1Zacznij od tego
Pamięć i skupienie: co działa naprawdę („Jestem Bogiem”)
Umiarkowane dowody
Pigułka NZT z filmu „Jestem Bogiem” nie istnieje, a leki na receptę dają zdrowym osobom tylko małe i wybiórcze poprawy. Najlepiej poparte badaniami są sen, uczenie się przez przypominanie, rozkładanie nauki w czasie i ruch, a suplementy na pamięć mają dowody słabe lub niespójne.
Na co dzień
- Śpij regularnie co najmniej 7 godzin na dobę. Noc przed nauką i noc po niej mają znaczenie dla zapamiętywania.
- Ucz się przez przypominanie: zamknij notatki i odtwórz materiał z pamięci, rób testy próbne i fiszki.
- Rozkładaj naukę na kilka dni i wracaj do materiału po dniu, tygodniu i miesiącu.
- Mieszaj rodzaje zadań przy rozwiązywaniu problemów, a słownictwo ucz się blokami, czyli jednym zestawem naraz.
Kiedy do lekarza
- Modafinil: Europejska Agencja Leków ograniczyła jego stosowanie do narkolepsji. Powody: ciężkie reakcje skórne, zaburzenia psychiczne (w tym myśli samobójcze i depresja), nadciśnienie i zaburzenia rytmu serca. Lek często stosowano w stanach, do których nie jest wskazany.
- Metylofenidat i amfetamina: ryzyko uzależnienia, nadużywania i przedawkowania. Większość osób, które je nadużywają, dostaje je od rodziny lub znajomych. U dorosłych przed leczeniem trzeba ocenić serce (konsultacja kardiologiczna). Przeciwwskazania to m.in. ciężka depresja, myśli samobójcze, psychoza i mania.
- Modafinil w Polsce: lek na receptę, wskazany w narkolepsji u dorosłych. Przeciwwskazaniem jest m.in. niekontrolowane nadciśnienie, zaburzenia rytmu serca, ciąża, karmienie piersią i wiek poniżej 18 lat.
- Przepisy (teksty ustaw i stron leków sprawdzono 30 października 2026 r.): metylofenidat i amfetamina są substancjami psychotropowymi, których można używać wyłącznie w celach medycznych, przemysłowych lub badawczych. Posiadanie bez uprawnień grozi karą więzienia do 3 lat, a przy znacznej ilości od roku do 10 lat. Przy niewielkiej ilości na własny użytek postępowanie można umorzyć, co nie oznacza legalności. Aktualność tych przepisów wymaga sprawdzenia; to nie jest porada prawna.