkich źródeł wg EFSA (patrz temat o nawodnieniu). Wystarczy woda niskosodowa lub kranówka dobrej jakości. Korzyści zdrowotnej wody butelkowanej nad kranówką nie wykazano.
• Cel → typ → przykład z wykazu (wg etykiet producentów):
  • Dieta niskosodowa, nadciśnienie: sód < 20 mg/l; Żywiec Zdrój (1,9–11,8 mg/l), Nałęczowianka (10,9), Cisowianka (11), Aqua Polonia (7,6), Evian (6,5) [7, 15, 16, 19, 21]. Unikać Wysowianki (590 mg/l) [11].
  • Wapń z wody (mało nabiału): wapń > 150 mg/l; Muszynianka (208–347), Kryniczanka (345), Piwniczanka (168), Gerolsteiner (348); 1 l to ok. 200–350 mg wapnia [6, 9, 12, 20].
  • Magnez z wody: magnez > 50 mg/l; Muszynianka (126–128), Gerolsteiner (108), Kryniczanka (93,4), Piwniczanka (79) [6, 9, 12, 20]. Obliczenie: 1,5 l Muszynianki to ok. 192 mg magnezu, co przy referencyjnej dawce UE 375 mg stanowi ok. połowę [6, 20].
  • Sport, pocenie się: zwykła woda lub umiarkowanie zmineralizowana; przy długim, intensywnym wysiłku sód z napoju lub posiłku, nie z wody mineralnej.
  • Kamica nerkowa: dużo płynów (według zaleceń lekarza); woda wodorowęglanowa z magnezem może dodatkowo pomóc, ale nie zastępuje leczenia [33, 35, 36].
  • Zaparcia: woda z dużą ilością siarczanów magnezu ma dowody tylko przy ok. 1 l dziennie takiej wody; w wykazie takiej brak [37, 38, 39].
  • Refluks, wzdęcia: woda niegazowana lub słabo gazowana, jeśli gaz nasila objawy; brak dowodów na „wodę alkaliczną" [42, 44].
• Gazowana czy nie: w badaniach nie odwadniała bardziej niż niegazowana i nie wiązała się z niską gęstością kości; u części osób może nasilać wzdęcia lub zgagę (dowody słabe) [43, 44, 46, 52].
• Wody wysokozmineralizowane na co dzień: nie ma długich badań bezpieczeństwa picia 1,5–2 l dziennie; w badaniach pito 1–2 l przez 4–6 tygodni [31, 37, 39, 56]. Ostrożna zasada (nie wynik badań): orientacyjnie 0,5–1 l dziennie takiej wody, resztę płynów niskozmineralizowaną; przy chorobach nerek i serca ustalić z lekarzem.
• Sprawdzaj etykietę konkretnej butelki: skład może różnić się między ujęciami, odmianami i partiami (np. Żywiec Zdrój 213–408 mg/l zależnie od ujęcia) [7, 8].

Formy i porównania

Skład w mg/l, wg stron producentów i kart produktowych dystrybutora (dane z etykiet). Rok: odczyt strony 1.11.2026. Skład może się różnić między ujęciami, odmianami i partiami; „bd" = brak danych (nie znaleziono w źródle). Status wg wykazu GIS z 17.11.2025 [1].

• Bez danych o składzie na stronie producenta: Jurajska (wykaz GIS: jest; strona producenta opisuje ją jako średniozmineralizowaną, bez mg/l) [1, 59]; Kropla Beskidu i Galicjanka Muszyna (są w wykazie GIS [1]; strony producentów nie udało się otworzyć); Perrier i Vittel (strony producentów zwróciły błąd 403).
• Gerolsteiner Naturell ma sód 17 mg/l (niskosodowa wg progu < 20) [57].
• Gazowane: Żywiec Zdrój „Delikatnie Musujący" pochodzi z tego samego ujęcia Pilsko (skład jak wyżej), a „Mocny Gaz" z ujęć Mirosławiec, Rzeniszów i Jeleśnia [8, 58]. Producenci nie podają ilości CO2 w mg/l na stronach, które otworzyłem.
• Klasyfikacja wg progów rozporządzenia (obliczenie z tabeli powyżej) [2]: niskosodowe (< 20 mg Na/l): Żywiec Zdrój (wszystkie ujęcia), Nałęczowianka, Cisowianka, Nałęczów Zdrój, Kinga Pienińska, Aqua Polonia, Kryniczanka Active, Evian, Volvic; „zawiera magnez" (> 50): Muszynianka (wszystkie), Kryniczanka, Piwniczanka, Gerolsteiner; „zawiera wapń" (> 150): Muszynianka (wszystkie), Kryniczanka, Kryniczanka Active, Piwniczanka, Gerolsteiner; „zawiera sód" (> 200): żadna z powyższych; „zawiera siarczany" (> 200): żadna.

Żywiec czy Muszynianka?

To dwie różne wody do różnych celów: Żywiec Zdrój (woda źródlana, 213–408 mg/l zależnie od ujęcia, sód 1,9–11,8 mg/l) to woda do codziennego, dużego picia i diety niskosodowej; Muszynianka (woda mineralna, ok. 1880–2240 mg/l, magnez 82–128, wapń 198–347, sód 88–131 mg/l) to bogate źródło wapnia i magnezu, ale z umiarkowaną ilością sodu [6, 7]. Żadna nie jest „lepsza dla organizmu" ogólnie. Wybór zależy od celu: nawodnienie i niski sód (Żywiec lub podobna), uzupełnienie wapnia i magnezu (Muszynianka, Kryniczanka, Gerolsteiner; orientacyjnie 0,5–1 l dziennie, resztę wody niskomineralnej). Bezpośrednich badań porównujących te dwie marki nie ma.

Bezpieczeństwo, skutki uboczne i interakcje

• Sód: wody z wysokim sodem (Wysowianka 590 mg/l) liczą się do limitu 2000 mg dziennie; przy nadciśnieniu, niewydolności serca lub nerek wybierać niskosodowe i ustalić z lekarzem [5, 11, 24].
• Nerki: przy przewlekłej chorobie nerek lub kamicy (zwłaszcza fosforanowej) rodzaj i ilość wody ustala lekarz; wody bogate w wodorowęglany zwiększają pH moczu i ryzyko kamieni fosforanowo-wapniowych [36].
• Siarczany: działanie przeczyszczające od ok. 600–1000 mg/l; wody z wykazu mają nieporównanie mniej (maks. 94,64 mg/l) [4, 19].
• Fluor: powyżej 1,5 mg/l ostrzeżenie dla niemowląt i dzieci do 7 lat; wody z wykazu mają 0,05–0,27 mg/l (tam, gdzie podano) [2, 6, 15, 18].
• Niemowlęta: do mieszanek tylko woda oznaczona jako odpowiednia dla niemowląt (sód lub chlorki ≤ 20 mg/l) [2].
• Leki: lewotyroksyna, tetracykliny, fluorochinolony: wapń i magnez mogą obniżać wchłanianie; patrz wyżej, ustalić z lekarzem lub farmaceutą [54, 55].
• Czerwone flagi: obrzęki, duszność, silne pragnienie z dużym oddawaniem moczu, krew w moczu, napadowy ból w boku, uporczywa zgaga lub trudności w połykaniu, zaparcie powyżej 3 tygodni lub z krwią w stolcu: do lekarza.

Mity

• „Jest jedna najzdrowsza woda." Nie: skład różni się wielokrotnie (sód 1,9–590 mg/l, wapń 12–348 mg/l) i pasuje do różnych celów [6, 7, 11, 22].
• „Woda gazowana odwadnia lub wypłukuje wapń z kości." W badaniu nawodnienia woda gazowana dała tyle samo moczu co niegazowana [52]; z niską gęstością kości wiązała się cola, nie inne napoje gazowane [46].
• „Woda alkaliczna leczy raka, odkwasza organizm." Brak dowodów; przegląd nie znalazł badań z losowym przydziałem [47].
• „Woda wodorowa to cudowny przeciwutleniacz." Dowody wstępne, efekty na cholesterol poniżej progu klinicznego [50, 51].
• „Woda mineralna usuwa toksyny i odchudza." Brak badań; etykiety wód mineralnych nie mogą przypisywać wodzie leczenia lub zapobiegania chorobom [2].
• „Wysokozmineralizowana woda jest zawsze lepsza." Zawiera też sód (do 131 mg/l w Muszyniance, 590 mg/l w Wysowiance) [6, 11].
• „Skład z etykiety jest stały." Zależy od ujęcia i partii (Żywiec Zdrój: 4 ujęcia, 213–408 mg/l) [7].
• „Kranówka jest gorsza." Zależy od wodociągu; porównanie z butelkowaną patrz temat o zanieczyszczeniach żywności [23].

Źródła

1. Główny Inspektor Sanitarny. Obwieszczenie z dnia 17 listopada 2025 r. w sprawie ogłoszenia wykazu wód uznanych jako naturalne wody mineralne. Dz. Urz. Min. Zdrow. 2025 poz. 87 (akt urzędowy, wykaz bez składu). https://www.gov.pl/attachment/ee14de00-73f7-4e53-86ad-2ae6bf3dcf07
2. Minister Zdrowia. Rozporządzenie z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych. Dz.U. 2011 nr 85 poz. 466 (akt prawny). https://eli.gov.pl/eli/DU/2011/466/ogl/pol/pdf
3. WHO. Nutrients in drinking-water. 2005 (raport ekspertów). https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/ee809f3c-d909-4138-9242-002bce630853/content
4. WHO. Sulfate in drinking-water: background document for development of WHO Guidelines for Drinking-water Quality (WHO/SDE/WSH/03.04/114), 2004 (dokument tła). https://cdn.who.int/media/docs/default-source/wash-documents/wash-chemicals/sulfate.pdf
5. WHO. Sodium reduction (fact sheet). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sodium-reduction
6. Muszynianka. Muszynianka niskonasycona CO2: skład mineralny (Muszynianka, Plus, Zdrój), strona producenta, odczyt 1.11.2026. https://muszynianka.pl/niskonasycona/
7. Żywiec Zdrój (Danone). Żywiec Zdrój Niegazowany: skład (ujęcia Jeleśnia-Pilsko, Radziechowy-Wieprz, Mirosławiec, Rzeniszów), strona producenta, odczyt 1.11.2026. https://www.zywiec-zdroj.pl/produkty/zywiec-zdroj-niegazowany
8. Żywiec Zdrój (Danone). Żywiec Zdrój Mocny Gaz: skład (ujęcia Mirosławiec, Rzeniszów, Jeleśnia), strona producenta. https://www.zywiec-zdroj.pl/produkty/zywiec-zdroj-mocny-gaz
9. Kryniczanka (Uzdrowisko Krynica-Żegiestów). Kryniczanka: skład, strona producenta. https://kryniczanka.pl/wybierz-wode/kryniczanka/
10. Kryniczanka (Uzdrowisko Krynica-Żegiestów). Kryniczanka Active: skład, strona producenta. https://kryniczanka.pl/wybierz-wode/kryniczanka-active/
11. Wysowianka (Uzdrowisko Wysowa). Wody mineralne: Wysowianka i Wysowianka Zdrój, strona producenta. https://wysowianka.pl/wody-mineralne.html
12. Piwniczanka. Idealne proporcje minerałów (wapń 168 mg/l, magnez 79 mg/l, wodorowęglany 1267 mg/l), strona producenta. https://piwniczanka.pl/unikalny-sklad/
13. Staropolanka. Staropolanka 800 (mineralizacja 1100 mg/l), sklep producenta. https://staropolanka.pl/kategoria/staropolanka-800/
14. Staropolanka. Staropolanka 2000 (mineralizacja 2030 mg/l), sklep producenta. https://staropolanka.pl/kategoria/staropolanka-2000/
15. PBS Connect Polska. Karta katalogowa: Woda mineralna Nałęczowianka niegazowana 1 l (dane z etykiety producenta). https://katalog.pbspolska.eu/591372-mineral-water-naleczowianka-still-1l-deposit.pdf
16. PBS Connect Polska. Karta katalogowa: Woda Cisowianka niegazowana 1,5 l (dane z etykiety). https://katalog.pbspolska.eu/578944-water-cisowianka-still-plastic-bottle-1-5l.pdf
17. PBS Connect Polska. Karta katalogowa: Woda Nałęczów Zdrój niegazowana 500 ml (dane z etykiety). https://katalog.pbspolska.eu/592342-water-naleczow-zdroj-still-glass-bottle-500ml.pdf
18. PBS Connect Polska. Karta katalogowa: Woda mineralna Kinga Pienińska naturalna 1,5 l (dane z etykiety). https://katalog.pbspolska.eu/591675-mineral-water-kinga-pieninska-natural-1-5l-deposit.pdf
19. PBS Connect Polska. Karta katalogowa: Woda mineralna Aqua Polonia niegazowana 1,5 l (dane z etykiety). https://katalog.pbspolska.eu/587690-mineral-water-aqua-polonia-non-carbonated-1-5l-no-deposit.pdf
20. Gerolsteiner Brunnen. Gerolsteiner Sprudel: Analyseauszug (Inhaltsstoffe), strona producenta. https://www.gerolsteiner.de/produkte/mineralwasser/sprudel
21. evian (Danone). Caractéristiques de l'eau d'evian: composition minérale, strona producenta (FR). https://www.evian.com/fr/notre-eau/caracteristiques-de-leau-devian/
22. Volvic (Danone). Volvic Natural Mineral Water 1.5L: Mineral composition mg/litre, strona producenta (UK). https://www.volvic.co.uk/products/natural-mineral-water/volvic-natural-mineral-water/natural-mineral-water-15l/
23. MPWiK w m.st. Warszawie. Jakość wody, Zakład Centralny SUW Filtry, wrzesień 2026 (wyniki badań wody). https://mpwik.com.pl/view/jakosc-wody/centralny/2026&miesiac=wrzesien
24. Schorr U, Distler A, Sharma AM. Effect of sodium chloride- and sodium bicarbonate-rich mineral water on blood pressure and metabolic parameters in elderly normotensive individuals. J Hypertens, 1996 (RCT krzyżowe, n = 21). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12013486/
25. Rylander R, Arnaud MJ. Mineral water intake reduces blood pressure among subjects with low urinary magnesium and calcium levels. BMC Public Health, 2004 (RCT, n = 70). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15571635/
26. Catling LA, Abubakar I, Lake IR, Swift L, Hunter PR. A systematic review of analytical observational studies investigating the association between cardiovascular disease and drinking water hardness. J Water Health, 2008 (przegląd systematyczny, obserwacyjne). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18401109/
27. Jiang L, He P, Chen J, Liu Y i wsp. Magnesium levels in drinking water and coronary heart disease mortality risk: a meta-analysis. Nutrients, 2016 (metaanaliza badań obserwacyjnych). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26729158/
28. Albaker WI, Al-Hariri MT, Al Elq AH, Alomair NA i wsp. Beneficial effects of adding magnesium to desalinated drinking water on metabolic and insulin resistance parameters among patients with type 2 diabetes mellitus. npj Clean Water, 2022 (badanie z losowym przydziałem, n = 102). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36408199/
29. Aptel I, Cance-Rouzaud A, Grandjean H. Association between calcium ingested from drinking water and femoral bone density in elderly women: evidence from the EPIDOS cohort. J Bone Miner Res, 1999 (obserwacyjne, n = 4434). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10320532/
30. Greupner T, Schneider I, Hahn A. Calcium bioavailability from mineral waters with different mineralization in comparison to milk and a supplement. J Am Coll Nutr, 2017 (RCT krzyżowe, n = 21). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28628402/
31. Wynn E, Krieg MA, Aeschlimann JM, Burckhardt P. Alkaline mineral water lowers bone resorption even in calcium sufficiency. Bone, 2009 (RCT, n = 30). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18926940/
32. Burckhardt P. The effect of the alkali load of mineral water on bone metabolism: interventional studies. J Nutr, 2008 (przegląd). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18203918/
33. Borghi L, Meschi T, Amato F, Briganti A i wsp. Urinary volume, water and recurrences in idiopathic calcium nephrolithiasis: a 5-year randomized prospective study. J Urol, 1996 (RCT, n = 199). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8583588/
34. Cheungpasitporn W, Rossetti S, Friend K, Erickson SB i wsp. Treatment effect, adherence, and safety of high fluid intake for the prevention of incident and recurrent kidney stones: a systematic review and meta-analysis. J Nephrol, 2016 (metaanaliza). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26022722/
35. Siener R, Jahnen A, Hesse A. Influence of a mineral water rich in calcium, magnesium and bicarbonate on urine composition and the risk of calcium oxalate crystallization. Eur J Clin Nutr, 2004 (badanie interwencyjne, n = 12). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14749747/
36. Karagülle O, Smorag U, Candir F, Gundermann G i wsp. Clinical study on the effect of mineral waters containing bicarbonate on the risk of urinary stone formation in patients with multiple episodes of CaOx-urolithiasis. World J Urol, 2007 (badanie krzyżowe, n = 34). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17333204/
37. Dupont C, Campagne A, Constant F. Efficacy and safety of a magnesium sulfate-rich natural mineral water for patients with functional constipation. Clin Gastroenterol Hepatol, 2014 (RCT, n = 244). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24342746/
38. Bothe G, Coh A, Auinger A. Efficacy and safety of a natural mineral water rich in magnesium and sulphate for bowel function. Eur J Nutr, 2017 (RCT, n = 106). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26582579/
39. Naumann J, Sadaghiani C, Alt F, Huber R. Effects of sulfate-rich mineral water on functional constipation. Forsch Komplementmed, 2016 (RCT, n = 100). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27924798/
40. Dupont C, Hébert G. Magnesium sulfate-rich natural mineral waters in the treatment of functional constipation: a review. Nutrients, 2020 (przegląd). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32664341/
41. Bertoni M, Olivieri F, Manghetti M, Boccolini E i wsp. Effects of a bicarbonate-alkaline mineral water on gastric functions and functional dyspepsia. Pharmacol Res, 2002 (badanie kliniczne bez grupy kontrolnej i na szczurach). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12457626/
42. Koufman JA, Johnston N. Potential benefits of pH 8.8 alkaline drinking water as an adjunct in the treatment of reflux disease. Ann Otol Rhinol Laryngol, 2012 (badanie laboratoryjne). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22844861/
43. Cuomo R, Grasso R, Sarnelli G, Capuano G i wsp. Effects of carbonated water on functional dyspepsia and constipation. Eur J Gastroenterol Hepatol, 2002 (RCT, n = 21). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12352219/
44. Johnson T, Gerson L, Hershcovici T, Stave C, Fass R. Systematic review: the effects of carbonated beverages on gastro-oesophageal reflux disease. Aliment Pharmacol Ther, 2010 (przegląd systematyczny). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20055784/
45. Morgado M, Ascenso C, Carmo J, Mendes JJ i wsp. pH analysis of still and carbonated bottled water: potential influence on dental erosion. Clin Exp Dent Res, 2022 (badanie pomiarowe, 105 marek). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35191217/
46. Tucker KL, Morita K, Qiao N, Hannan MT i wsp. Colas, but not other carbonated beverages, are associated with low bone mineral density in older women: the Framingham Osteoporosis Study. Am J Clin Nutr, 2006 (obserwacyjne, n = 2538). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17023723/
47. Fenton TR, Huang T. Systematic review of the association between dietary acid load, alkaline water and cancer. BMJ Open, 2016 (przegląd systematyczny). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27297008/
48. Chycki J, Kurylas A, Maszczyk A, Golas A, Zajac A. Alkaline water improves exercise-induced metabolic acidosis and enhances anaerobic exercise performance in combat sport athletes. PLoS One, 2018 (RCT, n = 16). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30452459/
49. Chycki J, Zając T, Maszczyk A, Kurylas A. The effect of mineral-based alkaline water on hydration status and the metabolic response to short-term anaerobic exercise. Biol Sport, 2017 (badanie z grupami, n = 36). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29158619/
50. Dhillon G, Buddhavarapu V, Grewal H, Sharma P i wsp. Hydrogen water: extra healthy or a hoax? A systematic review. Int J Mol Sci, 2024 (przegląd systematyczny, 25 prac). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38256045/
51. Ye H, Fang J, Safargar M, Fareed H i wsp. The effect of hydrogen-rich water interventions on lipid profiles in adults with overweight or obesity and associated metabolic disorders: a systematic review and meta-analysis. Diabetol Metab Syndr, 2026 (metaanaliza, 13 badań, n = 757). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41888952/
52. Maughan RJ, Watson P, Cordery PAA, Walsh NP i wsp. A randomized trial to assess the potential of different beverages to affect hydration status: development of a beverage hydration index. Am J Clin Nutr, 2016 (RCT krzyżowe, n = 72). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26702122/
53. Shirreffs SM, Taylor AJ, Leiper JB, Maughan RJ. Post-exercise rehydration in man: effects of volume consumed and drink sodium content. Med Sci Sports Exerc, 1996 (badanie z losowym przydziałem, n = 12). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8897383/
54. Singh N, Singh PN, Hershman JM. Effect of calcium carbonate on the absorption of levothyroxine. JAMA, 2000 (badanie kohortowe, n = 20). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10838651/
55. Suda KJ, Garey KW, Danziger LH. Treatment failures secondary to drug interactions with divalent cations and fluoroquinolone. Pharm World Sci, 2005 (opisy przypadków). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15999916/
56. Mansouri K, Greupner T, van de Flierdt E, Schneider I i wsp. Acid-base balance in healthy adults: beneficial effects of bicarbonate and sodium-rich mineral water in a randomized controlled trial (BicarboWater). J Nutr Metab, 2024 (RCT, n = 94). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39263192/
57. Gerolsteiner Brunnen. Mineralwasser: Inhaltsstoffe (Gerolsteiner Naturell: Natrium 17 mg/l), strona producenta. https://www.gerolsteiner.de/produkte/mineralwasser
58. Żywiec Zdrój (Danone). Żywiec Zdrój Delikatnie Musujący: skład (ujęcie Pilsko), strona producenta. https://www.zywiec-zdroj.pl/produkty/zywiec-zdroj-delikatnie-musujacy
59. Jurajska. Produkty (Jurajska: woda średniozmineralizowana), strona producenta. https://jurajska.pl/produkty/
60. Żywiec Zdrój (Danone). O wodzie: rodzaje wód (mineralna, źródlana, stołowa, lecznicza), strona producenta. https://www.zywiec-zdroj.pl/o-wodzie
61. Kousa A, Puustinen N, Karvonen M, Moltchanova E. The regional association of rising type 2 diabetes incidence with magnesium in drinking water among young adults. Environ Res, 2012 (badanie rejestrowe, ekologiczne). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22104701/

Weryfikacja

• zgodne – [6] Muszynianka, 3 zestawy składu (1,5 l / Plus / Zdrój): odczyt strony dwiema metodami (kod HTML i narzędzie do stron), liczby identyczne.
• zgodne – [7] Żywiec Zdrój niegazowany: 4 ujęcia (Pilsko-Jeleśnia 213,4; Radziechowy-Wieprz 321; Mirosławiec 311,5; Rzeniszów 408,2 mg/l) odczytane z kodu strony dwa razy; skład ujęcia Pilsko zgodny z kartą dystrybutora (213,4 mg/l).
• zgodne – [9] Kryniczanka (2207,6 mg/l; Ca 345, Mg 93,4, Na 54,2, K 5,1, HCO3 1623, Cl 12, SO4 20) i [10] Kryniczanka Active (1361,19 mg/l; Ca 277, Mg 25,8, Na 14, K 2,2, HCO3 1013, Cl 11, SO4 15, F 0,1) otwarte ponownie. Uwaga: na stronie nagłówek podaje „2207,68", a wykaz jonów „2207,6"; w raporcie użyto wartości z wykazu jonów.
• zgodne – [11] Wysowianka (2672 mg/l; Na 590, HCO3 1470, Ca 130, Cl 330, Mg 37, jodek 0,24) i Wysowianka Zdrój (494,8 mg/l) otwarte ponownie.
• zgodne – [15–19] karty dystrybutora (Nałęczowianka 675 mg/l, Cisowianka 742, Nałęczów Zdrój 764, Kinga Pienińska 537, Aqua Polonia 514,55) otwarte ponownie, liczby bez zmian. Są to karty pośrednika z danymi z etykiet, nie strony producentów.
• zgodne – [20] Gerolsteiner Sprudel (HCO3 1816, Ca 348, Mg 108, Na 118, Cl 40, SO4 38, K 11) otwarte ponownie.
• zgodne – [21] Evian: dwa niezależne odczyty strony (Ca 80, Mg 26, K 1, Na 6,5, NO3 3,8, HCO3 360, SO4 15, krzemionka 14, Cl 10, 345 mg/l w 180 °C). Strona wymaga wykonania skryptów, więc odczytu nie potwierdziłem w kodzie źródłowym.
• zgodne – [22] Volvic: liczby z kodu strony zgodne z odczytem narzędzia.
• zgodne – [23] MPWiK: twardość 242 mg CaCO3/l (max) z kodu strony; w tej samej tabeli podano też chlorki 233 mg/l, co jest wartością nietypową i dlatego jej nie przytaczam.
• zgodne – [1] wykaz GIS 2025: tylko nazwy, źródła i miejsca (bez mg/l); nie ma w nim Żywca Zdrój ani Aqua Polonia. [2] progi (50/500/1500 mg/l; HCO3 > 600; SO4 > 200; Ca > 150; Mg > 50; Na < 20 niskosodowa; fluor > 1,5) zgodne z tekstem rozporządzenia.
• zgodne – [24] Schorr: 21 osób, 1,5 l, 3 fazy po 4 tygodnie, −7,0 i −5,7 mmHg, woda z NaCl bez spadku.
• zgodne – [37] Dupont: 244 kobiety, 4 tygodnie, 21,1% vs 30,9% (p = 0,099) vs 37,5% (p = 0,013).
• zgodne – [33] Borghi: 99 vs 100 chorych, nawrót 12 vs 27, p = 0,008.
• zgodne – [36] Karagülle: 34 chorych, 1,5 l, 2673 vs 98 mg/l HCO3, 3 dni, ryzyko kamieni fosforanowo-wapniowych wzrosło.
• zgodne – [29] Aptel: 4434 kobiety, +0,5% vs +0,2% na 100 mg wapnia, różnica nieistotna.
• zgodne – [31] Wynn: 30 kobiet, 1,5 l, 4 tygodnie, składy wód A i B, PTH p = 0,022 i CTX p = 0,023.
• zgodne – [39] Naumann: 100 osób, 1 l, +2,02 vs +0,88 po 3 tygodniach (p = 0,005), po 6 tygodniach p = 0,163.
• zgodne – [27] Jiang: 10 badań, 77 821 przypadków, RR 0,89 (0,79–0,99); Europa RR 0,83.
• zgodne – [51] Ye 2026: 13 badań, 757 osób, TC −6,71 i LDL −3,21 mg/dl; [45] Morgado: 10/32 gazowanych i 1/73 niegazowanych poniżej pH 5,2.
• poprawione – [35] Siener: było „przy zwykłej diecie wyższe pH, magnez, cytryniany i mniejsze przesycenie", jest: pH, magnez i cytryniany wzrosły przy obu dietach, przesycenie spadło tylko przy zwykłej diecie, a wapń w moczu wzrósł przy standaryzowanej.
• poprawione – [38] Bothe: było „lepsza konsystencja i objawy", jest: główny wynik tylko w tendencji (p = 0,036, test jednostronny), konsystencja p < 0,001, objawy p = 0,005.
• poprawione – [2] woda źródlana: było „bez wymogu stałości składu", jest: usunięto, bo tekstu o stałości składu dotyczącej wód źródlanych nie potwierdziłem.
• poprawione – wzmianka o wodach wodorowęglanowych w kamicy: było „2–3 razy więcej niż najbogatsze polskie", jest „1,6–2 razy więcej niż Muszynianka Zdrój" (3388 i 2673 vs 1630 mg/l).
• poprawione – siarczany: było „badania dotyczą wód 10 razy bogatszych w siarczany", jest: usunięto, bo składów wód z badań nie podano w streszczeniach.
• poprawione – cukrzyca: było „bez numeru źródła", jest dodane źródło [61].
• nie do sprawdzenia – [3] WHO 2005: wnioski o twardej wodzie i chorobach serca przytoczone ze streszczenia (summary) dokumentu; pełnego rozdziału nie czytałem.
• nie do sprawdzenia – Perrier, Vittel, Kropla Beskidu, Galicjanka (strony producentów zwróciły błąd lub były niedostępne) oraz Nałęczowianka i Nałęczów Zdrój na stronach producenta (błąd 403): skład wzięty z kart dystrybutora albo oznaczony „brak danych"; Jurajska i Staropolanka: strony producentów podają tylko mineralizację ogólną (Staropolanka) lub nic (Jurajska).
• nie do sprawdzenia – koszt wody butelkowanej (nie badałem cen).
• nie do sprawdzenia – skład wód zmienia się między partiami; producenci nie podają dat analiz, a wartości to dane z etykiet i stron, nie niezależny pomiar.