Dział Wiedzy
Najważniejsze tematy z Wiedzy w jednym miejscu, od tego, od czego warto zacząć. Przy każdym zasady na co dzień, poziom dowodów i kiedy iść do lekarza.
Rozwiń temat, żeby zobaczyć zasady na co dzień i kiedy iść do lekarza.
Przy dnie moczanowej dieta jest dodatkiem do leczenia, a nie jego zamiennikiem: o lekach obniżających kwas moczowy decyduje lekarz. Największe znaczenie mają ograniczenie piwa i mocnych alkoholi, napojów słodzonych cukrem i nadwagi; mięso i owoce morza zwiększają ryzyko napadów, a chudy nabiał i kawa wiążą się z mniejszym ryzykiem. Sama dieta wyjaśnia tylko ułamek procenta różnic w poziomie kwasu moczowego, więc u wielu osób nie wystarczy.
Na co dzień
Kiedy do lekarza
Przy refluksie (zgadze, czyli cofaniu się treści żołądka do przełyku) najmocniejsze dowody mają zmniejszenie masy ciała przy nadwadze, uniesienie wezgłowia łóżka i niejedzenie w ciągu 2–3 godzin przed snem. Dla pojedynczych produktów, takich jak kawa, czekolada, mięta, cytrusy czy ostre przyprawy, dowodów jest za mało, by wykluczać je z góry: unikaj tych, po których objawy rzeczywiście wracają. Dieta i nawyki uzupełniają leczenie, które ustala lekarz.
Na co dzień
Kiedy do lekarza
Przy stłuszczeniu wątroby związanym z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD, dawniej NAFLD) podstawą jest zmiana stylu życia: schudnięcie przy nadwadze, dieta zbliżona do śródziemnomorskiej z mniejszą ilością żywności ultraprzetworzonej i napojów słodzonych oraz regularny ruch. W badaniu z biopsją wątroby utrata co najmniej 5% masy ciała wiązała się z ustąpieniem zapalenia wątroby u 58% osób, a co najmniej 10% u 90%. Dla suplementów dowody są słabe; badania i ewentualne leki ustala lekarz.
Na co dzień
Kiedy do lekarza
Celiakia to choroba autoimmunologiczna wywołana glutenem. Rozpoznaje się ją badaniem krwi i zwykle biopsją jelita, a jedynym leczeniem jest ścisła, dożywotnia dieta bezglutenowa, której nie wolno zaczynać przed badaniami. Osoby bez celiakii nie mają udokumentowanej korzyści z diety bezglutenowej.
Na co dzień
Kiedy do lekarza
Najlepiej udokumentowana zasada to picie wody w takiej ilości, by dobowa objętość moczu wynosiła co najmniej 2,5 l. Wapń z jedzenia zostaw w normie, ogranicz sól i nadmiar białka zwierzęcego, a wysokie dawki witaminy C i suplementy wapnia stosuj tylko po konsultacji. Nie znaleziono badań, które łączyłyby kreatynę z kamicą.
Na co dzień
Kiedy do lekarza
U części osób z cukrzycą typu 2 duża utrata masy ciała może doprowadzić do remisji, czyli HbA1c poniżej 6,5% bez leków. Wiele osób po czasie wraca do wyższej glukozy, więc remisja to nie wyleczenie. Zmiany diety i leków zawsze uzgadniaj z lekarzem.
Na co dzień
Kiedy do lekarza
Przy insulinooporności działają przede wszystkim redukcja masy ciała, zdrowy wzorzec jedzenia i trening siłowy. Zasady typu zakaz jedzenia po 18:00 czy obowiązkowe śniadanie białkowo-tłuszczowe nie mają mocnych dowodów, a ocet i cynamon dają tylko małe efekty.
Na co dzień
Kiedy do lekarza
Dieta DASH, bogata w warzywa, owoce, pełne ziarna i chude produkty mleczne, wyraźnie obniża ciśnienie u osób z nadciśnieniem. Najlepiej działa razem z mniejszą ilością soli, utratą masy ciała i ruchem. Dane dotyczą ciśnienia, nie zawałów i udarów.
Na co dzień
Kiedy do lekarza
Zastąpienie tłuszczów nasyconych (np. masła) nienasyconymi (np. olejami roślinnymi) obniża cholesterol LDL, czyli ten „zły”, i o 17% zmniejsza liczbę zdarzeń sercowo-naczyniowych (przegląd Cochrane). Cholesterol z jaj ma u większości zdrowych osób mniejsze znaczenie niż tłuszcz nasycony w całej diecie. Dieta ketogeniczna podnosi LDL średnio o ok. 8–14 mg/dL, ale u szczupłych osób wzrosty bywają duże. Poszczególne składniki (owies, psyllium, sterole roślinne, orzechy) obniżają LDL o kilka–kilkanaście mg/dL, najwięcej wzorzec „portfolio” (ok. 17%). O statynach decyduje całkowite ryzyko i poziom LDL, nie sama dieta.
Na co dzień
Kiedy do lekarza
Dieta low FODMAP (ograniczenie fermentujących węglowodanów) może złagodzić objawy zespołu jelita drażliwego (IBS), ale to krótka, kilkuetapowa próba, a nie dieta na stałe. Gluten i nabiał nie szkodzą z zasady osobom bez celiakii, a testy IgG na nietolerancje nie mają uznanej wartości diagnostycznej.
Na co dzień
Kiedy do lekarza
